[GAIUS libro singulari de formula hypothecaria. ] §20.4.11.prPotior est in pignore, qui prius credidit pecuniam et accepit hypothecam, quamuis cum alio ante conuenerat, ut, si ab eo pecuniam acceperit; sit res obligata, licet ab hoc postea accepit: poterat enim, licet ante conuenit, non accipere ab eo pecuniam.
[가이우스, 『저당공식에 관한 단권』으로부터] 담보에 있어서 더 우선하는 자는, 먼저 돈을 빌려주고 저당을 설정받은 자이다. 비록 그보다 전에 다른 사람과, 만일 그로부터 돈을 받는다면 그 물건이 담보가 된다고 합의하였고, 비록 이 사람으로부터 나중에 실제로 돈을 받았다고 하더라도 그러하다. 왜냐하면, 비록 전에 합의를 하였더라도 그로부터 돈을 받지 않을 수도 있었기 때문이다.
§20.4.11.1Uideamus, an idem dicendum sit, si sub condicione stipulatione facta hypotheca data sit, qua pendente alius credidit pure et accepit eandem hypothecam, tunc deinde prioris stipulationis exsistat condicio, ut potior sit qui postea credidisset.
조건부 문답계약이 체결되고 저당이 설정된 후, 그 조건이 성취되지 않은 동안에 다른 사람이 조건 없이 돈을 빌려주고 동일한 저당을 설정받았고, 그 후에 최초 문답계약의 조건이 성취된 경우, 나중에 빌려준 사람이 더 우선해야 하는지 살펴보자.
sed uereor, num hic aliud sit dicendum: cum enim semel condicio exstitit, perinde habetur, ac si illo tempore, quo stipulatio interposita est, sine condicione facta esset.
그러나 여기서는 다르게 말해야 하는 것은 아닌지 염려된다. 왜냐하면 일단 조건이 성취되면, 그 문답계약이 체결되었던 당시에 조건 없이 체결된 것처럼 취급되기 때문이다.
quod et melius est.
그리고 이것이 더 타당하다.
§20.4.11.2Si colonus conuenit, ut inducta in fundum illata ibi nata pignori essent, et antequam inducat, alii rem hypothecae nomine obligauerit, tunc deinde eam in fundum induxerit, potior erit, qui specialiter pure accepit, quia non ex conuentione priori obligatur, sed ex eo quod inducta res est, quod posterius factum est.
소작인이 토지에 반입된 것, 들여온 것 및 그곳에서 태어난 것이 담보가 되기로 합의하였는데, 이를 반입하기 전에 다른 사람에게 그 물건을 저당 명목으로 담보 설정해 주고, 그 후에 그것을 토지에 반입하였다면, 개별적으로 또한 조건 없이 그것을 설정받은 자가 더 우선할 것이다. 왜냐하면 최초의 합의에 의해서 담보가 설정되는 것이 아니라 물건이 반입되었다는 사실에 의해서 설정되는 것이며, 이는 나중에 일어난 일이기 때문이다.
§20.4.11.3Si de futura re conuenerit, ut hypothecae sit, sicuti est de partu, hoc quaeritur, an ancilla conuentionis tempore in bonis fuit debitoris: et in fructibus, si conuenit ut sint pignori, aeque quaeritur, an fundus uel ius utendi fruendi conuentionis tempore fuerit debitoris.
장래의 물건에 대하여 저당이 되기로 합의한 경우, 예컨대 태어날 자식에 대하여 그러하듯이, 합의 당시에 여노예가 채무자의 재산에 속해 있었는지가 문제된다. 그리고 과실이 담보가 되기로 합의한 경우에도 마찬가지로, 합의 당시에 토지 또는 용익권이 채무자에게 속해 있었는지가 문제된다.
§20.4.11.4Si paratus est posterior creditor priori creditori soluere quod ei debetur, uidendum est, an competat ei hypothecaria actio nolente priore creditore pecuniam accipere.
만일 후순위 채권자가 선순위 채권자에게 그의 채무를 변제할 준비가 되어 있음에도 선순위 채권자가 돈 받기를 거부하는 경우, 후순위 채권자에게 저당 소권이 인정되는지 살펴보아야 한다.
et dicimus priori creditori inutilem esse actionem, cum per eum fiat, ne ei pecunia soluatur.
그리고 우리는 선순위 채권자에게 그 소권은 효력이 없다고 말한다. 왜냐하면 그에게 돈이 변제되지 않는 것은 그 자신으로 인해서 일어난 일이기 때문이다.