§4Scimus ex dominico praecepto, quod caro infirma sit, spiritus promptus.
우리는 주님의 가르침으로부터 육신은 약하나 영혼은 원한다는 것을 압니다.
Non ergo nobis blandiamur, quia dominus consensit carnem infirmam esse.
그러므로 주님께서 육신이 약하다는 것을 인정하셨다고 해서 우리 자신을 감싸고 돌지 맙시다.
Propterea enim praedixit spiritum promptum, ut ostenderet, quid cui debeat esse subiectum, scilicet ut caro serviat spiritui, infirmior fortiori, ut ab eo etiam ipsa fortitudinem assumat.
주님께서 영혼은 원한다고 미리 말씀하신 것은, 무엇이 무엇에게 복종해야 하는지, 즉 육신이 영혼에게, 더 약한 것이 더 강한 것에 봉사하여 육신 또한 영혼으로부터 힘을 얻어야 함을 보여주기 위함이었기 때문입니다.
Colloquatur spiritus cum carne de communi salute, nec iam de incommodis carceris, sed ipso agone et proelio cogitans.
영혼은 이제 감옥의 불편함에 대해서가 아니라 경기 자체와 전투에 대해 생각하면서, 공동의 구원에 대해 육신과 대화해야 합니다.
Timebit forsitan caro gladium gravem et crucem excelsam et rabiem bestiarum et summam ignium poenam et omne carnificis ingenium in tormentis, sed spiritus contraponat sibi et carni acerba licet ista, a multis tamen aequo animo excepta, immo et ultro appetita, famae et gloriae causa nec a viris tantum, sed etiam a feminis, ut vos quoque, benedictae, sexui vestro respondeatis.
육신은 아마도 무거운 칼과 높은 십자가, 야수들의 광포함, 극심한 화형의 형벌, 그리고 고문 속에서 사형집행인이 부리는 온갖 잔인한 지혜를 두려워할 것입니다. 하지만 영혼은, 비록 이 모든 것들이 고통스럽다 할지라도, 명성과 영광을 위해 많은 이들이 담담하게 받아들였고, 오히려 자발적으로 구하기까지 했다는 사실을 자신과 육신 앞에 대조해 보여주어야 합니다. 이는 남성들뿐만 아니라 여성들에 의해서도 그러했으니, 복되신 여성들이여, 여러분 역시 여러분의 성별에 걸맞게 응답하도록 하십시오.
Longum est, si enumerem singulos, qui se gladio confecerint animo suo ducti.
자신의 신념에 이끌려 칼로 목숨을 끊은 자들을 일일이 열거하자면 길어질 것입니다.
De feminis ad manum est.
여성들의 경우라면 당장 예가 있습니다.
Lucretia, quae vim stupri passa est, cultrum sibi adegit in conspectu propinquorum, ut gloriam castitati suae pareret.
강간의 폭행을 당했던 루크레티아는 자신의 순결에 영광을 안겨주기 위해 친척들이 보는 앞에서 자신에게 단도를 꽂았습니다.
Mucius manum suam dexteram in ara cremavit, ut hoc factum eius fama haberet.
무키우스는 명성이 자신의 이 행적을 간직하도록 제단 위에서 자신의 오른손을 태웠습니다.
Minus fecerunt philosophi Heraclitus, qui se bubulo stercore oblitum exussit, item Empedocles, qui in ignes Aetnaei montis desilivit, et Peregrinus, qui non olim se rogo immisit, cum feminae quoque contempserint ignes Dido, cum post virum dilectissimum nubere cogeretur, item Asdrubalis uxor, quae iam ardente Carthagine, ne maritum suum supplicem Scipionis videret, cum filiis suis in incendium patriae devolavit.
철학자들의 행적도 그에 못지않았습니다. 소똥을 몸에 바르고 자신을 태워 죽인 헤라클레이토스, 에트나 산의 불 속으로 뛰어든 엠페도클레스, 그리고 얼마 전 장작더미에 몸을 던진 페레그리누스가 그러했습니다. 여성들조차 불을 가볍게 여겼으니, 가장 사랑하는 남편이 죽은 후 재혼을 강요받았을 때의 디도가 그러했고, 또한 하스드루발의 아내가 그러했으니, 카르타고가 이미 불타고 있을 때 그녀는 남편이 스키피오에게 애걸하는 모습을 보지 않기 위해 자식들과 함께 조국의 불길 속으로 뛰어내렸습니다.
Regulus, dux Romanorum, captus a Carthaginiensibus, cum se unum pro multis captivis Carthaginiensibus compensari noluisset, maluit hostibus reddi et in arcae genus stipatus undique extrinsecus clavis transfixus tot cruces sensit.
로마인들의 장군 레굴루스는 카르타고인들에게 붙잡혔을 때, 자신 한 사람이 많은 카르타고인 포로들과 맞바꿔지는 것을 원치 않았기에, 차라리 원수들에게 넘겨지기를 택하였고, 일종의 상자 같은 곳에 갇혀 바깥쪽 사방에서 못으로 찔린 채 수많은 고통을 겪었습니다.
Bestias femina libens appetiit, et utique horridiores aspides serpentes tauro vel urso, quas Cleopatra immisit sibi, ne in manus inimici perveniret.
여성이 기꺼이 야수를 찾은 적도 있습니다. 그것도 황소나 곰보다 훨씬 끔찍한 독사들을, 클레오파트라는 원수의 손에 넘어가지 않기 위해 자신에게 부렸습니다.
Sed mortis metus non tantus est, quantus tormentorum.
그러나 죽음의 공포는 고문의 공포만큼 크지 않습니다.
Itaque cessit carnifici meretrix Atheniensis, quae conscia coniurationis cum propterea torqueretur a tyranno, et non prodidit coniuratos et novissime linguam suam commestam in faciem tyran(??)i expuit, ut nihil agere in se sciret tormenta, etsi ultra perseverarent.
그리하여 아테네의 한 창녀는 사형집행인에게 굴복하지 않았습니다. 그녀는 음모를 알고 있었기 때문에 찬주로부터 고문을 받았으나, 공모자들을 밀고하지 않았고 마침내 깨문 자신의 혀를 찬주의 얼굴에 뱉어냄으로써, 고문이 더 지속된다 한들 자신에게는 아무런 힘도 쓰지 못한다는 것을 깨닫게 했습니다.
Nam quod hodie apud Lacedaemonas sollemnitas maxima est διαμαστίγι(??)σις, id est flagellatio, non latet.
오늘날 라케다이몬인들 사이에서 가장 성대한 축제가 디아마스티고시스, 즉 채찍질이라는 것은 널리 알려진 사실입니다.
In quo sacro ante aram nobiles quique adulescentes flagellis affliguntur, astantibus parentibus et propinquis et, uti perseverent, adhertantibus.
그 성스러운 의식에서는 제단 앞에서 명문가 출신의 젊은이들이 저마다 채찍으로 매질을 당하며, 부모와 친척들이 곁에 서서 버텨내라고 격려합니다.
Ornamentum enim et gloria deputabitur maiore quidem titulo, si anima potius cesserit plagis, quam corpus.
몸보다 영혼이 매질에 굴복한다면, 그것이 참으로 더 큰 명목의 영예이자 영광으로 여겨질 것이기 때문입니다.
Igitur si tantum terrenae gloriae licet de corporis et animi vigore, ut gladium, ignem, crucem, bestias, tormenta contemnat sub praemio laudis hum(??)ae, possum dicere, modicae sunt istae passiones ad consecutionem gloriae caelestis et divinae mercedis.
그러므로 지상의 영광이 몸과 마음의 활력으로부터 그토록 많은 것을 허용하여, 인간적 찬사라는 보상 아래 칼, 불, 십자가, 야수, 고문을 가볍게 여기게 만들 수 있다면, 천상의 영광과 신적 보상을 얻기 위해 이러한 수난들은 보잘것없는 것이라 말할 수 있습니다.
Tanti vitreum, quanti verum margaritum? Quis ergo non libentissime tantum pro vero habeat erogare, quantum alii pro falso?
유리가 진짜 진주만큼의 가치가 있겠습니까? 그러므로 남들이 가짜를 위해 치르는 만큼을 진짜를 위해 기꺼이 치르려 하지 않을 사람이 누가 있겠습니까?
§5Omitto nunc gloriae causam.
이제 저는 영광의 동기를 생략하겠습니다.
Eadem omnia saevitiae et cruciatus certamina iam apud homines affectatio quoque et morbus quidam animi conculcavit.
이와 똑같은 잔혹함과 고문의 투쟁들은 인간들 사이에서 이미 한낱 허영과 마음의 일종의 질병에 의해서도 짓밟혀 왔습니다.
Quot otiosos affectatio armorum ad gladium locat? Certe ad feras ipsas affectatione descendunt, et de morsibus et de cicatricibus formosiores sibi videntur.
무기에 대한 허영이 얼마나 많은 한가한 자들을 칼로 향하게 합니까? 참으로 그들은 허영 때문에 야수들 자체에게 내려가며, 물린 상처와 흉터들 덕분에 스스로가 더 아름답다고 여깁니다.
Iam et ad ignes quidam se auctoraverunt, ut certum spatium in tunica ardente conficerent.
이미 어떤 이들은 불타는 튜닉을 입고 정해진 거리를 달려가기 위해 자신을 불길에 고용하기까지 했습니다.
Alii inter venatorum taureas scapulis patientissimis inambulaverunt.
다른 이들은 대단히 인내심 있는 어깨로 사냥꾼들의 가죽 채찍 사이를 걸어 다녔습니다.
Haec, benedicti, non sine causa dominus in saeculum admisit, sed ad nos et nunc exhortandos et in illo die confundendos, si reformidaverimus pati pro veritate in salutem quae alii affectaverunt pro vanitate in perditionem.
복되신 이들이여, 주님께서 이것들을 세상에 허락하신 것은 이유가 없어서가 아니라, 지금 우리를 격려하고 또 그날에 우리를 부끄럽게 하시기 위함이니, 만일 다른 이들이 파멸에 이르는 허영을 위해 갈망한 고통을 우리가 구원에 이르는 진리를 위해 겪기를 두려워한다면 말입니다.
§6Sed haec exempla constantiae omittamus de affectatione venientis.
하지만 허영에서 비롯된 이러한 인내의 예들은 생략합시다.
Convertamur ad ipsam condicionis humanae contemplationem, ut et illa nos instruant, si qua constanter adeunda sint quae et invitis evenire consueverunt.
인간의 조건 자체에 대한 관조로 돌아서서, 원치 않는 이들에게도 흔히 일어나는 일들 중 꿋꿋하게 맞서야 할 것들이 있다면 그것들 또한 우리를 가르치도록 합시다.
Quotiens enim incendia vivos cremarunt? quotiens ferae et in silvis suis et in mediis civitatibus elapsae caveis homines devoraverunt? quot a latronibus ferro, ab hostibus etiam cruce extincti sunt, torti prius, immo et omni contumelia expuncti? Nemo non etiam hominis causa pati potest quod in causa dei pati dubitat.
참으로 화재가 살아있는 사람들을 태워 죽인 적이 얼마나 많았습니까? 자신들의 숲에서든, 도시 한복판에서 우리를 탈출해서든 야수들이 사람들을 삼켜버린 적이 얼마나 많았습니까? 강도들에게 칼로, 원수들에게 심지어 십자가로 목숨을 잃은 이들이 얼마나 많으며, 그전에 고문을 당하고 심지어 온갖 수모를 겪은 후에 처형되었습니까? 신의 대의를 위해 겪기를 주저하는 바를 인간을 위해서도 겪지 못할 사람은 아무도 없습니다.
Ad hoc quidem vel praesentia nobis tempora documenta sint, quantae qualesque personae inopinatos natalibus et dignitatibus et corporibus et aetatibus suis exitus referunt hominis causa, aut ab ipso, si contra cum fecerint, aut ab adversariis eius, si pro eo steterint.
참으로 이 점에 대해서는 현재의 시대적 상황이 증거가 될 수 있으니, 얼마나 위대하고 어떤 지위에 있는 인물들이 단 한 사람을 위해 자신의 태생과 존엄, 신체와 나이에 걸맞지 않은 예기치 못한 결말을 맞이하는지 모릅니다. 그 지배자를 거슬러 행동했다면 그 지배자 자신으로부터, 혹은 그 지배자를 지지했다면 그의 적대자들로부터 그런 결말을 얻는 것입니다.