[IDEM libro octogensimo primo ad edictum. ] §39.2.24.prFluminum publicorum communis est usus, sicuti uiarum publicarum et litorum.
[같은 이, 고시 주석 제81권] 공공 하천의 사용은 공공 도로 및 해안의 사용과 마찬가지로 모두에게 공통되다.
in his igitur publice licet cuilibet aedificare et destruere, dum tamen hoc sine incommodo cuiusquam fiat.
따라서 이들 장소에서는 누구든지 공개적으로 건축하고 철거하는 것이 허용되나, 다만 이것이 타인에게 불편을 주지 않고 행해지는 한에서 그러하다.
propter quod operis dumtaxat nomine cum satisdatione cauetur, de uitio loci nihil cauetur, hoc est operis, quod quis facit.
그러므로 오직 공사(작업)의 명목으로만 보증인 있는 담보가 제공되며, 장소의 결함에 대해서는 아무런 담보도 제공되지 않으니, 이는 곧 누군가가 행하는 공사의 결함에 대해서만 그러하다.
ceterum si ex loci uitio damnum timeatur, minime dicendum est damni infecti stipulationem interponi oportere: quis enim dubitat neminem esse, a quo stipuletur, cum nemine nihil faciente locus ipse publicus damnum inferat sui natura?
그러나 만약 장소의 결함으로 인해 손해가 우려된다면, 미발 손해의 문답약정이 체결되어야 한다고 결코 말해서는 안 된다. 왜냐하면 아무도 아무것도 하지 않는데 공공 장소 자체가 그 자연적 성질에 의해 손해를 입힌다면, 문답약정을 맺을 상대방이 아무도 없다는 것을 그 누가 의심하겠는가?
§39.2.24.1Ad ea igitur opera stipulatio pertinet, quaecumque priuatim fiant.
그러므로 이 문답약정은 사적으로 행해지는 모든 공사에 관한 것이다.
quid ergo, si publice opus fiat, de uitio eius quid faciemus? et plane uel princeps adeundus est uel, si in prouincia fiat, praeses prouinciae.
그렇다면 만약 공공의 공사가 행해진다면, 그 결함에 대해서 우리는 어떻게 해야 하겠는가? 분명 황제에게 청원하거나, 혹은 속주에서 행해진다면 속주 총독에게 청원해야 한다.
sed quod dictum est 'operis uitio' sic accipiendum est, etiam si proponas non tantum tempore, quo opus fit, sed etiam si postea contingat: quid enim si ideo, quia male aedificatum erat, corruit?
그러나 ‘공사의 결함으로 인해’라고 말해진 것은, 단지 공사가 행해지는 시기뿐만 아니라 그 이후에 (손해가) 발생하는 경우라 할지라도 이와 같이 받아들여져야 한다. 왜냐하면 부실하게 건축되었기 때문에 붕괴하였다면 어찌 되겠는가?
§39.2.24.1aAdicitur in hac stipulatione et heredum nomen uel successorum eorumque, ad quos ea res pertinet.
이 문답약정에는 상속인 또는 승계인, 그리고 그 일이 귀속되는 자들의 이름도 추가된다.
successores autem non solum qui in uniuersa bona succedunt, sed et hi, qui in rei tantum dominium successerint, his uerbis continentur.
그런데 승계인이란 전 재산을 승계하는 자뿐만 아니라, 그 물건의 소유권만을 승계한 자도 이 단어들에 포함된다.
§39.2.24.2Sed ut ne quid aedium loci operisue uitio damnum factum sit, stipulatio interponitur de eo sine satisdatione: quae non solum ad totas aedes, sed etiam ad partem aedium pertinet.
그러나 건물, 장소 또는 공사의 결함으로 인해 어떠한 손해도 발생하지 않도록 하기 위해, 보증인 없는 문답약정이 체결된다. 이는 건물 전체뿐만 아니라 건물의 일부에도 관계된다.
uitium autem aedium et loci esse Labeo ait, quod accidens extrinsecus infirmiores eas facit: denique nemo dixit palustris loci uel harenosi nomine quasi uitiosi committi stipulationem, quia naturale uitium est: et ideo nec ea stipulatio interponitur neque interposita committetur.
그런데 라베오는 건물과 장소의 결함이란 외부에서 발생하여 그것을 더 취약하게 만드는 것이라고 말한다. 그리하여 늪지나 모래밭의 명목으로 그것이 마치 결함이 있는 것처럼 문답약정이 발효된다고 말한 사람은 아무도 없으니, 이는 자연적 결함이기 때문이다. 따라서 그러한 문답약정은 체결되지도 않고, 체결된다 하더라도 발효되지 않을 것이다.
§39.2.24.3Haec stipulatio utrum id solum damnum contineat, quod iniuria fit, an uero omne damnum, quod extrinsecus contingat? et Labeo quidem scribit de damno dato non posse agi, si quid forte terrae motu aut ui fluminis alioue quo casu fortuito acciderit.
이 문답약정이 불법하게 발생하는 손해만을 포함하는가, 아니면 외부에서 발생하는 모든 손해를 포함하는가? 이에 대해 라베오는 만약 지진이나 강의 위력 또는 기타 다른 불가항력적인 사건으로 인해 무언가가 발생했다면, 발생한 손해에 대해 소송을 제기할 수 없다고 쓴다.
§39.2.24.4Seruius quoque putat, si ex aedibus promissoris uento tegulae deiectae damnum uicino dederint, ita eum teneri, si aedificii uitio id acciderit, non si uiolentia uentorum uel qua alia ratione, quae uim habet diuinam.
세르비우스 역시 만약 약속자의 건물에서 바람으로 인해 기와가 떨어져 이웃에게 손해를 입혔다면, 그것이 건물의 결함으로 인해 발생한 경우에만 그가 책임을 지며, 바람의 폭풍우나 신의 위력(불가항력)을 지닌 다른 이유로 인한 경우에는 책임을 지지 않는다고 생각한다.
Labeo et rationem adicit, quo, si hoc non admittatur, iniquum erit: quo enim tam firmum aedificium est, ut fluminis aut maris aut tempestatis aut ruinae incendii aut terrae motus uim sustinere possit?
라베오는 또한 그 이유를 덧붙이는데, 만약 이것이 허용되지 않는다면 불공평할 것이기 때문이다. 왜냐하면 강이나 바다, 폭풍우, 화재로 인한 붕괴 또는 지진의 위력을 견딜 수 있을 만큼 튼튼한 건물이 어디에 있겠는가?