Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §45.3.18.pr-45.3.18.3

특수 공유 및 주인 포로 상태에서의 노예 약정

9271개 구절 중 7526번째 · 라틴어

요약

군인 가자의 사망 후 상속 승인 전 특유재산과 공유된 노예의 약정 취득 귀속, 지분 약정의 유무효 및 방식, 주인 포로 시 노예의 약정 효력, 그리고 수익권 대상 노예의 노역 임대와 약정 취득을 다룬다.

[PAPINIANUS libro uicensimo septimo quaestionum. ] §45.3.18.prSi seruus communis Maeuii et castrensis peculii defuncto filio familias milite, antequam adeat institutus hereditatem, stipuletur, socio, qui solus interim dominus inuenitur, tota stipulatio quaeretur, quoniam partem non facit hereditas eius quae nondum est.
[파피니아누스, 질문집 제27권] 마에비우스와 (군인이었던 가자가 사망한 후의) 특유재산의 공유 노예가 지정된 상속인이 상속을 승인하기 전에 약정을 하는 경우, 그 동안 유일한 소유자로 판명된 동업자에게 약정의 전부가 취득된다. 왜냐하면 아직 존재하지 않는 상속재산은 그것의 지분을 구성하지 않기 때문이다.
non enim, si quis heredem existere filio familias dixerit, statim et hereditatem eius iam esse consequens erit, cum beneficium principalium constitutionum in eo locum habet, ut filius familias de peculio testari possit: quod priuilegium cessat, priusquam testamentum aditione fuerit confirmatum.
실제로 어떤 사람이 가자에게 상속인이 나타날 것이라고 말했다고 해서 즉시 그의 상속재산이 이미 존재한다는 결과가 되는 것은 아니기 때문인데, 황제헌장의 혜택은 가자가 자신의 특유재산에 관하여 유언할 수 있다는 점에서 효력을 가지지만, 이 특권은 유언이 상속 승인에 의해 확정되기 전에는 효력을 잃기 때문이다.
§45.3.18.1Si seruus Titii et Maeuii partem, quae Maeuii est, sibi dari stipuletur, nulla stipulatio est, cum, si Titio dari stipulatus fuisset, Titio adquireretur.
티티우스와 마에비우스의 노예가 마에비우스에게 속한 지분을 자신에게 줄 것을 약정하는 경우 그 약정은 무효이다. 반면에 만약 티티우스에게 줄 것을 약정했더라면 티티우스에게 취득되었을 것이다.
quod si simpliciter concepta est stipulatio, ueluti: 'partem eam, quae Maeuii est, dare spondes?' non adiecto 'mihi', prope est, ut, quia sine uitio concepta est stipulatio, sequatur eius personam, cuius potest.
그러나 만약 약정이 단순히, 예컨대 "마에비우스에게 속한 그 지분을 줄 것을 약속하는가?"라고 표현되고 "나에게"라는 말이 덧붙여지지 않았다면, 약정이 흠결 없이 표현되었기 때문에 그것이 가능한 자의 인격을 따르는 것이 타당성에 가깝다.
§45.3.18.2Seruus capto domino ab hostibus domino dari stipulatus est.
주인이 적에게 붙잡혔을 때 노예가 주인에게 줄 것을 약정했다.
quamuis quae simpliciter stipulatur uel ab alio accepit, etiam ad heredem captiui pertinent aliudque sit iuris in persona filii, quia nec tunc fuit in potestate, cum stipularetur, nec postea deprehenditur (ut seruus) in hereditate, tamen in proposito potest quaeri, num ex hac stipulatione nihil adquisitum heredi uidetur, quomodo si seruus hereditarius defuncto aut etiam heredi futuro stipulatus fuisset.
노예가 단순히 약정하거나 타인으로부터 수령하는 것은 포로의 상속인에게도 속하며, 아들의 인격에 있어서는 법이 다르지만(왜냐하면 아들은 약정할 당시에 권력 하에 있지 않았고, 나중에도 노예처럼 상속재산 내에서 발견되지 않기 때문이다), 그럼에도 본 사안에서는 이 약정으로부터 상속인에게 아무것도 취득되지 않은 것으로 보아야 하는지 의문이 제기될 수 있다. 마치 상속재산에 속한 노예가 망자나 혹은 장래의 상속인을 위해 약정했던 것처럼 말이다.
sed in hac specie seruus filio exaequabitur: nam et si filius captiui patri suo stipulatus fuerit dari, res in pendenti erit et si pater apud hostes decesserit, nullius momenti uidebitur fuisse stipulatio, quoniam alii, non sibi stipulatus est.
그러나 이 구체적인 경우 노예는 아들과 동등하게 취득될 것이다. 왜냐하면 포로의 아들이 그의 아버지를 위해 줄 것을 약정했더라도 그 효력은 미정인 상태에 있을 것이며, 만약 아버지가 적 진영에서 사망한다면 그 약정은 아무런 효력도 없는 것으로 보일 것이기 때문이다. 왜냐하면 그는 자신이 아니라 타인을 위해 약정했기 때문이다.
§45.3.18.3Cum seruus fructuarius operas suas locasset et eo nomine pecuniam in annos singulos dari stipulatus esset, finito fructu domino residui temporis adquiri stipulationem Iulianus scriptum reliquit.
수익권의 대상인 노예가 자신의 노역을 임대하고 그 명목으로 매년 금전이 지급될 것을 약정했을 때, 수익권이 소멸한 후에는 남은 기간의 약정이 소유자에게 취득된다고 율리아누스는 저술로 남겼다.
quae sententia mihi uidetur firmissima ratione subnixa: nam si in annos forte quinque locatio facta sit, quoniam incertum est, fructus in quem diem duraturus sit, singulorum annorum initio cuiusque anni pecunia fructuario quaereretur: secundum quae non transit ad alterum stipulatio, sed unicuique tantum adquiritur, quantum ratio iuris permittit.
이 견해는 매우 확고한 근거에 바탕을 두고 있는 것으로 나에게 보인다. 왜냐하면 만약 임대차가 예컨대 5년간 체결되었다면, 수익권이 어느 날까지 존속할지 불확실하므로, 매년 초에 해당 연도의 금전이 수익권자에게 취득될 것이기 때문이다. 이에 따르면 약정이 타인에게 이전되는 것이 아니라, 각자에게 법의 원리가 허용하는 만큼만 취득될 뿐이다.
nam et cum idem seruus ita stipuletur: 'quantam pecuniam tibi intra illum diem dedero, tantam dari spondes?' in pendenti est, quis ex stipulatu sit habiturus actionem: si enim ex re fructuarii uel operis suis pecuniam dedero, fructuario, si uero aliunde, domino stipulatio quaeretur.
실제로 동일한 노예가 다음과 같이 약정하는 경우에도, 즉 "내가 그날까지 너에게 줄 금액만큼의 금전을 나에게 줄 것을 약속하는가?"라고 약정할 때, 누가 약정에 기한 소권을 가지게 될지는 미정이다. 만약 내가 수익권자의 재산이나 노예 자신의 노역으로부터 금전을 주었다면 수익권자에게 취득될 것이고, 만약 다른 곳으로부터 주었다면 소유자에게 약정이 취득될 것이기 때문이다.

어휘·문법 주석

  1. §45.3.18.prdefuncto filio familias milite — defuncto filio familias milite는 탈격 절대구문(독립탈격)으로, '군인이었던 가자가 사망했을 때'라는 시간적·전제적 상황을 나타낸다.
  2. §45.3.18.prquoniam partem non facit hereditas eius quae nondum est — 관계대명사 quae의 선행사는 hereditas이며, 선행사를 포함한 명사구 전체가 non facit(구성하지 않는다)의 주어이다. eius는 앞의 filio familias를 가리키는 속격이다.
  3. §45.3.18.1sequatur eius personam, cuius potest — potest 뒤에 부정사(아마도 adquiri '취득되다')가 생략된 구조이다. 문맥상 '취득하는 것이 가능한 자의 인격을 따른다'로 해석된다.
  4. §45.3.18.2aliudque sit iuris in persona filii — aliud iuris는 부분속격을 동반하여 '다른 법 규정'을 의미하며, sit은 quamuis에 이끌리는 접속법이다.
  5. §45.3.18.3finito fructu domino residui temporis adquiri stipulationem — domino는 취득의 대상을 나타내는 여격이며, stipulationem은 수동 부정사 adquiri('취득되다')의 대격 주어이다. 이 대격 부정사구 전체가 Iulianus scriptum reliquit(율리아누스가 저술로 남겼다)의 목적어 역할을 한다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §45.3.18.pr-45.3.18.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:45.3.18.pr-45.3.18.3

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.