[SCAEUOLA libro quinto decimo digestorum. ] §33.8.23.prDominus Sticho seruo suo, qui bona liberti eius gessit, cui pro parte dimidia testamento heres exstiterat, in quibus negotiis gestis et kalendaria fuerunt, testamento suo libertatem dederat, si rationem reddidisset, eique peculium suum per fideicommissum dedit: Stichus summas, quibus reliquatus erat tam ex kalendario quam ex uariis causis, reddidit manentibus debitoribus, pro quibus ipse pecuniam heredibus patroni refuderat, libertatemque adeptus decessit.
[스카에볼라 『학설휘찬』 제15권에서] 주인이, 자신의 해방노예(주인은 유언에 의해 그 절반에 대해 상속인이 되었었다)의 재산을 관리하던 노예 스티쿠스에게(그 관리 업무 중에는 대출 장부도 포함되어 있었다), 만약 그가 계산을 보고한다면 유언으로 자유를 주고, 그에게 신탁유증을 통해 그의 특유재산을 주었었다. 스티쿠스는 대출 장부 및 여러 원인 모두로부터 자신이 미납한 금액을, 채무자들(그들을 대신하여 스티쿠스 자신이 패트로누스의 상속인들에게 돈을 환급했었다)이 존속하는 상태에서 변제했고, 자유를 얻은 후 사망했다.
quaesitum est, an heredibus Stichi aduersus nomina debitorum, pro quibus Stichus pecuniam heredibus patroni intulit, heredes patroni ex causa fideicommissi compellendi sint actiones praestare, cum nihil aliud a Sticho patrono debitum fuerit.
스티쿠스가 패트로누스의 상속인들에게 그 돈을 지급한 대상인 채무자들의 채권에 관하여, 스티쿠스에게는 패트로누스에 대한 다른 채무가 아무것도 없었으므로, 패트로누스의 상속인들은 신탁유증에 기해 스티쿠스의 상속인들에게 소권을 양도하도록 강제되어야 하는지 질문되었다.
respondit praestandum.
답변은, 양도되어야 한다는 것이었다.
§33.8.23.1Testamento codicillisue seruos manumisit et peculia legauit et de Sticho ita cauit: 'Stichum seruum meum liberum esse uolo eique uolo dari decem aureos et quidquid ex ratione loculorum meorum habet: rationes autem heredibus meis dari uolo. his omnibus, quos hoc testamento manumisi, peculia sua concedi uolo'.
유언 또는 유언보칙으로 어떤 사람이 노예들을 해방하고 특유재산을 유증했으며, 스티쿠스에 관해 다음과 같이 규정했었다. "나의 노예 스티쿠스가 자유롭게 되기를 원하며, 그에게 10아우레우스 금화와 그가 나의 금고 계산으로부터 가지고 있는 모든 것이 지급되기를 원한다. 다만 계산서는 나의 상속인들에게 제출되기를 원한다.
quaesitum est, an, quod amplius rationi loculorum in diem mortis erogauit Stichus ex peculio suo, ab heredibus recipere debeat, cum ex consuetudine domus esset, ut quidquid amplius ex suo in ratione loculorum erogasset, dominica ratio ei deberet atque exsolucret.
이 유언으로 내가 해방한 이 모든 사람에게 그들의 특유재산이 허용되기를 원한다." 스티쿠스가 자신의 특유재산으로부터 사망일까지 금고 계산에 대해 초과하여 지출한 부분을 상속인들로부터 돌려받아야 하는지 질문되었다. 왜냐하면 그가 자신의 재산에서 금고 계산에 대해 초과 지출한 것은 무엇이든 주인의 계산이 그에게 채무를 지고 이를 지급하는 것이 그 집안의 관습이었기 때문이다.
respondit secundum ea, quae propter consuetudinem proponerentur, id quoque peculio legato contineri, quod et dominica ratio deberet et solita erat reddere.
답변은, 관습에 기해 제시된 사실에 따르면, 주인의 계산이 채무를 지고 또한 보통 반환하던 것도 유증된 특유재산에 포함된다는 것이었다.
§33.8.23.2Seruis libertates legataque dederat et condicionem ita scripserat: 'ὅσους κατέλιπον ἐλευθέρους καὶ τὰ ληγάτα αὐτοῖς, τούτους βούλομαι εἶναι ἀνεξέταστους'. quaesitum est, an peculia quoque legata his uidebuntur.
어떤 사람이 노예들에게 자유와 유증을 주었고, 그 조건을 다음과 같이 적었었다. "내가 자유인으로 남겨둔 자들, 그리고 그들에게 준 유증에 대해, 이들이 감사를 받지 않기를 나는 원한다." 특유재산도 그들에게 유증된 것으로 여겨질 것인지 질문되었다.
respondit secundum ea quae proponerentur non uideri legata.
답변은, 제시된 사실에 따르면 유증된 것으로 여겨지지 않는다는 것이었다.
§33.8.23.3Item quaesitum est, an ex isdem uerbis reliqua rationum quasi legata retinere possint, aut si res dominicas apud se habuerint, aut, si qui eorum coloni praediorum fuerunt, pensiones.
동일한 문구로부터, 그들이 계산의 잔액을 마치 유증받은 것처럼 보유할 수 있는지, 또는 주인의 재산을 자신들이 수중에 가지고 있었다면 그것들을 보유할 수 있는지, 혹은 그들 중 누군가가 토지의 소작인이었다면 그 소작료를 보유할 수 있는지 마찬가지로 질문되었다.
respondit supra responsum.
답변은, 위에 답변한 대로라는 것이었다.