[ULPIANUS libro quadragensimo tertio ad Sabinum. ] §46.3.5.prIn his uero, quae praesenti die debentur, constat, quotiens indistincte quid soluitur, in grauiorem causam uideri solutum, si autem nulla praegrauet, id est si omnia nomina similia fuerint, in antiquiorem.
[ULPIANUS libro quadragensimo tertio ad Sabinum.] 그러나 이행기가 도래한 채무에 있어서는, 지정 없이 무언가가 지급될 때마다 더 부담이 무거운 채무에 대하여 지급된 것으로 간주된다는 점이 확립되어 있다. 다만 어느 것도 더 무겁지 않다면, 즉 모든 채무가 동일하다면, 더 오래된 채무에 대하여 지급된 것으로 간주된다.
grauior uidetur, quae et sub satisdatione uidetur, quam ea quae pura est.
담보를 제공하고 부담하는 채무는 단순한 채무보다 더 무거운 것으로 간주된다.
§46.3.5.1Si duos quis dederit fideiussores, potest ita soluere, ut unum liberet.
만약 누군가가 두 명의 보증인을 세웠다면, 그 중 한 명만을 면책시키는 방식으로 지급할 수 있다.
§46.3.5.2Imperator Antoninus cum diuo patre suo rescripsit, cum distractis pignoribus creditor pecuniam redigit: si sint usurae debitae et aliae indebitae, quod soluitur in usuras, ad utramque causam usurarum tam debitarum quam indebitarum pertinere: puta quaedam earum ex stipulatione, quaedam ex pacto naturaliter debebantur.
황제 안토니누스는 그의 신격화된 부친과 함께, 채권자가 질물을 처분하여 자금을 회수하는 경우에 관하여 다음과 같이 칙답하였다. 만약 법적으로 의무가 있는 이자 채무와 의무가 없는 다른 이자 채무가 있는 경우, 이자를 위해 지급되는 것은 의무가 있는 이자와 의무가 없는 이자 양쪽의 원인 모두에 관련된다. 예컨대, 그 이자들 중 어떤 것은 문답계약에 기하여, 어떤 것은 합의에 기하여 자연채무로서 부담되고 있었던 경우이다.
si uero summa usurarum debitarum et non debitarum non eadem sit, aequaliter ad utramque causam proficit quod solutum est, non pro rata, ut uerba rescripti ostendunt.
다만 의무가 있는 이자와 의무가 없는 이자의 총액이 동일하지 않은 경우, 지급된 것은 칙답의 문언이 보여주는 바와 같이 안분에 의해서가 아니라 양쪽 원인에 균등하게 기여한다.
sed si forte usurae non sint debitae et quis simpliciter soluerit, quas omnino non erat stipulatus, imperator Antoninus cum diuo patre suo rescripsit, ut in sortem cedant.
그러나 만약 이자가 전혀 부담되어 있지 않고 채무자가 전혀 문답계약으로 약정하지 않은 이자를 단순히 지급한 경우에는, 황제 안토니누스는 그의 신격화된 부친과 함께 그것이 원본에 충당된다고 칙답하였다.
eidem autem rescripto ita subicitur: 'Quod generaliter constitutum est prius in usuras nummum solutum accepto ferendum, ad eas usuras uidetur pertinere, quas debitor exsoluere cogitur: et sicut ex pacti conuentione datae repeti non possunt, ita proprio titulo non numeratae pro solutis ex arbitrio percipientis non habebuntur'. §46.3.5.3Apud Marcellum libro uicensimo digestorum quaeritur, si quis ita cauerit debitori 'in sortem et usuras se accipere', utrum pro rata et sorti et usuris decedat an uero prius in usuras et, si quid superest, in sortem'.
또한 동일한 칙답에 다음과 같이 덧붙여져 있다. '지급된 금전이 우선 이자에 충당되어 수령된 것으로 보아야 한다는 일반적인 규정은, 채무자가 이행을 강제당하는 이사에 관련되는 것으로 보인다. 그리고 합의에 기하여 지급된 이자가 반환청구될 수 없는 것과 마찬가지로, 고유한 명의 없이 지급된 것은 수령인의 재량에 따라 지급된 것으로 간주되지 않는다.' 마르켈루스의 『학설휘찬』 제20권에서 다음의 질문이 제기된다. 만약 채권자가 채무자에게 '원본 및 이자 조로 수령한다'고 증서를 써 준 경우, 원본과 이자 양쪽에서 안분하여 감액되는가, 아니면 우선 이자에 충당되고 잔여가 있다면 원본에 충당되는가.
sed ego non dubito, quin haec cautio 'in sortem et in usuras' prius usuras admittat, tunc deinde, si quid superfuerit, in sortem cedat.
그러나 나는 이 '원본 및 이자 조로'라는 증서가 우선 이자의 충당을 허용하고, 그 다음에 잔여가 있다면 원본에 충당되는 것임을 의심하지 않는다.