[ULPIANUS libro octauo decimo ad edictum. ]
[울피아누스, 『고시 주석』 제18권] 선박 경영자는 자신의 모든 선원들이 자유인이든 노예이든 그들의 행위에 대하여 책임을 져야 한다.
§4.9.7.prDebet exercitor omnium nautarum suorum, siue liberi sint siue serui, factum praestare: nec immerito factum eorum praestat, cum ipse eos suo periculo adhibuerit.
그리고 그가 그들의 행위에 대하여 책임을 지는 것은 부당하지 않은데, 왜냐하면 그 자신이 스스로의 위험으로 그들을 채용했기 때문이다.
sed non alias praestat, quam si in ipsa naue damnum datum sit: ceterum si extra nauem licet a nautis, non praestabit.
그러나 선박 자체 내에서 손해가 가해진 경우에 한하여 책임을 진다. 반면에, 비록 선원들에 의한 것일지라도 선박 외에서 발생했다면 그는 책임을 지지 않을 것이다.
item si praedixerit, ut unusquisque uectorum res suas seruet neque damnum se praestaturum, et consenserint uectores praedictioni, non conuenitur.
마찬가지로, 만약 그가 승객들 각자가 자신의 물건을 보관해야 하며 자신은 손해를 배상하지 않겠다고 미리 고지하였고, 승객들이 그 고지에 동의하였다면, 그는 제소되지 않는다.
§4.9.7.1Haec actio in factum in duplum est.
이 사실에 기한 소권은 2배의 액수를 청구하는 것이다.
§4.9.7.2Sed si quid nautae inter se damni dederint, hoc ad exercitorem non pertinet.
그러나 만약 선원들이 서로에게 손해를 끼쳤다면, 이것은 선박 경영자에게 관계되지 않는다.
sed si quis sit nauta et mercator, debebit illi dari: quod si quis quos uolgo ναυτεπιβάτακ dicunt, et huic tenebitur, sed huius factum praestat, cum sit et nauta.
하지만 만약 어떤 사람이 선원이자 상인이라면, 그에게 소권이 인정되어야 한다. 그러나 사람들이 흔히 ‘나우테피바타이’라고 부르는 자에 대해서는 경영자가 그에게 책임을 지게 되지만, 그 역시 선원이기도 하므로 경영자는 그의 행위에 대해서도 책임을 진다.
§4.9.7.3Si seruus nautae damnum dederit, licet seruus nauta non sit, aequissimum erit in exercitorem actionem utilem dare.
만약 선원의 노예가 손해를 끼쳤다면, 비록 그 노예가 선원은 아닐지라도, 선박 경영자에 대하여 준용 소권을 인정하는 것이 가장 공평할 것이다.
§4.9.7.4Hac autem actione suo nomine exercitor tenetur, culpae scilicet suae qui tales adhibuit: et ideo et si decesserint, non releuabitur.
그런데 이 소권에 의하여 선박 경영자는 자신의 명의로, 즉 그러한 자들을 채용한 자신의 과실을 이유로 책임을 진다. 따라서 비록 그들이 사망하더라도 그는 면책되지 않을 것이다.
seruorum autem suorum nomine noxali dumtaxat tenetur: nam cum alienos adhibet, explorare eum oportet, cuius fidei, cuius innocentiae sint: in suis uenia dignus est, si qualesquales ad instruendam nauem adhibuerit.
그러나 자신의 노예들의 명목으로는 오직 가해책임만을 진다. 왜냐하면 타인의 노예를 채용할 때에는 그들이 어떤 성실함과 어떤 무고함을 가지고 있는지를 조사해야 마땅하기 때문이나, 자신의 노예에 대해서는 선박의 운항 준비를 위해 어떤 자들을 채용했든 간에 용서받을 자격이 있기 때문이다.
§4.9.7.5Si plures nauem exerceant, unusquisque pro parte, qua nauem exercet, conuenitur.
만약 여러 사람이 선박을 공동으로 경영한다면, 각자는 자신이 선박을 경영하는 지분에 비례하여 제소된다.
§4.9.7.6Haec iudicia quamuis honoraria sunt, tamen perpetua sunt: in heredem autem non dabuntur.
이 소송들은 비록 명예법상의 것일지라도 영구적이다. 그러나 상속인에 대하여는 인정되지 않을 것이다.
proinde et si seruus nauem exercuit et mortuus est, de peculio non dabitur actio in dominum nec intra annum.
따라서 비록 노예가 선박을 경영하다가 사망하였더라도, 특유재산에 관한 소권은 주인에 대하여 1년 이내라 할지라도 인정되지 않을 것이다.
sed cum uoluntate patris uel domini seruus uel filius exercent nauem uel cauponam uel stabulum, puto etiam hanc actionem in solidum eos pati debere, quasi omnia, quae ibi contingunt, in solidum receperint.
그러나 가부 또는 주인의 동의 하에 노예나 아들이 선박, 여관 또는 마구간을 경영하는 경우, 나는 마치 그곳에서 일어나는 모든 일을 전적으로 인수한 것처럼 그들 역시 이 소권에 의한 전액의 책임을 져야 마땅하다고 생각한다.