[GAIUS libro quarto decimo ad edictum prouinciale. ] §38.1.22.prCum patronus operas stipulatus sit, tunc scilicet committitur stipulatio, cum poposcerit nec libertus praestiterit.
[가이우스, 『지방정청 고시 주석』 제14권에서] 후원자가 문답계약으로 노역을 약정했을 때, 그 문답계약은 그가 요구했음에도 해방노예가 이를 제공하지 않았을 때에 비로소 효력이 발생한다.
nec interest, adiecta sint haec uerba 'cum poposcero' an non sint adiecta: aliud enim est de operis, aliud de ceteris rebus.
그리고 '내가 요구했을 때'라는 문구가 부가되어 있든 부가되어 있지 않든 상관없다. 왜냐하면 노역에 대해서는 별개이고, 다른 사물들에 대해서는 별개이기 때문이다.
cum enim operarum editio nihil aliud sit quam officii praestatio, absurdum est credere alio die deberi officium, quam quo is uellet, cui praestandum est.
왜냐하면 노역의 제공이란 경의의 제공에 다름 아니므로, 경의를 제공받아야 할 자가 원하는 날과 다른 날에 그 의무가 이행되어야 한다고 믿는 것은 불합리하기 때문이다.
§38.1.22.1Cum libertus promiserit patrono operas se daturum neque adiecerit 'liberisque eius', constat liberis eius ita demum deberi, si patri heredes extiterint.
해방노예가 후원자에게 자신이 노역을 제공할 것을 약속하고 '그리고 그의 자녀들에게'라는 문구를 부가하지 않았을 때, 그의 자녀들이 아버지의 상속인이 되었을 때에야 비로소 자녀들에게 그 노역의 의무가 있다는 것은 명백하다.
heredes tamen extitisse liberos parenti ita demum prodesse ad operarum petitionem Iuliano placet, si non per alium heredes extiterunt.
그러나 자녀들이 부모의 상속인이 되었다는 사실이 노역의 청구를 위해 유익한 것은, 그들이 다른 사람을 통해 상속인이 된 것이 아닌 경우에 한한다는 것이 율리아누스의 견해이다.
itaque si quis exheredato emancipato filio seruum eius heredem instituerit et per eum seruum heres extiterit filius, repelli eum ab operarum petitione debere, perinde ac repelleretur patronus, qui operas non imposuisset uel quas imposuit reuendidisset.
따라서 만약 어떤 사람이 상속인에서 배제되고 분가된 아들에 대해 그의 노역용 노예를 상속인으로 지정하고, 그 노예를 통해 그 아들이 상속인이 되었다면, 그 아들은 노역의 청구로부터 배제되어야 하며, 이는 노역을 부과하지 않았거나 부과한 노역을 전매한 후원자가 배제되는 것과 마찬가지이다.
§38.1.22.2In omnibus operis praecipue obseruandum est, ut temporis spatia, quae ad curam corporis necessaria sunt, liberto relinquantur.
모든 노역에서, 신체의 보살핌을 위해 필요한 시간적 여유가 해방노예에게 남겨지도록 특히 유념해야 한다.