Humanitext Reader

아우구스티누스 · 신앙과 신경에 관하여 §1-2

신조의 고백과 전능하신 하나님의 무로부터의 창조

12개 구절 중 1번째 · 라틴어

요약

아우구스티누스는 이단들의 기만으로부터 가톨릭 신앙을 지키기 위해 신조를 명확히 이해하고 수호하는 것의 중요성을 강조하며, 특히 하나님의 전능하심과 '무(無)로부터의 창조'를 논증한다.

§1Quoniam scriptum est et apostolicae disciplinae robustissima auctoritate firmatum. quia iustus ex fide uiuit, eaque fides officium a nobis exigit et cordis et linguae — ait enim apostolus: corde creditur ad iustitiam, ore autem confessio fit ad salutem — oportet nos esse et iustitiae memores et salutis, quandoquidem in sempiterna iustitia regnaturi a praesenti saeculo maligno salui fieri non possumus, nisi et nos ad salutem proximorum nitentes etiam ore profiteamur fidem, quam corde gestamus: quae fides ne fraudulentis calliditatibus haereticorum possit in nobis aliqua ex parte uiolari, pia cautaque uigilantia prouidendum est.
“의인은 믿음으로 살리라”라고 기록되어 있고 사도적 가르침의 가장 강력한 권위로 확립되어 있으며, 또한 그 믿음이 우리에게 마음과 혀 모두의 의무를 요구하고 있으므로 — 왜냐하면 사도가 말하기를 “사람이 마음으로 믿어 의에 이르고 입으로 시인하여 구원에 이르느니라”라고 하였기 때문입니다 — 우리는 의와 구원 모두를 마음에 두어야 합니다. 왜냐하면 우리가 영원한 의 안에서 다스릴 자들로서, 이웃의 구원을 위해서도 힘쓰며 마음속에 품고 있는 믿음을 입으로도 고백하지 않는다면, 이 현재의 악한 세대로부터 구원을 받을 수 없기 때문입니다. 이 믿음이 이단자들의 기만적이고 간교한 수단에 의해 우리 안에서 조금이라도 훼손되지 않도록, 경건하고 신중한 경계로써 미리 대비해야 합니다.
est autem catholica fides in symbolo nota fidelibus memoriaeque mandata quanta res passa est breuitate sermonis: ut incipientibus atque lactantibus eis, qui in Christo renati sunt, nondum scripturarum diuinarum diligentissima et spiritali tractatione atque cognitione roboratis paucis uerbis credendum constitueretur, quod multis uerbis exponendum esset proficientibus et ad diuinam doctrinam certa humilitatis atque caritatis firmitate surgentibus.
그런데 가톨릭 신앙은 신조 안에서 신자들에게 알려져 있고 사안이 허락하는 한 극히 간결한 말로 암기되어 있습니다. 이는 그리스도 안에서 새로 태어나 아직 신성한 성경의 가장 정밀하고 영적인 주해와 인식에 의해 굳세어지지 못한 초심자들과 젖먹이들에게, 훗날 전진하여 겸손과 사랑의 확실한 견고함으로 신성한 가르침에 나아가는 자들에게 많은 말로 설명되어야 할 내용이, 적은 말로 믿어야 할 것으로 정해지도록 하기 위함이었습니다.
sub ipsis ergo uerbis paucis in symbolo constitutis plerique haeretici uenena sua occultare conati sunt: quibus restitit et resistit diuina misericordia per spiritales uiros, qui catholicam fidem non tantum in illis uerbis accipere et credere, sed etiam domino reuelante intellegere atque cognoscere meruerunt.
따라서 신조 안에 정해진 바로 그 적은 말들 아래 대부분의 이단자들은 자신들의 독을 숨기려고 시도했습니다. 이들에 대해 하나님의 자비는 영적인 사람들을 통해 저항했고 지금도 저항하고 있습니다. 이들은 가톨릭 신앙을 단지 그 말들 속에서 받아들이고 믿을 뿐만 아니라, 주님의 계시를 통하여 이해하고 인식하기에 합당했던 사람들입니다.
scriptum est enim: nisi credideritis, non intellegetis.
성경에 기록되기를 “너희가 믿지 아니하면 깨닫지 못하리라”라고 하였기 때문입니다.
sed tractatio fidei ad muniendum symbolum ualet: non ut ipsa pro symbolo gratiam dei consequentibus memoriae mandanda et reddenda tradatur, sed ut illa, quae in symbolo retinentur, contra haereticorum insidias auctoritate catholica et munitiore defensione custodiat.
그러나 신앙의 주해는 신조를 방어하는 데 도움을 줍니다. 이는 주해 자체가 신조를 대신하여 하나님의 은혜를 얻는 자들에게 암기되고 암송되어야 할 것으로 전수되기 위함이 아니라, 신조 안에 보존되어 있는 것들을 이단자들의 음모에 맞서 가톨릭의 권위와 더 견고한 변호로써 수호하기 위함입니다.
§2Conati sunt enim quidam persuadere deum patrem non esse omnipotentem;
참으로 어떤 이들은 성부 하나님이 전능하지 않다고 설득하려 시도했습니다.
non quia hoc dicere ausi sunt, sed in suis traditionibus hoc sentire et credere conuincuntur.
그들이 감히 이 말을 입 밖으로 내었기 때문이 아니라, 그들의 전통 속에서 이와 같이 생각하고 믿고 있음이 입증되기 때문입니다.
cum enim dicunt esse naturam, quam deus omnipotens non creauerit, de qua tamen istum mundum fabricauerit, quem pulchre ordinatum esse concedunt, ita omnipotentem deum negant, ut non eum credant mundum potuisse facere, nisi ad eum fabricandum alia natura, quae iam fuerat et quam ipse non fecerat, uteretur;
왜냐하면 그들이 전능하신 하나님이 창조하지 않은 어떤 본성이 존재하며, 다만 하나님이 아름답게 질서 잡혀 있다고 그들도 인정하는 이 세상을 바로 그 본성으로부터 제작하셨다고 말할 때, 그들은 전능하신 하나님을 부인하는 것이기 때문입니다. 즉, 하나님이 세상을 제작하시기 위해 이미 존재했고 스스로 만들지 않은 다른 본성을 사용하지 않으셨다면 세상을 만들 수 없었다고 믿을 정도로 부인하는 것입니다.
carnali scilicet consuetudine uidendi fabros et domorum structores et quoslibet opifices, qui, nisi adiuuentur parata materia, ad effectum suae artis peruenire non possunt, ita intellegunt fabricatorem mundi non esse omnipotentem, si mundum fabricare non posset, nisi eum aliqua non ab illo fabricata natura tamquam materies adiuuaret.
이는 말하자면 목수와 집을 짓는 자들, 그리고 준비된 재료의 도움을 받지 않으면 자신들의 기술의 결과에 도달할 수 없는 그 어떤 장인들을 보는 육적인 습관에 따른 것입니다. 그들은 만일 세상을 제작하는 데 있어서 하나님에 의해 제작되지 않은 어떤 본성이 재료로서 돕지 않았다면 세상을 제작할 수 없었을 것이라는 점에서, 세상의 제작자가 전능하지 않다고 그렇게 이해하고 있는 것입니다.
ac si omnipotentem deum fabricatorem mundi esse concedunt, fateantur necesse est ex nihilo eum fecisse quae fecit.
그러나 만일 그들이 전능하신 하나님이 세상의 제작자이심을 인정한다면, 그분이 만드신 것들을 무로부터 만드셨음을 고백해야만 합니다.
non enim aliquid esse potest, cuius creator non esset, cum esset omnipotens, quia etsi aliquid fecit ex aliquo, sicut hominem de limo, non utique fecit ex eo, quod ipse non fecerat, quia terram, unde limus est, ex nihilo fecerat.
왜냐하면 그분이 전능하신 이상, 그분이 창조자가 아니신 그 어떤 것도 존재할 수 없기 때문입니다. 설령 그분이 진흙으로 사람을 만드신 것처럼 무언가로부터 무언가를 만드셨다 하더라도, 결코 그분이 스스로 만들지 않으신 것으로부터 만드신 것은 아닙니다. 진흙의 원천인 흙을 무로부터 만드셨기 때문입니다.
et si ipsum caelum et terram, id est)mundum et omnia, quae in eo sunt, ex aliqua materia fecerat, sicut scriptum est: qui fecisti mundum ex materia inuisa, uel etiam informi, sicut nonnulla exemplaria tenent, nullo modo credendum est illam ipsam materiam, de qua factus est mundus, quamuis informem, quamuis inuisam, quocumque modo esset, per se ipsam esse potuisse tamquam coaeternam et coaeuam deo;
그리고 설령 하늘과 땅 자체, 즉 세상과 그 안에 있는 모든 것을 어떤 재료로부터 만드셨다 하더라도 (성경에 “보이지 않는, 혹은 일부 사본들이 전하듯이 형태가 없는 재료로부터 세상을 만드신 분”이라고 기록된 바와 같이), 세상이 만들어진 바로 그 재료가 비록 형태가 없고 비록 보이지 않으며 어떤 방식으로 존재했든 간에, 하나님과 공영원하고 동시대적인 것으로서 그 자체로 존재할 수 있었다고는 결코 믿어서는 안 됩니다.
sed quemlibet modum suum, quem habebat, ut quoquo modo esset et distinctarum rerum formas posset accipere, non habebat nisi ab omnipotente deo, cuius beneficio est res non solum quaecumque formata, sed etiam quaecumque formabilis.
오히려 그것이 어떤 방식으로든 존재하고 구별된 사물들의 형상을 받아들일 수 있기 위해 가지고 있던 그 어떤 스스로의 규정도, 오직 전능하신 하나님으로부터 얻은 것에 불과합니다. 그분의 은혜로 인하여 형상화된 모든 것뿐만 아니라 형상화될 수 있는 모든 것도 존재하기 때문입니다.
inter formatum autem et formabile hoc interest, quod formatum iam accepit formam, formabile autem potest accipere.
그런데 형상화된 것과 형상화될 수 있는 것의 차이는, 형상화된 것은 이미 형상을 받아들였고 형상화될 수 있는 것은 받아들일 수 있다는 점에 있습니다.
sed qui praestat rebus formam, ipse praestat etiam posse formari, quoniam de illo et in illo est omnium speciosissima species incommutabilis, et ideo ipse unus est, qui cuilibet rei non solum, ut pulchra sit, sed etiam ut pulchra esse possit adtribuit.
그러나 사물들에 형상을 제공하는 분은 형상화될 수 있는 가능성 자체도 제공하십니다. 왜냐하면 모든 것 중에서 가장 아름답고 불변하는 형상이 그분으로부터 나와 그분 안에 있기 때문이며, 따라서 그분만이 그 어떤 사물에 대해서도 그것이 아름답다는 것뿐만 아니라 아름다울 수 있다는 것까지 부여하시는 유일한 분이시기 때문입니다.
quapropter rectissime creditur omnia deum fecisse de nihilo: quia etiam si de aliqua materia factus est mundus, eadem ipsa materia de nihilo facta est, ut ordinatissimo dei munere prima capacitas formarum fieret, ac deinde formarentur quaecumque formata sunt.
그러므로 하나님이 모든 것을 무로부터 만드셨다고 믿는 것은 지극히 마땅합니다. 왜냐하면 비록 세상이 어떤 재료로부터 만들어졌다 하더라도, 그 재료 자체가 무로부터 만들어진 것이기 때문입니다. 이는 하나님의 지극히 질서 있는 베에 의해 먼저 형상들을 수용하는 능력이 생겨나고, 그 뒤에 형상화된 모든 것들이 형성되도록 하기 위함이었습니다.
hoc autem diximus, ne quis existimet contrarias sibi esse diuinarum scripturarum sententias, quoniam et omnia deum de nihilo fecisse scriptum est et mundum esse factum de informi materia.
우리가 이 말을 한 것은, 하나님이 모든 것을 무로부터 만드셨다는 것과 세상이 형태 없는 재료로부터 만들어졌다는 것이 둘 다 기록되어 있어서, 누군가가 신성한 성경의 구절들이 서로 모순된다고 생각하지 않도록 하기 위함입니다.

어휘·문법 주석

  1. 1Quoniam scriptum est et apostolicae disciplinae robustissima auctoritate firmatum. quia... — *quoniam*절 안에서 *quia*절은 *scriptum est*와 *firmatum [est]*의 내용을 이끄는 명사절로 종속되어 있습니다. 전체 문장의 주절 동사는 *oportet*입니다.
  2. 1quanta res passa est — 관계형용사 *quanta*가 *breuitate*(간결함)를 수식하는 라틴어의 관용적 표현으로, “사안이 허락하는 한도의 간결함으로”라는 의미를 나타냅니다.
  3. 2non quia hoc dicere ausi sunt, sed in suis traditionibus hoc sentire et credere conuincuntur — *non quia*(실제로 그러했기 때문이 아니라)를 동반한 직설법이 이단자들이 그렇게 말한 사실 자체를 부정하고, *sed*(그러나 ~임이 입증되다)로 이어지는 대비 구조입니다. *conuincuntur*는 수동태로 부정사를 동반합니다.
  4. 2cum enim dicunt... ita omnipotentem deum negant, ut... — *cum*절(이유 혹은 시간, “~할 때/이므로”)이 주절의 동사 *negant*를 수식하고, 그 결과를 나타내는 *ut*절(“~할 정도로”)과 호응합니다. 그들의 전제적 주장이 곧 전능성의 부정으로 이어짐을 논증합니다.
  5. 2et si ipsum caelum... ex aliqua materia fecerat... nullo modo credendum est... — 양보를 나타내는 *et si*(설령 ~라 하더라도) 뒤에 직설법 과거완료 *fecerat*가 이어져 “재료로부터 만들었다는 기록이 있을지라도”라는 성경에 대한 배려를 전제하면서, 주절 *nullo modo credendum est*(결코 믿어서는 안 된다)를 통해 그 재료 자체의 자존성을 명확히 부정합니다.
  6. 2cuius beneficio est res non solum quaecumque formata, sed etiam quaecumque formabilis — *cuius*는 *omnipotente deo*를 선행사로 취하는 관계대명사 속격입니다. *est*의 주어는 단수 명사 *res*이며, *non solum... sed etiam...* 상관구에 의해 '형상화된 것'과 '형상화될 수 있는 것' 모두가 그분의 은혜로 존재함이 설명됩니다.

이 구절 인용하기

아우구스티누스, 신앙과 신경에 관하여 §1-2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:stoa0040.stoa006.humanitext-lat1:1-2

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.