Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §5.3.13.pr-5.3.13.15

상속청구의 소에서 다양한 점유자의 피고적격

9271개 구절 중 1009번째 · 라틴어

요약

상속소권의 피고 적격에 대해 상세히 논의되며, 불법 점유자 및 권원 없이 '점유자로서' 점유하는 자 외에도 상속재산 매수인, 수탁자, 대리점유자, 악의로 점유를 상실한 비점유자, 권리의 점유자(채무자) 등의 책임 범위가 규정된다.

[IDEM libro quinto decimo ad edictum. ] §5.3.13.prnec ullam causam possessionis possit dicere: et ideo fur et raptor petitione hereditatis tenentur.
[동인, 고시 주석 제15권] 또한 점유의 어떠한 원인도 말할 수 없는 자이다. 그리하여 도둑과 강탈자는 상속소권에 의해 책임을 진다.
§5.3.13.1Omnibus etiam titulis hic pro possessore haeret et quasi iniunctus est.
또한 모든 권원(titulus)에서 이 '점유자로서'라는 것은 고착되어 있으며 마치 결합되어 있는 것과 같다.
denique et pro emptore titulo haeret: nam si a furioso emero sciens, pro possessore possideo.
결국 '매수인으로서'의 권원에서도 고착되어 있다. 왜냐하면 내가 광인임을 알면서 광인으로부터 매수하였다면, 나는 '점유자로서' 점유하기 때문이다.
item in titulo pro donato quaeritur, an quis pro possessore possideat, ut puta uxor uel maritus: et placet nobis Iuliani sententia pro possessore possidere eum, et ideo petitione hereditatis tenebitur.
마찬가지로 '증여받은 자로서'의 권원에서도 누군가가 '점유자로서' 점유하는지가 문제되는데, 예컨대 아내나 남편의 경우가 그러하다. 그리고 우리는 그러한 자가 '점유자로서' 점유한다는 율리아누스의 견해에 찬동하며, 따라서 그는 상속소권에 의해 책임을 질 것이다.
item pro dote titulus recipit pro possessore possessionem, ut puta si a minore duodecim annis nupta mihi quasi dotem sciens accepi.
마찬가지로 '지참금으로서'의 권원도 '점유자로서'의 점유를 허용한다. 예컨대 12세 미만의 처로부터 지참금조로 주는 것임을 알면서 내가 그것을 수령한 경우이다.
et si legatum mihi solutum est ex falsa causa scienti, utique pro possessore possidebo.
그리고 나에게 허위의 원인에 기하여 유증이 급부되었고 내가 이를 알고 있었다면, 나는 당연히 '점유자로서' 점유하게 될 것이다.
§5.3.13.2Is autem qui restituit hereditatem teneri hereditatis petitione non potest, nisi dolo fecit, id est si scit et restituit: nam et dolus praeteritus uenit in hereditatis petitione, quasi dolo desierit possidere.
그러나 상속재산을 반환한 자는 악의로 행한 경우, 즉 알면서 반환한 경우가 아니라면 상속소권에 의해 책임을 지지 않는다. 왜냐하면 과거의 악의도 마치 악의로 점유를 상실한 것처럼 상속소권에서 참작되기 때문이다.
§5.3.13.3Neratius libro sexto membranarum scribit ab herede peti hereditatem posse etiam si ignoret pro herede uel pro possessore defunctum possedisse.
네라티우스는 『양피지서』 제6권에서, 피상속인이 '상속인으로서' 또는 '점유자로서' 점유하고 있었다는 사실을 상속인이 알지 못했더라도, 그 상속인에 대해 상속소권을 행사할 수 있다고 쓴다.
idem esse libro septimo ait etiam si putauit heres eas res ex hac hereditate esse quae sibi delata est.
그는 제7권에서 상속인이 그 물건들을 자신에게 개시된 해당 상속재산에 속하는 것이라고 생각했을 때에도 마찬가지라고 말한다.
§5.3.13.4Quid si quis hereditatem emerit, an utilis in eum petitio hereditatis deberet dari, ne singulis iudiciis uexaretur? uenditorem enim teneri certum est: sed finge non extare uenditorem uel modico uendidisse et bonae fidei possessorem fuisse: an porrigi manus ad emptorem debeant? et putat Gaius Cassius dandam utilem actionem.
만약 누군가가 상속재산을 매수하였다면, 개별적인 재판들로 괴롭힘을 당하지 않도록 그에 대하여 유익 상속소권이 부여되어야 하는가? 매도인이 책임을 진다는 것은 확실하다. 하지만 매도인이 생존해 있지 않거나 또는 저렴한 가격에 매도하였고 선의의 점유자였다고 가정해보라. 매수인에게 손길이 뻗쳐야 하는가? 가이우스 카시우스는 유익소권이 부여되어야 한다고 생각한다.
§5.3.13.5Idem erit dicendum et si paruo pretio iussus uendere heres Titio hereditatem uendidit: nam putat dicendum Papinianus aduersus fideicommissarium dari actionem: ab herede enim peti non expedit perexiguum pretium habente.
상속인이 저렴한 가격에 매도하도록 명령을 받아 티티우스에게 상속재산을 매도한 경우에도 마찬가지로 말해야 한다. 왜냐하면 파피니아누스는 유증신탁수익자에 대하여 소권이 부여되어야 한다고 보기 때문이다. 왜냐하면 매우 미미한 대가만을 가지고 있는 상속인에게 청구하는 것은 유익하지 않기 때문이다.
§5.3.13.6Sed et si retenta certa quantitate restituere rogatus sit, idem erit dicendum.
하지만 일정 수량을 유보하고 반환하도록 요청받은 경우에도 마찬가지로 말해야 한다.
plane si accepta certa quantitate restituere rogatus est, non putat Papinianus ab herede petendam hereditatem, quoniam pro herede, quod condicionis implendae gratia accepit, non possidetur.
명백히 일정 수량을 수령하고 반환하도록 요청받은 경우에, 파피니아누스는 상속인에게 상속재산을 청구해서는 안 된다고 보는데, 왜냐하면 조건을 성취하기 위해 그가 수령한 것은 '상속인으로서' 점유되는 것이 아니기 때문이다.
sed Sabinus in statulibero contra: et id uerius est, quia pecunia hereditaria est.
그러나 사비누스는 조건부 자유 노예(statuliber)의 경우에서 반대하며, 그것이 더 타당한데, 그 돈은 상속재산에 속하기 때문이다.
§5.3.13.7Idem et in eo qui solos fructus ex hereditate retinet, dicendum erit: tenetur enim et is hereditatis petitione.
상속재산으로부터 과실만을 유보하고 있는 자에 대해서도 마찬가지로 말해야 한다. 왜냐하면 그 역시 상속소권에 의해 책임을 지기 때문이다.
§5.3.13.8Si quis sciens alienam emit hereditatem, quasi pro possessore possidet: et sic peti ab eo hereditatem quidam putant.
만약 누군가가 타인의 상속재산임을 알면서 매수하였다면, 그는 마치 '점유자로서' 점유하는 것이다. 그리하여 어떤 이들은 이와 같이 그로부터 상속재산이 청구될 수 있다고 생각한다.
quam sententiam non puto ueram: nemo enim praedo est qui pretium numerauit: sed ut emptor uniuersitatis utili tenetur.
나는 이 견해가 옳다고 생각하지 않는다. 왜냐하면 대금을 지급한 자는 누구도 강탈자가 아니기 때문이다. 오히려 그는 총체의 매수인으로서 유익소권에 의해 책임을 진다.
§5.3.13.9Item si quis a fisco hereditatem quasi uacantem emerit, aequissimum erit utilem actionem aduersus eum dari.
또한 누군가가 국고로부터 상속재산을 마치 귀속자가 없는 상속재산인 것처럼 매수하였다면, 그에 대하여 유익소권이 부여되는 것이 가장 공평할 것이다.
§5.3.13.10Apud Marcellum libro quarto digestorum relatum est, si mulier hereditatem in dotem dedit, maritum pro dote quidem possidere hereditatem, sed petitione hereditatis utili teneri: sed et ipsam mulierem directa teneri Marcellus scribit, maxime si iam factum diuortium est.
마르첼루스의 『학설휘찬』 제4권에 인용된 바에 따르면, 만약 여성이 상속재산을 지참금으로 주었다면, 남편은 비록 지참금조로 상속재산을 점유하는 것이지만 유익 상속소권에 의해 책임을 진다. 그러나 마르첼루스는 특히 이미 이혼이 성립한 경우에는 그 여성 자신도 직접소권에 의해 책임을 진다고 쓴다.
§5.3.13.11Heredem autem etiam earum rerum nomine, quas defunctus pro emptore possedit, hereditatis petitione teneri constat, quasi pro herede possideat: quamuis etiam earum rerum nomine, quas pro herede uel pro possessore defunctus possedit, utique teneatur.
또한 상속인은 피상속인이 '매수인으로서' 점유한 물건들의 명목에 대해서도 마치 자신이 '상속인으로서' 점유하는 것처럼 상속소권에 의해 책임을 진다는 것은 명백하다. 비록 피상속인이 '상속인으로서' 또는 '점유자로서' 점유한 물건들의 명목에 대해서도 그가 당연히 책임을 진다 하더라도 말이다.
§5.3.13.12Si quis absentis nomine possideat hereditatem, cum sit incertum an ille ratum habeat, puto absentis nomine petendam hereditatem, ipsius uero nequaquam, quia non uidetur pro herede uel pro possessore possidere, qui contemplatione alterius possidet: nisi forte quis dixerit, cum ratum non habet, iam procuratorem quasi praedonem esse: tunc enim suo nomine teneri potest.
만약 누군가가 부재자의 이름으로 상속재산을 점유하고 있고, 그 부재자가 이를 추인할지 여부가 불확실하다면, 상속재산은 부재자의 이름으로 청구되어야 하며 점유자 본인에 대해서는 결코 청구되어서는 안 된다고 생각한다. 왜냐하면 타인을 고려하여 점유하는 자는 '상속인으로서' 또는 '점유자로서' 점유하는 것으로 보이지 않기 때문이다. 다만 부재자가 추인하지 않을 때 이미 그 대리인은 마치 강탈자와 같다고 누군가가 말한다면 모르되, 그때에는 그의 본인 명의로 책임을 질 수 있다.
§5.3.13.13Non solum autem ab eo peti hereditas potest, qui corpus hereditarium possidet, sed et si nihil.
또한 상속소권은 상속재산의 물체를 점유하고 있는 자에게만 청구될 수 있는 것이 아니라, 아무것도 점유하지 않은 자에 대해서도 청구될 수 있다.
et uidendum, si non possidens optulerit tamen se petitioni, an teneatur.
그리고 점유하지 않는 자가 그럼에도 불구하고 소송에 응한 경우 책임을 지는지 살펴보아야 한다.
et Celsus libro quarto digestorum scribit ex dolo eum teneri: dolo enim facere eum qui se offert petitioni.
켈수스는 『학설휘찬』 제4권에서 악의를 이유로 그가 책임을 진다고 쓴다. 왜냐하면 소송에 응하는 자는 악의로 행하는 것이기 때문이다.
quam sententiam generaliter Marcellus apud Iulianum probat: omnem, qui se offert petitioni, quasi possidentem teneri.
마르첼루스는 율리아누스 주석에서 이 견해를 일반적으로 승인한다. 즉, 소송에 응하는 모든 자는 마치 점유하는 자처럼 책임을 진다는 것이다.
§5.3.13.14Item si quis dolo fecerit, quo minus possideat, hereditatis petitione tenebitur.
또한 누군가가 악의로 점유하지 않게 되도록 하였다면 상속소권에 의해 책임을 질 것이다.
sed si alius nanctus possessionem, quam ego dolo malo amiseram, paratus sit iudicium pati, Marcellus libro quarto digestorum tractat, ne forte euanescat aduersus eum qui desiit litis aestimatio: et magis euanescere ait, nisi petentis interest: certe, inquit, si rem paratus sit restituere, indubitatum erit euanescere.
그러나 내가 악의로 상실한 점유를 타인이 취득하여 재판을 감당할 준비가 되어 있는 경우, 점유를 상실한 자에 대한 소송물 가액 평가가 혹시 소멸하지 않을까에 대해 마르첼루스는 『학설휘찬』 제4권에서 다룬다. 그리고 청구권자에게 실익이 없는 한 소멸하는 쪽에 가깝다고 그는 말한다. 확실히, 만약 그 자가 물건을 반환할 준비가 되어 있다면 소멸하는 것이 확실하다고 그는 말한다.
sed si is qui dolo desiit ante conueniatur, eum qui possidet non liberabit.
그러나 악의로 점유를 상실한 자가 먼저 제소당한 경우, 그것이 점유하고 있는 자를 면책시키지는 않을 것이다.
§5.3.13.15Item a debitore hereditario quasi a iuris possessore: nam et a iuris possessoribus posse hereditatem peti constat.
또한 상속재산의 채무자에 대해서도 마치 '권리의 점유자'에 대해서처럼 청구할 수 있다. 왜냐하면 권리의 점유자들에 대해서도 상속재산이 청구될 수 있음은 명백하기 때문이다.

어휘·문법 주석

  1. §5.3.13.1Omnibus etiam titulis hic pro possessore haeret et quasi iniunctus est. — 'pro possessore(점유자로서)'라는 표현은 정당한 권원 없이 점유하고 있는 불법 점유자의 상태를 가리킨다. 여기서는 특정 권원(매수인, 수증자 등)이 하자로 인해 효력을 잃을 때마다, 그것이 'pro possessore'라는 일반적인 범주로 귀착되어 그에 따른 책임이 발생한다는 점을 설명한다.
  2. §5.3.13.5perexiguum pretium habente — 선행하는 'herede(상속인)'를 수식하는 현재분사 탈격형이다. 상속인이 명령에 따라 매우 낮은 가격에 매도하여 실질적으로 미미한 대가만을 보유하고 있기 때문에, 상속인을 직접 청구 대상으로 삼는 것은 공평하지 않고 부적절하다는 이유를 나타낸다.
  3. §5.3.13.13sed et si nihil — 동사 'possideat'가 생략된 구문으로, '아무것도 [점유하지] 않는 경우라 하더라도'로 보충하여 해석한다. 물리적인 점유가 없음에도 불구하고 소송에 자진해서 응한 자의 책임을 규명하는 문맥이다.
  4. §5.3.13.14quo minus possideat — 'quo minus'와 접속법을 사용한 구문으로, '점유하지 않게 되도록 (악의로 조치하다)'을 의미하며, 점유를 의도적으로 회피하거나 상실시키는 기망적 행위를 가리킨다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §5.3.13.pr-5.3.13.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:5.3.13.pr-5.3.13.15

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.