[PAPINIANUS libro duodecimo quaestionum. ] §38.2.41.prSi libertus patrono, quod ad debitam portionem attinet, satisfaciat, inuito tamen aliquid extorquere conetur, quid statuendum est, quaeritur.
[파피니아누스, 《질문집》 제12권에서.] 만약 해방노예가 후견인에게 법정상속분에 관한 한 충족을 시켜 주면서도, 그의 뜻에 반하여 무언가를 강제로 빼앗으려고 시도한다면 어떻게 결정해야 하는지 질문된다.
quid enim, si ex parte debita instituto decem praeterea legentur et rogetur seruum proprium, qui sit decem uel minoris pretii, manumittere? iniquum est et legatum uelle percipere et libertatem seruo non dare: sed parte debita accepta et legato temperare et libertatem imponere non cogi, ne seruum (forte de se male meritum) cogatur manumittere.
만약 그가 법정상속분에 대해 상속인으로 지정된 데 더하여 10을 유증받고, 10 또는 그 이하의 가치를 지닌 자기 자신의 노예를 해방하라는 요청을 받으면 어떻게 되겠는가? 유증을 받기를 원하면서 노예에게 자유를 주지 않는 것은 부당하다. 그러나 법정상속분을 받은 뒤에는, 유증을 사양하고 자유를 부여하도록 강요받지 않을 수 있다. 이는 그가 (아마도 자신에게 해를 끼친) 노예를 해방하도록 강제되지 않게 하기 위함이다.
quid ergo si solo eodem herede instituto idem libertus petierit? si substitutum habebit, aeque decreti remedium poterit procedere, ut accepta debita portione cetera pars ad substitutum perueniat ita, ut, si forte seruus redimi potuisset, praestaretur libertas: cessante uero substitutione patronum hereditatem liberti amplectentem praetor, qui de fideicommisso cognoscit, libertatem seruo eum imponere cogat.
그렇다면 동일한 후견인이 단독 상속인으로 지정된 상황에서, 동일한 해방노예가 이를 청구했다면 어떻게 되겠는가? 만약 예비상속인이 있다면, 마찬가지로 고시에 의한 구제책이 적용될 수 있어서, 법정상속분을 수령한 후 나머지 부분이 예비상속인에게 귀속되고, 만약 노예가 환수될 수 있었다면 자유가 제공되는 방식으로 처리된다. 그러나 예비상속이 존재하지 않는 경우에는, 해방노예의 상속재산을 수용하는 후견인에 대하여, 유탁을 심리하는 법무관이 노예에게 자유를 부여하도록 그를 강제해야 한다.