[ULPIANUS libro quarto decimo ad edictum. ] §4.9.3.prEt ita de facto uectorum etiam Pomponius libro trigensimo quarto scribit.
[울피아누스, 『고시 주석』 제14권] 그리고 이와 같이 승객의 행위에 대하여 폼포니우스도 제34권에서 기술하고 있다.
idem ait, etiamsi nondum sint res in nauem receptae, sed in litore perierint, quas semel recepit, periculum ad eum pertinere.
그는 마찬가지로, 비록 물건이 아직 배에 수용되지 않고 해안에서 멸실되었더라도, 그가 일단 이를 수령했다면 그 위험은 그에게 귀속된다고 말한다.
§4.9.3.1Ait praetor: 'nisi restituent, in eos iudicium dabo'. ex hoc edicto in factum actio proficiscitur.
법무관은 말한다. "만약 그들이 반환하지 않는다면, 나는 그들에 대하여 소송을 허용하겠다." 이 고시로부터 사실에 기한 소송이 발생한다.
sed an sit necessaria, uidendum;
그러나 그것이 필요한지는 살펴보아야 한다.
quia agi ciuili actione ex hac causa poterit: si quidem merces interuenerit, ex locato uel conducto: sed si tota nauis locata sit, qui conduxit ex conducto etiam de rebus quae desunt agere potest: si uero res perferendas nauta conduxit, ex locato conuenietur: sed si gratis res susceptae sint, ait Pomponius depositi agi potuisse.
왜냐하면 이 원인으로부터 시민법상의 소송으로 소가 제기될 수 있기 때문이다. 즉, 만약 운임이 개입되었다면 임대차 소송에 의할 것이고, 만약 배 전체가 임대되었다면 임차한 사람은 부족한 물건에 대해서도 임차 소송으로 소를 제기할 수 있다. 반면에, 선원이 운송할 물건을 맡아 가졌다면 그는 임대 소송으로 제소될 것이다. 그러나 만약 무상으로 물건을 인수한 것이라면, 폼포니우스는 기탁 소송으로 소가 제기될 수 있었을 것이라고 말한다.
miratur igitur, cur honoraria actio sit inducta, cum sint ciuiles: nisi forte, inquit, ideo, ut innotesceret praetor curam agere reprimendae improbitatis hoc genus hominum: et quia in locato conducto culpa, in deposito dolus dumtaxat praestatur, at hoc edicto omnimodo qui receperit tenetur, etiam si sine culpa eius res periit uel damnum datum est, nisi si quid damno fatali contingit.
따라서 그는 시민법상의 소송들이 존재하는데 왜 명예법상의 소송이 도입되었는지 의아해한다. 그는 아마도 법무관이 이러한 부류의 인간들의 부정을 억제하는 데 관심을 기울이고 있음을 널리 알리기 위함이 아니라면 그러하지 아니할 것이라고 말한다. 그리고 임대차에서는 과실에 대해서, 기탁에서는 고의에 대해서만 책임을 지는 반면, 이 고시에 의해서는 수령한 자가 비록 그의 과실 없이 물건이 멸실되거나 손해를 입었더라도 불가항력적인 손해로 인해 발생한 일이 아닌 한 모든 면에서 책임을 지기 때문이다.
inde Labeo scribit, si quid naufragio aut per uim piratarum perierit, non esse iniquum exceptionem ei dari.
그리하여 라베오는 만약 난파나 해적의 폭력으로 무언가가 멸실되었다면 그에게 항변을 부여하는 것이 부당하지 않다고 쓴다.
idem erit dicendum et si in stabulo aut in caupona uis maior contigerit.
마구간이나 여관에서 불가항력이 발생한 경우에도 마찬가지로 말해야 할 것이다.
§4.9.3.2Eodem modo tenentur caupones et stabularii, quo exercentes negotium suum recipiunt: ceterum si extra negotium receperunt, non tenebuntur.
여관업자와 마구간업자도 그들의 사업을 영위하면서 수령하는 경우와 동일한 방식으로 책임을 진다. 그러나 사업 이외에서 수령했다면 그들은 책임을 지지 않을 것이다.
§4.9.3.3Si filius familias aut seruus receperit et uoluntas patris domini interuenit, in solidum erit conueniendus.
가자(家子)나 노예가 수령하고 가부나 주인의 의사가 개입되었다면, 전액에 대하여 제소되어야 한다.
item si seruus exercitoris subripuit uel damnum dedit, noxalis actio cessabit, quia ob receptum suo nomine dominus conuenitur.
마찬가지로 선박운항자의 노예가 훔치거나 손해를 입혔다면 가해소송은 정지될 것인데, 왜냐하면 수령을 이유로 주인이 자신의 이름으로 제소되기 때문이다.
sin uero sine uoluntate exerceant, de peculio dabitur.
그러나 만약 그들의 의사 없이 사업을 영위한다면 특유재산의 한도에서 허용될 것이다.
§4.9.3.4Haec autem rei persecutionem continet, ut Pomponius ait, et ideo et in heredem et perpetuo datur.
한편, 이 소송은 폼포니우스가 말하듯이 물건의 추급을 포함하며, 따라서 상속인에 대해서도 그리고 영구적으로 허용된다.
§4.9.3.5Nouissime uidendum, an eiusdem rei nomine et de recepto honoraria actione et furti agendum sit: et Pomponius dubitat: sed magis est, ut uel officio iudicis uel doli exceptione alterutra esse contentus debeat.
마지막으로 동일한 물건에 대하여 수령에 기한 명예법상의 소송과 절도 소송을 둘 다 제기해야 하는지 살펴보아야 한다. 이에 대하여 폼포니우스는 의심하고 있으나, 법관의 직권에 의하거나 악의의 항변에 의하여 둘 중 하나에 만족해야 한다고 보는 것이 더 타당하다.