[GAIUS libro decimo ad edictum prouinciale. ] §19.2.25.prSi merces promissa sit generaliter alieno arbitrio, locatio et conductio contrahi non uidetur: sin autem quanti Titius aestimauerit, sub hac condicione stare locationem, ut, si quidem ipse qui nominatus est mercedem definierit, omnimodo secundum eius aestimationem et mercedem persolui oporteat et conductionem ad effectum peruenire: sin autem ille uel noluerit uel non potuerit mercedem definire, tunc pro nihilo esse conductionem quasi nulla mercede statuta.
[가이우스, 지방 고시 주해 제10권] 만약 차임이 일반적으로 제3자의 결정에 맡겨져 약정되었다면, 임대차는 성립하지 않은 것으로 보인다. 그러나 만약 “티티우스가 평가하는 액수만큼”이라고 한다면, 다음과 같은 조건 하에 임대차가 존속한다. 즉, 만약 지명된 그 자신이 차임을 결정한다면, 어떤 경우에도 그의 평가에 따라 차임이 지급되어야 하고 임대차가 효력을 발생해야 한다. 그러나 만약 그가 차임을 결정하기를 원하지 않거나 결정할 수 없다면, 그때는 차임이 정해지지 않은 것처럼 임대차는 무효로 돌아간다.
§19.2.25.1Qui fundum fruendum uel habitationem alicui locauit, si aliqua ex causa fundum uel aedes uendat, curare debet, ut apud emptorem quoque eadem pactione et colono frui et inquilino habitare liceat: alioquin prohibitus is aget cum eo ex conducto.
누군가에게 토지를 사용수익하게 하거나 가옥을 거주하게 하기 위해 임대한 자가, 어떤 이유로든 그 토지나 가옥을 매각하는 경우, 매수인에게서도 동일한 약정에 따라 소작인이 사용수익하고 세입자가 거주하는 것이 허용되도록 주선해야 한다. 그렇지 않으면, 사용수익을 금지당한 자는 그를 상대로 임차 소송을 제기할 것이다.
§19.2.25.2Si uicino aedificante obscurentur lumina cenaculi, teneri locatorem inquilino: certe quin liceat colono uel inquilino relinquere conductionem, nulla dubitatio est.
이웃의 건축으로 인해 다락방의 채광이 가려진다면, 임대인은 세입자에게 책임을 진다. 적어도 소작인이나 세입자가 임대차를 포기하는 것이 허용된다는 점에는 아무런 의문이 없다.
de mercedibus quoque si cum eo agatur, reputationis ratio habenda est.
또한 차임에 관해 그를 상대로 소송이 제기되는 경우, 공제를 고려해야 한다.
eadem intellegemus, si ostia fenestrasue nimium corruptas locator non restituat.
임대인이 심하게 파손된 문이나 창문을 복구해 주지 않는 경우에도 우리는 동일하게 이해할 것이다.
§19.2.25.3Conductor omnia secundum legem conductionis facere debet.
임차인은 임대차 약정에 따라 모든 것을 행해야 한다.
et ante omnia colonus curare debet, ut opera rustica suo quoque tempore faciat, ne intempestiua cultura deteriorem fundum faceret.
그리고 무엇보다도 소작인은 제때에 농작업을 수행하여 제철이 아닌 경작으로 인해 토지를 악화시키지 않도록 주의해야 한다.
praeterea uillarum curam agere debet, ut eas incorruptas habeat.
나아가 농가들을 훼손되지 않은 상태로 유지하도록 관리해야 한다.
§19.2.25.4Culpae autem ipsius et illud adnumeratur, si propter inimicitias eius uicinus arbores exciderit.
또한 그의 불화로 인해 이웃이 나무를 베어버린 경우에도 그의 과실로 산입된다.
§19.2.25.5Ipse quoque si exciderit, non solum ex locato tenetur, sed etiam lege Aquilia et ex lege duodecim tabularum arborum furtim caesarum et interdicto quod ui aut clam: sed utique iudicis, qui ex locato iudicat, officio continetur, ut ceteras actiones locator omittat.
그 자신이 나무를 벤 경우라면 임대 소송에 따라 책임을 질 뿐만 아니라, 아퀼리아법에 의해서도, 몰래 나무를 벤 것에 관한 12표법에 의해서도, 그리고 폭력이나 은밀한 행위에 관한 금지명령에 의해서도 책임을 진다. 그러나 어쨌든 임대 소송에 따라 판결을 내리는 법관의 직무에는 임대인이 나머지 소송들을 포기하도록 하는 것이 포함된다.
§19.2.25.6Uis maior, quam Graeci θεοῦ βίαν appellant, non debet conductori damnosa esse, si plus, quam tolerabile est, laesi fuerint fructus: alioquin modicum damnum aequo animo ferre debet colonus, cui immodicum lucrum non aufertur.
그리스인들이 ‘신의 힘’이라고 부르는 불가항력은, 만약 과실이 감당할 수 있는 수준 이상으로 피해를 입었다면 임차인에게 손해를 끼쳐서는 안 된다. 그렇지 않다면 과도한 이익을 빼앗기지 않는 소작인은 평온한 마음으로 적당한 손실을 감수해야 한다.
apparet autem de eo nos colono dicere, qui ad pecuniam numeratam conduxit: alioquin partiarius colonus quasi societatis iure et damnum et lucrum cum domino fundi partitur.
그러나 우리가 소작인에 대해 이렇게 말하는 것은 현금으로 임차한 소작인에 관한 것임이 명백하다. 그렇지 않다면 분익 소작인은 마치 동업 조합의 법에 따르는 것처럼 토지 소유자와 손실과 이익을 공유하기 때문이다.
§19.2.25.7Qui columnam transportandam conduxit, si ea, dum tollitur aut portatur aut reponitur, fracta sit, ita id periculum praestat, si qua ipsius eorumque, quorum opera uteretur, culpa acciderit: culpa autem abest, si omnia facta sunt, quae diligentissimus quisque obseruaturus fuisset.
기둥의 운반을 인수한 자가 그것을 들어올리거나 운반하거나 내려놓는 동안 기둥이 파손된 경우, 그 자신 및 그가 노무를 이용한 자들의 어떤 과실로 인해 발생한 때에만 그 위험을 배상한다. 그러나 가장 주의 깊은 사람이라면 누구나 준수했을 모든 일을 행했다면 과실은 없는 것이다.
idem scilicet intellegemus et si dolia uel tignum transportandum aliquis conduxerit: idemque etiam ad ceteras res transferri potest.
누군가 큰 항아리나 들보의 운반을 인수한 경우에도 물론 동일하게 이해할 것이며, 동일한 원칙은 다른 물건들에도 적용될 수 있다.
§19.2.25.8Si fullo aut sarcinator uestimenta perdiderit eoque nomine domino satisfecerit, necesse est domino uindicationem eorum et condictionem cedere.
축융공이나 재봉사가 의복을 분실하여 그 명목으로 소유자에게 배상한 경우, 소유자는 그들에게 의복의 반환청구소송과 부당이득반환소송을 양도해야 한다.