§21Quamobrem quid habet argumenti aestuans in utramque partem deliberatio modo in peccatum prona, modo in recte factum subuecta, ut duo animarum genera, quorum alterius natura ex deo sit, alterius non sit, cogamur accipere, cum alias tot causas alternantis cogitationis conicere liceat? sed haec obscura esse et incassum ab animis lippientibus quaeri quisquis bonus rerum existimator est, uidet.
그러므로 생각의 갈지자 행보에 대해 다른 수많은 원인을 추정하는 것이 허용되어 있는데도, 때로는 죄로 기울고 때로는 바른 행동으로 치켜 올려지며 양측으로 거세게 요동치는 숙고가, 한쪽 영혼의 본성은 하나님으로부터 왔고 다른 쪽은 그렇지 않다는 두 영혼의 종류를 우리가 받아들이도록 강제할 만한 무슨 논거를 가지고 있겠는가? 그러나 사물을 훌륭하게 평가하는 사람이라면 누구든 이러한 일들이 불투명하며 눈이 먼 마음들에 의해 헛되이 탐구되고 있음을 본다.
quare illa potius, quae de uoluntate atque peccato dicta sunt, illa, inquam, quae summa iustitia neminem ratione utentem ignorare permittit, illa quae si auferuntur nobis, nihil est, unde disciplina uirtutis inchoetur, nihil, unde a uitiorum morte surgatur, etiam atque etiam considerata satis clare ac dilucide Manichaeorum haeresim falsam esse conuincunt.
그러므로 오히려 의지와 죄에 관하여 말해진 저 일들, ―― 내가 말하거니와, 지고한 정의가 이성을 사용하는 그 누구도 무시하도록 허락하지 않는 저 일들, 만일 그것들이 우리에게서 박탈된다면 덕의 수련이 시작될 수 있는 토대가 아무것도 없고 악덕의 죽음으로부터 일어날 수 있는 토대가 아무것도 없게 되는 저 일들이, 거듭거듭 숙고될 때 충분히 명료하고도 명백하게 마니교의 이단이 거짓임을 입증하는 것이다.
§22Horum simile est, quod de paenitendo nunc dicam.
이것들과 유사한 것이 내가 이제 후회하는 것에 관해 말하려는 것이다.
nam ut inter omnes sanos constat et quod ipsi Manichaei non solum fatentur. sed et praecipiunt, utile est paenitere peccati.
왜냐하면 모든 건전한 사람들 사이에 합의되어 있고, 마니교도들 자신도 단지 고백할 뿐만 아니라 명령하기까지 하는 것처럼, 죄를 후회하는 것은 유익하기 때문이다.
quid ego nunc in hanc rem diuinarum scripturarum testimonia, quae usquequaque diffusa sunt, colligam? uox est etiam ista naturae: neminem stultum rei huius notitia deseruit;
내가 이제 이 일을 위해 도처에 흩어져 있는 신성한 성경의 증언들을 무엇 때문에 수집해야 하겠는가? 이것은 또한 자연의 목소리이기도 하다. 그 어떤 어리석은 자도 이 일의 인식으로부터 버림받지 않았다.
hoc nobis nisi esset penitus insitum, periremus.
만일 이것이 우리 안에 깊이 새겨져 있지 않았다면 우리는 멸망했을 것이다.
potest aliquis dicere non se peccare: non sibi esse autem, si peccauerit, paenitendum, nulla barbaries dicere audebit.
누군가는 자신이 죄를 짓지 않는다고 말할 수 있다. 그러나 만일 죄를 지었다 하더라도 후회할 필요가 없다고 말하는 일은 그 어떤 야만도 감히 하지 못할 것이다.
quae cum ita sint, quaero ex duobus illis generibus animarum, cuius sit paenitere peccati? scio quidem neque illius esse posse, qui male facere, neque illius, qui bene facere non potest.
사정이 이러하다면, 나는 저 두 영혼의 종류 중에서 어느 쪽이 죄를 후회하게 되는지 묻고자 한다. 나는 참으로 그것이 악을 행할 수 없는 자의 것일 수도 없고, 선을 행할 수 없는 자의 것일 수도 없음을 안다.
quare ut eorum uerbis loquar, si animam tenebrarum peccati peccati, non est de substantia summi mali;
그러므로 그들의 언어로 말하자면, 만일 어둠의 영혼이 죄를 후회한다면, 그것은 지고한 악의 실체에서 나온 것이 아니다.
si animam lucis, non est de substantia summi boni.
만일 빛의 영혼이 후회한다면, 그것은 지고한 선의 실체에서 나온 것이 아니다.
paenitendi enim adfectio illa, quae prodest, et male fecisse paenitentem et bene facere potuisse testatur.
왜냐하면 유익을 주는 저 후회의 감정은 후회하는 자가 악을 행했다는 것과 선을 행할 수 있었다는 것 모두를 증언하기 때문이다.
quomodo igitur nihil ex me mali, si ego perperam feci? aut quomodo me recte paenitet, si ego non feci? audi partem alteram: quomodo ex me nihil boni est, cui bona uolunta. s inest? aut quomodo me recte paenitet, si non inest? quamobrem aut negent isti esse paenitendi magnam utilitatem, ut non solum a christiano nomine, sed ab omni etiam uel imaginaria ratione pellantur, aut animarum duo illa genera, unum ex quo nihil mali, alterum ex quo nihil boni sit, discere atque docere iam desinant: quod si faciant, Manichaei esse utique desinent;
그렇다면 만일 내가 잘못을 저질렀다면 어떻게 나에게서 악이 아무것도 나오지 않는 것인가? 아니면 내가 그것을 하지 않았다면 어떻게 내가 정당하게 후회하는 것인가? 다른 쪽 이야기도 들어보라. 선한 의지가 깃들어 있는 나에게서 어떻게 선이 아무것도 나오지 않는 것인가? 혹은 만일 그것이 깃들어 있지 않다면 어떻게 내가 정당하게 후회하는 것인가? 그러므로 그들은 후회의 큰 유익이 있음을 부인하여 그리스도인이라는 이름뿐만 아니라 그 어떤 가상적인 이성으로부터도 쫓겨나든지, 아니면 한쪽으로부터는 악이 전혀 나오지 않고 다른 쪽으로부터는 선이 전혀 나오지 않는다는 저 두 영혼의 종류를 배우고 가르치는 일을 이제 그만두어야 한다. 만일 그들이 그렇게 한다면 그들은 분명 마니교도이기를 그칠 것이다.
nam tota illa secta ista bicipiti uel potius praecipiti animarum uarietate fulcitur.
실제로 저 종파 전체가 이 머리가 둘 달린, 아니 오히려 벼랑 끝으로 내몰리는 영혼의 다양성에 의해 지탱되고 있기 때문이다.
§23Ac mihi quidem satis est sic scire, quod Manichaei errent, ut scio paenitendum esse peccati.
그리고 나 자신에게는 마니교도들이 잘못되었음을 이처럼 아는 것이, 죄를 후회해야 함을 아는 것과 마찬가지로 충분하다.
et tamen si nunc amicorum meorum aliquem, qui usque adhuc illos audiendos putat.
그럼에도 불구하고, 만일 내가 지금 여전히 그들의 말을 들어야 한다고 생각하는 내 친구들 중 누군가를 우정의 권리에 의지해 다그치며 그에게 이렇게 말한다면 어떨까.
conpellam iure amicitiae et ei dicam: scisne utile esse, cum quisque peccauerit, paenitere? sine dubitatione se scire iurabit.
"누구든 죄를 지었을 때 후회하는 것이 유익하다는 것을 너는 아느냐?" 그는 의심할 여지 없이 자신이 안다고 맹세할 것이다.
si ergo te fecero ita scire falsam esse Manichaeorum haeresim, desiderabisne amplius? quid amplius se posse in hac re desiderare respondeat.
그렇다면 만일 내가 너로 하여금 마니교의 이단이 거짓임을 이와 같이 알게 만든다면, 너는 그 이상의 것을 바라겠는가? 그는 이 일에 있어서 자신이 더 바랄 것이 무엇이 있겠느냐고 대답할 것이다.
bene quidem huc usque.
여기까지는 참 좋다.
sed cum ostendere coepero certas necessariasque rationes, quae illam propositionem adamantinis, ut dicitur, catenis nexae consequuntur. remque totam ad conclusionem, qua illa euertitur secta, perduxero: negabit se forsitan scire utilitatem illam paenitendi, quam nemo doctus, nemo indoctus ignorat, et potius se scire contendet, cum dubitamus et deliberamus duas in nobis animas patrocinia propria singulis quaestionis partibus adhibere.
하지만 내가 저 전제로부터 이른바 단단한 쇠사슬로 묶여서 귀착되는 확실하고도 필연적인 논리들을 보여주기 시작하고, 모든 사안을 저 종파가 전복되는 결론으로 이끌어 갔을 때, 그는 아마도 배운 자든 배우지 못한 자든 아무도 모르는 이가 없는 저 후회의 유익을 자신은 모른다고 부정할 것이며, 오히려 우리가 의심하고 숙고할 때 우리 안의 두 영혼이 질문의 각 부분에 대해 고유한 옹호를 제공한다는 것을 자신은 알고 있다고 주장할 것이다.
o consuetudo peccati! o comes poena peccati! uos me tunc a rerum tam manifestarum consideratione auertistis, sed non sentienti nocebatis;
오, 죄의 습관이여! 오, 죄에 수반되는 형벌이여! 당신들은 그때 나를 이처럼 명백한 사물들의 고찰로부터 돌려놓았으나, 감각하지 못하는 나를 해치고 있었다.
nunc uero in familiarissimis meis similiter non sentientibus me iam uulneratis torquetisque sentientem.
그러나 이제는 똑같이 감각하지 못하는 나의 가장 친한 친구들 속에서 당신들은 이미 나를 상처 입히고, 감각하고 있는 나를 고통스럽게 하는구나.
§24Adtendite ista, quaeso, carissimi;
사랑하는 이들이여, 부디 이 일에 유의해 주십시오.
uestra ingenia bene noui.
나는 여러분의 재능을 잘 알고 있습니다.
si mihi nunc uos qualiscumque hominis mentem rationemque conceditis, multo certiora sunt quam quae ibi uel uidebamur discere uel magis credere cogebamur.
만일 여러분이 이제 나에게 어떠한 인간의 지성과 이성이라도 인정해 준다면, 이 일들은 우리가 그곳에서 배우는 것처럼 보였거나 오히려 믿도록 강요받았던 것들보다 훨씬 더 확실합니다.
deus magne, deus omnipotens, deus summae bonitatis, quem inuiolabilem atque incommutabilem credi atque intellegi fas est, trina unitas. quam catholica ecclesia colit, subplex oro expertus in me misericordiam tuam, ne homines, cum quibus mihi a pueritia in omni conuictu fuit summa consensio, in tuo cultu a me dissentire permittas.
위대하신 하나님, 전능하신 하나님, 지고한 선의 하나님, 침해될 수 없고 불변하는 분으로 믿어지고 이해되어야 마땅한 분이시여, 가톨릭 교회가 예배하는 삼위일체이시여, 내 안에 임한 당신의 자비를 경험한 사람으로서 엎드려 비옵나니, 어린 시절부터 모든 공동생활에서 나와 전적인 일치를 이루었던 이들이 당신을 예배하는 일에서 나와 달라지도록 허락하지 마옵소서.
uideo maxime expectari hoc loco. quomodo etiam catholicas scripturas a Manichaeis accusatas uel tunc defenderem, si, ut dico, cautus essem, uel nunc defendi posse demonstrem.
나는 이 대목에서, 만일 내가 스스로 말하듯 신중했더라면 당시에 마니교도들로부터 비난받은 가톨릭 성경들을 어떻게 옹호했을 것인지, 혹은 지금 어떻게 옹호될 수 있는지를 증명하는 일이 가장 기대되고 있음을 안다.
sed in aliis uoluminibus deus adiuuabit propositum meum;
그러나 다른 권들에서 하나님께서 나의 계획을 도우실 것이다.
nam huius iam, quantum arbitror, moderata parci sibi postulat longitudo.
내가 생각하기에 이 권의 절제된 길이는 이미 그 자체로 아껴지기를 요구하고 있기 때문이다.