[GAIUS ad edictum praetoris urbani titulo de liberali causa. ] §40.12.25.prSi cui de libertate litiganti optio legata sit, quaecumque hereditate ei relicta dicuntur, eadem et de optione tractari possunt.
[가이우스, 도시법무관 고시해설, "자유 소송에 관하여" 장] 자유에 관하여 다투고 있는 자에게 선택유증이 된 경우, 유산상속에 의해 그에게 유증된 것에 관하여 언급된 모든 것은 선택유증에 관해서도 마찬가지로 다루어질 수 있다.
§40.12.25.1Interdum ex integro datur ad libertatem proclamatio, ueluti eius, qui adfirmat ideo se primo iudicio uictum, quod statuta libertas nondum ei optigerat, quam nunc dicit sibi optigisse.
때로는 처음부터 다시 자유를 청구하는 것이 허용되는데, 예컨대 첫 번째 재판에서 패소한 이유가 당시 지정된 자유가 아직 자신에게 도래하지 않았기 때문이며, 그것이 이제 자신에게 도래했다고 주장하는 자의 경우가 그러하다.
§40.12.25.2Licet uulgo dicatur post ordinatum liberale iudicium hominem, cuius de statu controuersia est, liberi loco esse, tamen, si seruus sit, certum est nihilo minus eum, quod ei tradatur uel stipuletur, perinde domino adquirere atque si non de libertate eius quaerebatur.
자유 소송이 개시된 후에는 그 신분에 관해 분쟁이 있는 자가 자유인의 지위에 있다고 흔히 일컬어지지만, 그럼에도 불구하고 만일 그가 실제로는 노예라면, 그에게 인도되거나 그가 문답계약으로 약정한 것은 그의 자유에 관한 의문이 제기되지 않았던 경우와 마찬가지로 그가 주인에게 취득하게 함이 확실하다.
tantum de possessione uidebimus, cum ipsum post litem ordinatam desinat dominus possidere: sed magis est, ut adquirat, licet ab eo non possideatur.
다만 점유에 관하여는 검토를 요하는데, 왜냐하면 소송이 개시된 후에는 주인이 그 자신을 점유하기를 그치기 때문이다. 그러나 그가 주인에 의해 점유되지 않더라도 주인에게 취득하게 한다고 보는 것이 더 타당하다.
et cum placuit per fugitiuum quoque nos possessionem adquirere posse, quid mirum etiam per hunc, de quo quaeramus, adquiri?
그리고 우리가 도망노예를 통해서도 점유를 취득할 수 있다고 인정되는 이상, 우리가 신분을 다투고 있는 이 자를 통해서도 점유가 취득되는 것에 무슨 의문이 있겠는가?