Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §4.4.11.pr-4.4.11.7

거래 및 노예 해방 등에서 미성년자의 원상회복 요건

9271개 구절 중 713번째 · 라틴어

요약

미성년자가 노예 해방, 각종 거래, 유산 상속, 감독인의 면제 등과 관련하여 입은 불이익에 대한 원상회복(구제)의 적용 요건에 대하여, 여러 법학자들의 견해를 곁들여 논하고 있다.

[ULPIANUS libro undecimo ad edictum. ] §4.4.11.prUerum uel de dolo uel utilis actio erit in id quod minoris interfuit non manumitti: proinde quidquid hic haberet, si non manumisisset, id ei nunc praestabitur.
[울피아누스 《고시주해》 제11권] 그러나 기망소송 또는 유용한 소송이 미성년자가 노예를 해방하지 않음으로써 가졌을 이익의 액수 한도 내에서 인정될 것이다. 따라서 만약 그가 해방하지 않았더라면 여기서 얻었을 모든 것이 이제 그에게 지급될 것이다.
sed et nomine earum rerum, quas dominicas seruus manumissus supprimebat, competunt aduersus eum actiones ad exhibendum et furti et condictio, uidelicet quoniam et manumissus eas contrectabat.
그러나 또한 해방된 노예가 은닉한 주인의 재산의 명목으로도, 그에 대하여 제출소송, 절도소송 및 부당이득반환청구가 경합하는데, 이는 그가 해방된 후에도 여전히 그것들을 침해하였기 때문이다.
ceterum ex delicto in seruitutem facto domino aduersus eum post libertatem actio non competit: et hoc rescripto diui Seueri continetur.
다만 노예 상태에서 저지른 불법행위에 대해서는, 자유를 얻은 후의 그에 대하여 주인의 소송이 인정되지 않으며, 이는 신성한 세베루스의 칙답에 포함되어 있다.
§4.4.11.1Quid si minor uiginti quinque annis, maior uiginti hac lege uendiderit, ut manumittatur? ideo proposui maiorem uiginti, quoniam et Scaeuola scribit libro quarto decimo quaestionum et magis est, ut sententia constitutionis diui Marci ad Aufidium Uictorinum hunc, id est minorem uiginti annis non complectatur.
만약 25세 미만, 20세 초과의 미성년자가 해방된다는 조건으로 매도하였다면 어떻게 되는가? 내가 20세 초과라고 제시한 것은, 스카에볼라도 《의의집》 제14권에 쓰고 있으며, 신성한 마르쿠스가 아우피디우스 빅토리누스에게 보낸 칙령의 취지가 이 자, 즉 20세 미만의 자를 포함하지 않는다고 보는 것이 더 타당하기 때문이다.
quare uidendum, an maiori uiginti annis subueniatur: et si quidem ante desideret, quam libertas competat, audietur: sin uero postea, non possit.
그러므로 20세 초과의 자에게 구제가 주어져야 하는지 검토되어야 한다. 그리고 만약 자유가 인정되기 전에 그가 원한다면 그의 주장은 받아들여질 것이다. 그러나 만약 그 이후라면 불가능하다.
item quaeri potest, si is qui emit hac lege minor sit, an restitui possit.
마찬가지로, 만약 이 조건으로 매수한 자가 미성년자라면 원상회복이 인정될 수 있는지 질문될 수 있다.
et si quidem nondum libertas competit, erit dicendum posse ei subueniri: sin uero posteaquam dies uenit, uoluntas maioris uenditoris libertatem imponit.
그리고 만약 아직 자유가 인정되지 않았다면 그에게 구제가 주어질 수 있다고 말해야 할 것이다. 그러나 기한이 도래한 이후라면 연장자인 매도인의 의사가 해방을 강제한다.
§4.4.11.2Ex facto quaesitum est: adulescentes quidam acceperant curatorem Saluianum quendam nomine: hic cum curam administrasset, beneficio principis urbicam procurationem erat adeptus et apud praetorem se a cura adulescentium excusauerat absentibus eis: adulescentes adierant praetorem desiderantes in integrum aduersus eum restitui, quod esset contra constitutiones excusatus.
사실관계로부터 다음과 같은 의문이 제기되었다. 어떤 청년들이 살비아누스라는 이름의 후견감독인을 두고 있었다. 그가 감독 업무를 관리하던 중, 황제의 은혜로 도시 대리관의 직위를 획득하였고, 청년들이 부재한 중에 프라이토르 앞에서 청년들의 감독 업무의 면제를 청구하였다. 청년들은 칙령에 반하여 그가 면제되었다는 이유로 그에 대하여 원상회복을 구하고자 프라이토르에게 나아갔다.
cum enim susceptam tutelam non alii soleant deponere, quam qui trans mare rei publicae causa absunt uel hi qui circa principem sunt occupati, ut in consiliarii Menandri Arrii persona est indultum, meruisset autem Saluianus excusationem, adulescentes quasi capti in integrum restituti a praetore desiderauerant.
일단 인수된 후견을 사임하는 것은 공무로 해외에 체류하는 자나, 고문관 메난데르 아리우스의 사례에서 허용된 것처럼 황제 주변에서 바쁘게 종사하는 자를 제외하고는 보통 인정되지 않으나, 살비아누스는 면제를 받아내었고, 청년들은 기망당한 것처럼 프라이토르에 의해 원상회복되기를 바랐기 때문이다.
Aetrius Seuerus quia dubitabat, ad imperatorem Seuerum rettulit: ad quam consultationem successori eius Uenidio Quieto rescripsit nullas partes esse praetoris: neque enim contractum proponi cum minore annis uiginti quinque: sed principes interuenire et reducere hunc ad administrationem, qui perperam esset a praetore excusatus.
아에트리우스 세베루스는 의문이 생겨 세베루스 황제에게 자문하였다. 이 자문에 대하여 황제는 그의 후계자인 베니디우스 퀴에투스에게 프라이토르의 역할은 존재하지 않는다고 답하였다. 왜냐하면 25세 미만의 자와의 계약이 제시된 것이 아니기 때문이다. 다만 황제들이 개입하여 프라이토르에 의해 잘못 면제된 자를 다시 관리 업무로 복귀시키는 것이다.
§4.4.11.3Sciendum est autem non passim minoribus subueniri, sed causa cognita, si capti esse proponantur.
그러나 미성년자에게 무차별적으로 구제가 주어지는 것이 아니라, 그들이 기망당한 사실이 제시되고 사유심리가 이루어진 후에 구제가 주어진다는 것을 알아야 한다.
§4.4.11.4Item non restituetur, qui sobrie rem suam administrans occasione damni non inconsulte accidentis, sed fato uelit restitui: nec enim euentus damni restitutionem indulget, sed inconsulta facilitas.
마찬가지로, 자신의 재산을 신중하게 관리하면서 경솔하게 발생한 것이 아니라 운명에 의해 발생한 손실의 기회에 원상회복을 원하는 자는 회복되지 않을 것이다. 왜냐하면 손실의 결과가 원상회복을 허용하는 것이 아니라, 경솔한 부주의함이 이를 허용하기 때문이다.
et ita et Pomponius libro uicensimo octauo scripsit.
폼포니우스도 제28권에 그렇게 썼다.
unde Marcellus apud Iulianum notat, si minor sibi seruum necessarium comparauerit, mox decesserit, non debere eum restitui: neque enim captus est emendo sibi rem pernecessariam, licet mortalem.
따라서 마르첼루스는 율리아누스의 대목에서 주석하기를, 만약 미성년자가 자신에게 필요한 노예를 구입하였고 그 노예가 곧 죽었다면 그는 원상회복되어서는 안 된다고 한다. 왜냐하면 언젠가는 죽을 존재라 할지라도 자신에게 극히 필요한 것을 구입함에 있어서 그가 기망당한 것은 아니기 때문이다.
§4.4.11.5Si locupleti heres extitit et subito hereditas lapsa sit (puta praedia fuerunt quae chasmate perierunt, insulae exustae sunt, serui fugerunt aut decesserunt): Iulianus quidem libro quadragensimo sexto sic loquitur, quasi possit minor in integrum restitui.
만약 자산가의 상속인이 되었고 갑자기 유산이 상실되었다면(예컨대 지진으로 소멸한 토지가 있었다거나, 건물이 전소되었거나, 노예들이 도망치거나 사망하였다고 가정해 보라), 율리아누스는 제46권에서 마치 미성년자가 원상회복될 수 있는 것처럼 말하고 있다.
Marcellus autem apud Iulianum notat cessare in integrum restitutionem: neque enim aetatis lubrico captus est adeundo locupletam hereditatem, et quod fato contingit, cuiuis patri familias quamuis diligentissimo possit contingere.
그러나 마르첼루스는 율리아누스의 대목에서 원상회복은 적용되지 않는다고 주석한다. 왜냐하면 그는 자산이 있는 유산을 승인함에 있어서 연령의 불안정성으로 인해 기망당한 것이 아니며, 운명에 의해 발생하는 일은 아무리 부지런하더라도 어떤 가장에게든 발생할 수 있기 때문이다.
sed haec res adferre potest restitutionem minori, si adiit hereditatem, in qua erant multae mortales uel praedia urbana, aes autem alienum graue, quod non prospexit posse euenire, ut demoriantur mancipia, praedia ruant, uel quod non cito distraxerit haec, quae multis casibus obnoxia sunt.
그러나 이 사정은 미성년자가 많은 죽을 운명의 것들이나 도시의 부동산을 포함하고 중대한 채무가 있는 유산을 승인하였으나, 노예들이 죽고 부동산이 붕괴하는 것, 또는 여러 사고에 노출되기 쉬운 이것들을 신속하게 처분하지 못한 것을 예측할 수 없었던 경우에는 미성년자에게 원상회복을 가져다줄 수 있다.
§4.4.11.6Item quaeritur, si minor aduersus minorem restitui desiderat, an sit audiendus.
마찬가지로, 미성년자가 미성년자를 상대로 원상회복을 청구하는 경우 들어주어야 하는지 질문된다.
et Pomponius simpliciter scribit non restituendum.
폼포니우스는 단순히 원상회복되지 않는다고 쓰고 있다.
puto autem inspiciendum a praetore, quis captus sit: proinde si ambo capti sunt, uerbi gratia minor minori pecuniam dedit et ille perdidit, melior est causa secundum Pomponium eius, qui accepit et uel dilapidauit uel perdidit.
그러나 나는 프라이토르에 의해 누가 기망당했는지가 심사되어야 한다고 생각한다. 따라서 만약 쌍방이 모두 기망당했다면(예컨대 미성년자가 미성년자에게 돈을 주었고 후자가 이를 잃어버린 경우), 폼포니우스에 따르면 돈을 받아 낭비하거나 잃어버린 자의 지위가 더 유리하다.
§4.4.11.7Plane si minor annis cum filio familias maiore contraxerit, et Iulianus libro quarto digestorum et Marcellus libro secundo digestorum scribit posse in integrum restitui, ut magis aetatis ratio quam senatus consulti habeatur.
명백히 미성년자가 연장자인 가자와 계약한 경우, 율리아누스는 《학설휘찬》 제4권에서, 마르첼루스는 《학설휘찬》 제2권에서 원로원 결의보다 연령의 고려가 더 중시되도록 원상회복될 수 있다고 쓰고 있다.

어휘·문법 주석

  1. §4.4.11.prminoris interfuit — 비인칭동사 interess(여기서는 완료형 interfuit)는 관련된 사람을 속격으로 취하므로 minoris가 속격으로 쓰였다. 주어는 부정사구 non manumitti(해방되지 않는 것)이다.
  2. §4.4.11.1non complectatur — ut이 이끄는 명사절 내의 접속법 현재형으로, 이 절은 magis est(~이 더 타당하다)의 실질적인 주어 역할을 한다.
  3. §4.4.11.2excusatus — quod 절 내의 접속법 esset은 청년들이 구제를 청구한 주관적인 이유를 나타내기 위해 사용되었다(간접화법에서의 이유의 접속법).
  4. §4.4.11.5quasi possit — 접속사 quasi(~인 것처럼)가 이끄는 접속법 현재형으로, 가정적인 전제를 나타내거나 율리아누스의 의견을 잠정적으로 제시한다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §4.4.11.pr-4.4.11.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:4.4.11.pr-4.4.11.7

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.