Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §2.13.10.pr-2.13.10.3

은행업자의 계산서 개시 의무의 근거와 개시 범위

9271개 구절 중 362번째 · 라틴어

요약

가이우스가 오직 은행업자에게만 계산서 개시 의무가 부과되는 이유와 그 범위, 그리고 개시되지 않았을 경우 원고의 손해 회복 소송에 대해 설명한다.

[GAIUS libro primo ad edictum prouinciale. ]
[가이우스 저 『지방고시주해』 제1권] 은행업자는 계산서를 개시하라는 명령을 받는다.
§2.13.10.prArgentarius rationes edere iubetur: nec interest cum ipso argentario controuersia sit an cum alio.
그리고 그 은행업자 자신과의 사이에 분쟁이 있는지 아니면 다른 자와의 사이에 있는지는 아무런 차이가 없다.
§2.13.10.1Ideo autem argentarios tantum neque alios ullos absimiles eis edere rationes cogit, quia officium eorum atque ministerium publicam habet causam et haec principalis eorum opera est, ut actus sui rationes diligenter conficiant.
그런데 법무관이 오직 은행업자에게만 계산서를 개시하도록 강제하고 그들과 유사하지 않은 다른 어떤 이에게도 강제하지 않는 이유는, 그들의 임무 및 직무가 공적인 성격을 가지고 있으며, 그들의 주된 업무가 자신의 행위에 관한 계산서를 신중하게 작성하는 것이기 때문이다.
§2.13.10.2Edi autem ratio ita intellegitur, si a capite edatur, nam ratio nisi a capite inspiciatur, intellegi non potest: scilicet ut non totum cuique codicem rationum totasque membranas inspiciendi describendique potestas fiat, sed ut ea sola pars rationum, quae ad instruendum aliquem pertineat, inspiciatur et describatur.
그런데 계산서가 개시된다는 것은 그것이 처음부터 개시되는 경우에 그렇게 이해된다. 왜냐하면 계산서는 처음부터 검사되지 않으면 이해될 수 없기 때문이다. 즉, 누구에게나 계산서 장부 전체와 양피지 전체를 검사하고 전사할 권한이 주어지는 것이 아니라, 누군가를 준비시키는 데 관련된 계산서의 그 부분만 검사되고 전사되도록 하기 위함이다.
§2.13.10.3Cum autem in id action competit, quanti agentis intersit editas sibi rationes esse: eueniet, ut, siue quis condemnatus sit siue quod petierit non optinuerit eo, quod non habuerit rationes ex quibus causam suam tueri possit, id ipsum, quod ita perdiderit, hac actione consequatur.
그런데 이 사안에서는 개시된 계산서가 자신에게 있는 것이 원고에게 얼마만큼의 이익이 되는지를 목적으로 소송이 인정된다. 그 결과, 누군가가 자신의 주장을 옹호할 수 있는 계산서를 가지고 있지 못했다는 이유로 패소 판결을 받았거나 혹은 청구한 것을 얻지 못했을 때, 그렇게 잃어버린 바로 그것을 이 소송을 통해 회복하게 된다.
sed an hoc procedat uideamus: nam si apud hunc iudicem, qui inter eum et argentarium iudicat, potest probare se illo iudicio, quo uictus est, uincere potuisse, poterat et tunc probare: et si non probauit aut probantem iudex non curauit, de se ipso aut de iudice queri debet.
그러나 이것이 성립하는지 살펴보자. 왜냐하면 그와 은행업자 사이를 판결하는 이 재판관 앞에서, 자신이 패소했던 그 재판에서 승소할 수 있었음을 증명할 수 있다면, 당시에도 증명할 수 있었을 것이기 때문이다. 그리고 만약 그가 증명하지 못했거나 재판관이 증명하려는 그를 개의치 않았다면, 그는 자기 자신이나 재판관에 대해 불만을 제기해야 할 것이다.
sed non ita est.
그러나 그렇지 않다.
fieri enim potest, ut nunc, rationes uel ipso edente uel alio modo nanctus, aut aliis instrumentis uel testibus, quibus illo tempore aliqua ex causa uti non potuit, possit probare potuisse se uincere.
왜냐하면 이제 은행업자 자신이 이를 개시하거나 혹은 다른 방법으로 계산서를 획득하여, 혹은 당시 어떤 이유로 사용할 수 없었던 다른 증서나 증인들을 통해, 자신이 승소할 수 있었음을 증명하는 일이 가능하기 때문이다.
sic enim et de cautione subrepta aut corrupta competit condictio et damni iniuriae actio: quia quod ante non potuimus intercepta cautione probare et ob id amisimus, hoc nunc aliis instrumentis aut testibus, quibus tum uti non potuimus, probare possumus.
왜냐하면 이와 같이 강탈당하거나 훼손된 증서에 관해서도 부당이득반환소송과 불법행위소송이 인정되기 때문이다. 즉, 이전에는 증서가 차단되어 증명할 수 없었고 그 때문에 잃어버렸던 것을, 이제는 당시 사용할 수 없었던 다른 증서나 증인들을 통해 증명할 수 있기 때문이다.

어휘·문법 주석

  1. §2.13.10.2a capite — 직역하면 "머리로부터". 계산서를 일부만 발췌하는 것이 아니라, 계정이나 거래의 최초 시작 부분부터 제시해야만 맥락을 이해할 수 있다는 실무상의 요구를 나타낸다.
  2. §2.13.10.3quanti agentis intersit editas sibi rationes esse — 비인칭 동사 intersit의 구문. 가치를 나타내는 속격 quanti와 원고를 나타내는 속격 agentis를 수반하며, editas sibi rationes esse(대격과 부정사)가 intersit의 주어로 기능한다. 전체적으로 전치사 in의 목적어인 id의 내용을 설명하는 간접의문절을 형성한다.
  3. §2.13.10.3de cautione subrepta aut corrupta — 탈취당하거나(subrepta) 훼손된(corrupta) "증서"에 관한 논의. 이전 재판에서 증서의 부재로 인해 증명하지 못하고 패소한 자가, 나중에 새로운 증거 등을 통해 승소 가능성을 증명하여 부당이득반환소송이나 손해배상소송으로 보상을 얻는 유사의 사례로 제시된다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §2.13.10.pr-2.13.10.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:2.13.10.pr-2.13.10.3

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.