[ULPIANUS libro decimo ad edictum. ] §3.5.7.prSi autem is fuit qui negotia administrauit a quo mandatum non exigebatur, posse ei imputari, cur oblata de rato cautione eum non conuenit: si modo facile ei fuerit satisdare.
[울피아누스, 고시 주석 제10권] 그러나 만약 사무를 관리한 자가 위임이 요구되지 않는 사람이었다면, 추인 담보를 제시하고 그(채무자)를 소송에 불러들이지 않은 이유가 그의 과실로 귀속될 수 있다. 다만 그에게 담보를 제공하는 것이 용이했던 경우에 한한다.
certe in sua persona indubitatum est: et ideo si ex causa fuit obligatus, quae certo tempore finiebatur, et tempore liberatus est, nihilo minus negotiorum gestorum actione erit obligatus.
확실히, 그 자신의 신원에 대해서는 의심의 여지가 없다. 따라서 만약 그가 일정 기간에 종료되는 원인에 의해 의무를 지고 있다가 기간 경과로 면제되었다면, 그럼에도 불구하고 (사무관리자는) 사무관리 소송에 의해 의무(책임)를 지게 될 것이다.
idem erit dicendum et in ea causa, ex qua heres non teneretur, ut Marcellus scribit.
상속인이 책임을 지지 않는 원인에서도 동일하게 말해야 한다고 마르첼루스는 기술한다.
§3.5.7.1Item si fundum tuum uel ciuitatis per obreptionem petiero negotium tuum uel ciuitatis gerens et ampliores quam oportuit fructus fuero consecutus, debebo hoc ipsum tibi uel rei publicae praestare, licet petere non potuerim.
또한, 만약 내가 당신 또는 도시의 사무를 관리하면서, 당신 또는 도시의 토지를 부당한 수단으로 청구하여 적정했던 것보다 더 많은 과실을 취득했다면, 비록 내가 청구할 수 없었을지라도, 나는 이것 자체를 당신 또는 공공에 인도해야 할 것이다.
§3.5.7.2Si quocumque modo ratio compensationis habita non est a iudice, potest contrario iudicio agi: quod si post examinationem reprobatae fuerint pensationes, uerius est quasi re iudicata amplius agi contrario iudicio non posse, quia exceptio rei iudicatae opponenda est.
만약 어떤 방식으로든 상계에 관한 고려가 법관에 의해 이루어지지 않았다면, 반대 소송으로 청구할 수 있다. 그러나 만약 심리 후에 상계가 기각되었다면, 이미 판결이 내려진 것과 같이 반대 소송으로 더 이상 청구할 수 없다고 보는 것이 더 타당하다. 왜냐하면 기판력의 항변이 제기되어야 하기 때문이다.
§3.5.7.3Iulianus libro tertio tractat, si ex duobus sociis alter me prohibuerit administrare, alter non: an aduersus eum qui non prohibuit habeam negotiorum gestorum actionem? mouetur eo, quod si data fuerit aduersus eum actio, necesse erit et eum pertingi qui uetuit: sed et illud esse iniquum eum qui non prohibuit alieno facto liberari, cum et si mutuam pecuniam alteri ex sociis prohibente socio dedissem, utique eum obligarem.
율리아누스는 제3권에서, 두 명의 동업자 중 한 명은 나에게 (사무를) 관리하는 것을 금지하고 다른 한 명은 금지하지 않은 경우, 금지하지 않은 자를 상대로 내가 사무관리 소송을 제기할 수 있는지 논한다. 그는 만약 그 자에 대해 소송이 허용된다면 금지한 자에게도 필연적으로 (영향이) 미치게 될 것이라는 점 때문에 고심한다. 그러나 또한 금지하지 않은 자가 타인의 행위로 인해 책임을 면하는 것도 불공정하다. 왜냐하면 동업자가 금지하고 있음에도 내가 동업자 중 한 명에게 소비대차로 금전을 제공한 경우라 할지라도, 당연히 그에게 의무를 지울 것이기 때문이다.
et puto secundum Iulianum debere dici superesse contra eum qui non prohibuit negotiorum gestorum actionem, ita tamen ut is qui prohibuit ex nulla parte neque per socium neque per ipsum aliquid damni sentiat.
이에 나는 율리아누스에 따라, 금지하지 않은 자를 상대로 한 사무관리 소송이 존속한다고 말해야 한다고 생각한다. 다만, 금지한 자가 동업자를 통해서든 자신을 통해서든 어떤 부분에서도 아무런 손해를 입지 않아야 한다는 조건 하에서 그러하다.