[IDEM libro singulari ad orationem diui Antonini et Commodi. ] §23.2.60.prSi quis tutor quidem non sit, periculum tamen tutelae ad eum pertineat, an sententia orationis contineatur? ueluti si pupilla ab hostibus capta fuerit aut falsis allegationibus a tutela se excusauerit, ut ex sacris constitutionibus periculum ad eum pertineat? et dicendum est hos quoque ad senatus consultum pertinere: nam et huiusmodi periculum in numerum trium tutelarum computari comprobatum est.
[같은 저자, 『신성한 안토니누스와 코모두스의 연설에 관한 단권 책』] 만약 어떤 사람이 실제로 후견인은 아니지만 후견의 위험이 그에게 미친다면, 그는 연설의 취지에 포함되는가? 예를 들어, 피후견녀가 적에게 붙잡혔거나, 혹은 그가 허위 변명으로 후견을 면제받아 신성한 칙령에 따라 위험이 그에게 미치는 경우와 같다. 그리고 이들 역시 원로원 결의에 포함된다고 보아야 한다. 왜냐하면 이와 같은 위험 역시 세 가지 후견의 수에 산입되는 것이 인정되어 있기 때문이다.
§23.2.60.1Sed si propter alterius personam periculum ad eum peruenit, uideamus ne extra sententiam senatus consulti sit: ueluti si magistratus in tutelae periculum incidit uel fideiusserit quis pro tutore uel curatore, quia nec in numerum trium tutelarum haec imputantur: et consequens est hoc probare.
그러나 만약 타인의 인격 때문에 위험이 그에게 이른다면, 그가 원로원 결의의 취지 밖에 있는 것은 아닌지 살펴보자. 예를 들어, 행정관이 후견의 위험에 처하게 되거나, 누군가 후견인이나 보좌인을 위해 보증인이 된 경우이다. 왜냐하면 이것들 역시 세 가지 후견의 수에 산입되지 않기 때문이다. 그리고 이 점을 인정하는 것이 논리적으로 일관된다.
§23.2.60.2Quid ergo si honoris causa tutor datus sit? quatenus nec huiusmodi tutela in numerum computatur, numquid idem sit? sed ratio in contrarium ducit, quod dictum est et honorarium tutorem periculum solere pati, si male passus sit administrari tutelam.
그렇다면 명예를 위해 후견인이 지정된 경우는 어떠한가? 이러한 후견 역시 수에 산입되지 않으므로, 동일하게 적용되는가? 그러나 반대의 결론으로 이끄는 논거가 있다. 왜냐하면 명예후견인 역시 후견 관리가 잘못되는 것을 방치한 경우에는 보통 위험을 부담한다고 일컬어지기 때문이다.
§23.2.60.3Quin autem ille, qui, cum datus est tutor, cessat in administratione, pertineat ad orationem, non est dubitandum, quia perinde tenetur ex sacris constitutionibus atque si gessisset.
한편, 후견인으로 지정 되었음에도 관리를 게을리한 자가 연설의 적용을 받는다는 점에 대해서는 의심의 여지가 없다. 왜냐하면 그는 신성한 칙령에 따라 마치 실제 관리를 한 것과 다름없이 책임을 지기 때문이다.
§23.2.60.4Quid ergo si, cum se uellet excusare aliquo titulo nec in promptu probationes haberet, excusationis negotium fuerit dilatum et inter moras pupilla adoleuerit, an ad senatus consultum pertineat? quaestio in eo est, an et post pubertatem officio finito excusationem eius recipi oporteat: nam si recipitur et excusauerit, impune potest ducere: si uero non debeat recipi post officium finitum, non recte ducit.
그렇다면 만약 어떤 사람이 어떤 사유로 면제를 받기를 원했으나 당장 증거를 가지고 있지 않아 면제 절차가 연기되었고, 그 지체되는 동안 피후견녀가 성년에 도달했다면, 그는 원로원 결의의 적용을 받는가? 문제는 성년에 도달하여 직무가 종료된 후에도 그의 면제 신청이 수리되어야 하는지 여부이다. 왜냐하면 만약 수리되어 면제를 받는다면 그는 처벌 없이 그녀와 혼인할 수 있지만, 직무가 종료된 후에 수리되어서는 안 된다고 한다면 그는 정당하게 혼인할 수 없기 때문이다.
et ait Papinianus libro quinto responsorum officio finito excusationem recipi non oportere et ideo exacti temporis periculum ad eum pertinere.
그리고 파피니아누스는 『답변집』 제5권에서 직무가 종료된 후에는 면제 신청을 수리해서는 안 되며, 따라서 경과한 기간의 위험은 그에게 미친다고 말한다.
sed mihi hoc nequaquam placet: iniquum enim est propter dilationem, quae forte non dolo, sed quae ex necessitate contingit, non excusari uel nuptias impediri excusatione recepta.
그러나 나는 이것이 결코 마음에 들지 않는다. 왜냐하면 어쩌면 고의가 아니라 불가피한 사정으로 발생한 지체 때문에 면제를 받지 못하거나, 면제 신청이 수리되어야 함에도 혼인이 방해받는 것은 부당하기 때문이다.
§23.2.60.5Quamuis uerbis orationis cautum sit, ne uxorem tutor pupillam suam ducat, tamen intellegendum est ne desponderi quidem posse: nam cum qua nuptiae contrahi non possunt, haec plerumque ne quidem desponderi potest: nam quae duci potest, iure despondetur.
연설의 문언상으로는 후견인이 자신의 피후견녀를 아내로 맞이해서는 안 된다고 규정되어 있으나, 약혼조차 할 수 없다고 이해되어야 한다. 왜냐하면 혼인을 체결할 수 없는 상대와는 대체로 약혼조차 할 수 없기 때문이다. 왜냐하면 혼인할 수 있는 여성만이 법에 따라 약혼될 수 있기 때문이다.
§23.2.60.6Quid ergo si adoptiuus filius tutoris duxerit pupillam illicite posteaque emancipatus fuerit? credendum est de adoptiuis emancipatis senatum non sensisse, quia post emancipationem in totum adoptiuae familiae obliuiscuntur.
그렇다면 만약 후견인의 양자가 불법적으로 피후견녀와 혼인한 후에 해방되었다면 어떠한가? 해방된 양자에 대해서는 원로원이 의도하지 않았다고 믿어야 한다. 왜냐하면 해방 이후에는 그들이 양부의 가속에 완전히 속하지 않게 되기 때문이다.
§23.2.60.7Naturales liberi licet in adoptionem dati fuerint, senatus consulto continentur.
친생자는 비록 입양되었을지라도 원로원 결의에 포함된다.
§23.2.60.8Quid ergo si tutor datus prouocauit et postea heres eius uictus est? praeteriti temporis periculum praestare debet.
그렇다면 만약 지정된 후견인이 항고를 제기하였고 그 후에 그의 상속인이 패소했다면 어떠한가? 그는 과거 기간의 위험을 전보해야 한다.
an uero si filius heres fuerit et uictus est, ad orationem pertineat? et consequens est hoc probare, quoniam rationem debet reddere.
그렇다면 만약 아들이 상속인으로서 패소했다면, 그는 연설의 적용을 받는가? 그리고 이 점을 인정하는 것이 일관성이 있다. 왜냐하면 그는 회계보고를 해야 할 의무가 있기 때문이다.