[IDEM libro undecimo responsorum. ] §22.1.9.prPecuniae faenebris, intra diem certum debito non soluto, dupli stipulatum in altero tanto supra modum legitimae usurae respondi non tenere: quare pro modo cuiuscumque temporis superfluo detracto stipulatio uires habebit.
[같은 저자, 답변집 제11권] 이자부 금전에 관하여, 특정 기한 내에 채무가 변제되지 않은 경우, 법정이자의 제한을 초과하여 같은 액수만큼을 더한 배액의 문답약정은 효력을 갖지 못한다고 나는 답변하였다. 그러므로 초과분이 공제된 후에는, 어느 기간에 대한 비율에 따라서든 그 문답약정은 효력을 가질 것이다.
§22.1.9.1Usurarum stipulatio, quamuis debitor non conueniatur, committitur.
이자의 문답약정은 채무자가 소환되지 않더라도 성립한다.
nec inutilis legitimae usurae stipulatio uidetur sub ea condicione concepta 'si minores ad diem solutae non fuerint': non enim poena, sed faenus uberius iusta ratione sortis promittitur.
또한 '만일 기한까지 더 적은 이자가 지급되지 않았다면'이라는 조건 하에 맺어진 법정이자의 문답약정은 무효로 보이지 않는다. 왜냐하면 약속된 것은 위약금이 아니라, 원금의 정당한 비율에 따른 더 높은 이자이기 때문이다.
si tamen post mortem creditoris nemo fuit cui pecunia solueretur, eius temporis inculpatam esse moram constitit: ideo si maiores usurae prioribus petantur, exceptio doli non inutiliter opponetur.
그러나 채권자의 사망 후 금전이 지급되어야 할 대상이 아무도 없었다면, 그 기간 동안의 지체에는 과실이 없음이 확립되어 있다. 따라서 만일 이전의 것보다 더 높은 이자가 청구된다면, 악의의 항변이 유효하게 제기될 것이다.