Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §2.4.10.pr-2.4.10.13

파트로누스 소환 시의 경의 의무와 그 예외

9271개 구절 중 274번째 · 라틴어

요약

울피아누스는 피해방인이 파트로누스나 그 친족을 법정에 소환할 때 표해야 하는 '경의'의 제한과 예외 사항에 대해 논하며, 시민권 상실, 특수한 매매 조건, 그리고 법무관의 허가 요건 등을 설명한다.

[ULPIANUS libro quinto ad edictum. ] §2.4.10.prSed si hac lege emi ut manumittam, et ex constitutione diui Marci uenit ad libertatem: cum sim patronus, in ius uocari non potero.
[울피아누스, 『고시 주석』 제5권] 그러나 만일 내가 해방한다는 조건으로 (노예를) 샀고, 신성한 마르쿠스의 칙령에 따라 그가 자유를 얻었다면, 나는 파트로누스이므로 법정에 소환될 수 없을 것이다.
sed si suis nummis emi et fidem fregi, pro patrono non habebor.
하지만 만일 그의 돈으로 내가 그를 샀고 약속을 어겼다면, 나는 파트로누스로 여겨지지 않을 것이다.
§2.4.10.1Prostituta contra legem uenditionis uenditorem habebit patronum, si hac lege uenierat, ut, si prostituta esset, fieret libera.
매매 조항에 위배되어 매춘을 강요당한 여노예는, 만일 그녀가 '매춘을 하게 되면 자유로워진다'는 조건으로 매도되었다면, 매도인을 파트로누스로 삼게 될 것이다.
at si uenditor, qui manus iniectionem excepit, ipse prostituit, quoniam et haec peruenit ad libertatem, sub illo quidem, qui uendidit, libertatem consequitur, sed honorem haberi ei aequum non est, ut et Marcellus libro sexto digestorum existimat.
그러나 (인신구속권을 유보한) 매도인이 직접 그녀에게 매춘을 강요했다면, 그녀 역시 자유에 이르기 때문에 매도한 자 밑에서 자유를 얻는 것이지만, 그에게 경의가 표해지는 것은 부당하다고 마르켈루스도 『학설휘찬』 제6권에서 판단하고 있다.
§2.4.10.2Patronum autem accipimus etiam si capite minutus sit: uel si libertus capite minutus, dum adrogetur per obreptionem.
또한 우리는 파트로누스가 시민권 등의 상실을 겪었을지라도 그를 파트로누스로 인정한다. 혹은 피해방인이 기만적인 방법으로 입양됨으로써 시민권 등의 상실을 겪은 경우에도 그러하다.
cum enim hoc ipso, quo adrogatur, celat condicionem, non id actum uidetur ut fieret ingenuus.
왜냐하면 그가 입양되는 바로 그 사실로써 자신의 신분을 숨지고 있는 이상, 그가 태생 자유인이 되도록 의도된 것으로는 보이지 않기 때문이다.
§2.4.10.3Sed si ius anulorum accepit, puto eum reuerentiam patrono exhibere debere, quamuis omnia ingenuitatis munia habet.
그러나 만일 그가 금반지의 특권을 받았다면, 비록 그가 태생 자유인의 모든 의무를 가질지라도 여전히 파트로누스에게 경의를 표해야 한다고 나는 생각한다.
aliud si natalibus sit restitutus: nam princeps ingenuum facit.
태생권 회복을 얻은 경우는 다르다. 왜냐하면 황제가 그를 태생 자유인으로 만들기 때문이다.
§2.4.10.4Qui manumittitur a corpore aliquo uel collegio uel ciuitate, singulos in ius uocabit: nam non est illorum libertus.
어떤 단체나 조합 또는 시 공동체에 의해 해방된 자는 구성원 개개인을 법정에 소환할 수 있다. 왜냐하면 그는 그들 개인의 피해방인이 아니기 때문이다.
sed rei publicae honorem habere debet et si aduersus rem publicam uel uniuersitatem uelit experiri, ueniam edicti petere debet, quamuis actorem eorum constitutum in ius sit uocaturus.
그러나 그는 공공단체에 경의를 표해야 하며, 만일 공공단체나 법인을 상대로 소송을 제기하고자 한다면, 비록 그들이 지정한 대리인을 법정에 소환하게 될지라도 고시의 허가를 구해야 한다.
§2.4.10.5Liberos parentesque patroni patronaeque utriusque sexu saccipere debemus.
우리는 파트로누스와 파트로나의 남녀 양성의 자녀와 부모를 받아들여야 한다.
§2.4.10.6Sed si per poenam deportationis ad peregrinitatem redactus sit patronus, putat Pomponius eum amississe honorem.
그러나 만일 파트로누스가 국외추방 형벌에 의해 외국인의 신분으로 전락했다면, 폼포니우스는 그가 그 경의를 상실했다고 생각한다.
sed si fuerit restitutus, erit ei etiam huius edicti commodum saluum.
하지만 만일 그가 복권되었다면, 이 고시의 편익 또한 그를 위해 유지될 것이다.
§2.4.10.7Parentes patroni etiam adoptiui excipiuntur: sed tamdiu quamdiu adoptio durat.
파트로누스의 부모에는 양부모 또한 제외되지 않는다. 그러나 이는 입양이 지속되는 동안에만 그러하다.
§2.4.10.8Si filius meus in adoptionem datus sit, uocari a liberto meo in ius non poterit: sed nec nepos in adoptiua familia susceptus.
만일 나의 아들이 입양되었다면, 그는 나의 피해방인에 의해 법정에 소환될 수 없을 것이다. 양가에 수용된 손자 역시 마찬가지이다.
sed si filius meus emancipatus adoptauerit filium, hic nepos in ius uocari poterit: nam mihi alienus est.
그러나 만일 나의 분가한 아들이 어떤 아들을 입양했다면, 이 손자는 법정에 소환될 수 있을 것이다. 왜냐하면 그는 나에게 타인이기 때문이다.
§2.4.10.9Liberos autem secundum Cassium, ut in parentibus, et ultra trinepotem accipimus.
또한 카시우스에 따르면, 부모의 경우와 마찬가지로 자녀에 대해서도 현손의 손자를 넘어서까지 우리는 받아들인다.
§2.4.10.10Si liberta ex patrono fuerit enixa, mutuo se ipsa et filius eius in ius non uocabunt.
만일 피해방녀가 파트로누스와의 사이에서 출산했다면, 그녀 자신과 그녀의 아들은 서로를 법정에 소환하지 않을 것이다.
§2.4.10.11Sin autem liberi patroni capitis accusauerunt libertum paternum uel in seruitutem petierunt, nullus eis honor debetur.
그러나 만일 파트로누스의 자녀들이 아버지의 피해방인을 사형죄로 고발했거나 노예 신분으로 청구했다면, 그들에게는 어떤 경의도 표해져서는 안 된다.
§2.4.10.12Praetor ait: 'in ius nisi permissu meo ne quis uocet'. permissurus enim est, si famosa actio non sit uel pudorem non suggilat, qua patronus conuenitur uel parentes.
법무관은 말한다. "나의 허가 없이는 누구도 다른 사람을 법정에 소환해서는 안 된다." 파트로누스나 부모가 제소당하는 소송이 명예훼손적인 소송이 아니거나 체면을 깎아내리지 않는 한, 법무관은 허가할 것이기 때문이다.
et totum hoc causa cognita debet facere: nam interdum etiam ex causa famosa, ut Pedius putat, permittere debet patronum in ius uocari a liberto: si eum grauissima iniuria adfecit, flagellis forte cecidit.
그리고 이 모든 것을 법무관은 사실심리에 근거하여 행해야 한다. 왜냐하면 페디우스가 생각하듯, 때로는 명예훼손적인 소송에 의해서도 파트로누스가 피해방인에 의해 법정에 소환되는 것을 허가해야 하기 때문이다. 예컨대 파트로누스가 그에게 매우 중대한 불법을 가하여 혹시 채찍으로 때렸을 경우이다.
§2.4.10.13Semper autem hunc honorem patrono habendum, etsi quasi tutor uel curator uel defensor uel actor interueniat patronus.
또한 파트로누스가 후견인이나 보좌인, 방어인 혹은 대리인으로서 관여할지라도, 항상 파트로누스에게는 이 경의가 표해져야 한다.
sed si patroni tutor uel curator interueniat, impune posse eos in ius uocari Pomponius scribit et uerius est.
그러나 만일 파트로누스의 후견인이나 보좌인이 관여한다면, 처벌 없이 그들을 법정에 소환할 수 있다고 폼포니우스는 쓰고 있으며, 이것이 더 타당하다.

어휘·문법 주석

  1. 2.4.10.prhac lege ut manumittam — 지시대명사 `hac`와 명사 `lege` 뒤에 오는 `ut`절(접속법 `manumittam`)은 행위의 '조건·규정'을 구체적으로 설명하는 동격 명사절이다.
  2. 2.4.10.2dum adrogetur per obreptionem — 접속사 `dum`과 접속법 `adrogetur`가 결합한 구문. 단순한 시간적 관계(~하는 동안)보다는 '입양되는 과정에서' 또는 '입양된다면'이라는 조건적 혹은 제한적 뉘앙스를 가진다.
  3. 2.4.10.13impune posse eos in ius uocari — 대격 부정사구. 대명사 `eos`는 주절의 주어(파트로누스)가 아니라 조건절의 주어인 `patroni tutor uel curator`(파트로누스의 후견인이나 보좌인)를 가리킨다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §2.4.10.pr-2.4.10.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:2.4.10.pr-2.4.10.13

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.