[PAULUS libro quadragensimo ad edictum. ] §38.1.16.prEius artificii, quod post manumissionem didicerit libertus, operas debebit praestare, si haec sint, quae quandoque honeste et sine periculo uitae praestantur, nec semper hae, quae manumissionis tempore praestari debuerunt.
[파울루스, 고시 주석 제40권] 해방노예가 해방 후에 습득한 기술의 노역에 대해서는, 만약 그것들이 언제든 품위 있고 생명의 위험 없이 제공될 수 있는 것이라면 그는 이를 제공할 의무가 있으며, 늘 해방 시점에 제공되어야 했던 노역만이 의무가 되는 것은 아니다.
sed si turpes operas postea exercere coeperit, praestare debebit eas, quas manumissionis tempore praestabat.
그러나 만약 그가 그 후에 수치스러운 노역을 영위하기 시작했다면, 그는 해방 시점에 제공하고 있었던 노역을 제공해야 한다.
§38.1.16.1Tales patrono operae dantur, quales ex aetate dignitate ualetudine necessitate proposito ceterisque eius generis in utraque persona aestimari debent:
파트로누스에게는 양 당사자의 연령, 신분, 건강 상태, 필요성, 의도 및 기타 동종의 사정으로부터 평가되어야 할 그러한 노역이 제공된다.