[IAUOLENUS libro undecimo epistularum. ] §35.1.67.prCum sub hac condicione fundus alicui legatus esset 'si seruum non manumiserit' et, si manumiserit, legatum fundi ad Maeuium translatum esset, legatarius de non liberando satisdedit et legatum accepit et postea liberauit: quaero, an aliquid Maeuio detur.
[야볼레누스, 『서간집』 제11권] 어떤 사람에게 토지가 ‘만약 노예를 해방하지 않는다면’이라는 조건 하에 유증되고, 만약 해방한다면 그 토지의 유증이 마에비우스에게 이전되도록 되어 있었을 때, 수증자는 해방하지 않겠다는 담보를 제공하고 유증을 받았으나 그 후에 해방하였다. 나는 마에비우스에게 무언가가 주어지는지 묻는다.
respondit, si cui ita legatum erit 'si seruum non manumiserit', satisdatione interposita accipere ab herede legatum poterit et, si postea seruum manumiserit, commissa stipulatione heredi uel fundum uel quanti ea res est restituet eoque casu heres ei, cui ex sequenti condicione legatum debuerit, restituet.
야볼레누스는 답변하였다. 만약 어떤 사람에게 ‘만약 노예를 해방하지 않는다면’과 같이 유증되었다면, 그는 담보를 제공한 후에 상속인으로부터 유증을 받을 수 있을 것이고, 만약 그 후에 노예를 해방하였다면, 약정의 위반으로 인해 상속인에게 토지 또는 그 평가액을 반환하여야 하며, 그 경우 상속인은 후속 조건에 따라 유증 의무를 지게 되는 자에게 이를 반환하여야 한다.