[SCAEUOLA libro uicensimo tertio digestorum. ] §40.4.29.prUxorem praegnatem repudiauerat et aliam duxerat: prior enixa filium exposuit: hic sublatus ab alio educatus est nomine patris uocitatus usque: ad uitae tempus patris tam ab eo quam a matre, an uiuorum numero esset, ignorabatur: mortuo patre testamentoque eius, quo filius neque exheredatus neque heres institutus sit, recitato filius et a matre et ab auia paterna adgnitus hereditatem patris ab intestato quasi legitimus possidet.
[스카에볼라, 학설휘찬 제23권.] 어떤 남자가 임신 중인 아내와 이혼하고 다른 여자를 아내로 맞이하였다. 전처는 출산한 후 그 아들을 버렸다. 이 아이는 다른 사람에 의해 거두어져 양육되었고, 줄곧 아버지의 이름으로 불렸다. 아버지가 살아 있는 동안, 아버제와 어머니 모두 그가 생존해 있는지 여부를 알지 못했다. 아버지가 사망하고 그의 유언서—그 안에서 아들은 폐적되지도 않았고 상속인으로 지정되지도 않았다—가 낭독된 후, 아들은 어머니와 친할머니로부터 인정을 받아 무유언상속에 의해 적법한 상속인으로서 아버지의 유산을 점유하고 있다.
quaesitum est, hi qui testamento libertatem acceperunt utrum liberi an serui sint.
이 유언에 의해 자유를 얻은 자들이 자유인인지 아니면 노예인지가 의문으로 제기되었다.
respondit filium quidem nihil praeiudicii passum fuisse, si pater eum ignorauit, et ideo, cum in potestate et ignorantis patris esset, testamentum non ualere.
그는 다음과 같이 답변하였다. 아버지가 아들의 존재를 몰랐다 하더라도 아들은 아무런 불이익을 입지 않았으며, 따라서 그가 존재를 몰랐던 아버지의 권력 아래 있었던 이상, 유언은 무효이다.
serui autem manumissi si per quinquennium in libertate morati sunt, semel datam libertatem infirmari contrarium studium fauore libertatis est.
그러나 해방된 노예들이 만약 5년 동안 자유의 상태로 머물렀다면, 한 번 부여된 자유를 무효로 돌리는 것은 자유의 옹호에 반하는 일이다.