[ULPIANUS libro quadragensimo nono ad Sabinum. ] §18.4.2.9Sicuti lucrum omne ad emptorem hereditatis respicit, ita damnum quoque debet ad eundem respicere.
[울피아누스, 사비누스 주석 제49권] 모든 이익이 상속재산의 매수인에게 귀속되는 것과 마찬가지로, 손실 역시 매수인에게 귀속되어야 한다.
§18.4.2.10Denique si rem hereditariam heres uendiderit ac per hoc fuerit condemnatus, non habet contra emptorem actionem, quia non ideo condemnatur quod heres esset, sed quod uendiderit.
따라서 만일 상속인이 상속재산의 물건을 매도하였고 이로 인해 패소 판결을 받았다면, 그는 매수인에 대해 소권을 가지지 못한다. 왜냐하면 그가 패소 판결을 받은 것은 그가 상속인이었기 때문이 아니라 매도했기 때문이다.
sed si pretium rei distractae emptori hereditatis dedit, uideamus, an locus sit ex uendito actioni: et putem esse.
그러나 만일 그가 매각된 물건의 대금을 상속재산의 매수인에게 인도했다면, 매매에 기한 소권의 여지가 있는지 살펴보자. 그리고 나는 소권의 여지가 있다고 생각한다.
§18.4.2.11Siue ipse uenditor dederit aliquid pro hereditate siue procurator eius siue alius quis pro eo, dum negotium eius gerit, locus erit ex uendito actioni, dummodo aliquid absit uenditori hereditatis: ceterum si nihil absit uenditori, consequens erit dicere non competere ei actionem.
매도인 자신이 상속재산을 위해 무언가를 지급했든, 그의 대리인이나 그를 위해 그의 사무를 관리하는 다른 누군가가 그를 대신해 지급했든, 상속재산의 매도인에게 어떠한 손실이 있는 한, 매매에 기한 소권의 여지가 있을 것이다. 그러나 매도인에게 아무런 손실이 없다면, 그에게 소권이 인정되지 않는다고 말하는 것이 타당하다.
§18.4.2.12Apud Iulianum scriptum est, si uenditor hereditatis exceperit seruum sine peculio et eius nomine cum eo fuerit actum de peculio et in rem uerso, id dumtaxat eum consequi, quod praestiterit eius peculii nomine quod emptorem sequi debeat, aut quod in rem defuncti uersum est: his enim casibus aes alienum emptoris soluit, ex ceteris causis suo nomine condemnetur.
율리아누스의 저작에는 다음과 같이 기록되어 있다. 상속재산의 매도인이 특유재산 없이 노예를 유보하였고, 그 노예의 이름으로 그에 대해 특유재산 및 이익귀속의 소가 제기된 경우, 그는 매수인에게 귀속되어야 할 특유재산의 명목으로 자신이 지급한 것 또는 피상속인의 이익으로 귀속된 것만을 구상할 수 있다. 왜냐하면 이 경우들에 그는 매수인의 채무를 변제한 것이 되지만, 그 밖의 원인들에 대해서는 그 자신의 명의로 패소 판결을 받아야 하기 때문이다.
§18.4.2.13Quid ergo si seruum cum peculio exceperit uenditor hereditatis conuentusque de peculio praestitit? Marcellus libro sexto digestorum non repetere eum scribsit, si modo hoc actum est, ut, quod superfuisset ex peculio, hoc haberet: at si contra actum est, recte repetere eum posse ait: si uero nihil expressim inter eos conuenit, sed tantummodo peculii mentio facta est, cessare ex uendito actionem constat.
그렇다면 상속재산의 매도인이 특유재산이 포함된 노예를 유보하였고 특유재산에 관한 소송이 제기되어 변제했다면 어떻게 되는가? 마르켈루스는 『학설휘찬』 제6권에서, 만일 특유재산에서 남은 것을 그가 소유하기로 합의가 이루어졌다면 그는 구상할 수 없다고 기록했다. 그러나 반대로 합의되었다면 그는 정당하게 구상할 수 있다고 말한다. 만일 그들 사이에 명시적으로 합의된 바가 없고 단지 특유재산에 관한 언급만 있었다면, 매매에 기한 소권은 발생하지 않음이 명백하다.
§18.4.2.14Si uenditor hereditatis aedes sibi exceperit, quarum nomine damni infecti promissum fuerat, interest quid acti sit: nam si ita excepit, ut damni quoque infecti stipulationis onus sustineret, nihil ab emptore consequeretur: si uero id actum erit, ut emptor hoc aes alienum exsolueret, ad illum onus stipulationis pertinebit: si non apparebit quid acti sit, uerisimile erit id actum, ut eius quidem damni nomine, quod ante uenditionem datum fuerit, onus ad emptorem, alterius temporis ad heredem pertineat.
상속재산의 매도인이 미발생 손해의 담보 약정이 되어 있던 가옥을 자신을 위해 유보한 경우, 어떤 합의가 이루어졌는지가 중요하다. 왜냐하면 만일 그가 미발생 손해 약정의 부담까지도 스스로 지는 것으로 유보했다면 매수인으로부터 아무것도 구상받지 못할 것이기 때문이다. 그러나 만일 매수인이 이 채무를 변제하기로 합의되었다면 약정의 부담은 매수인에게 귀속될 것이다. 어떤 합의가 이루어졌는지 명확하지 않다면, 매도 전에 발생한 손해에 관해서는 매수인에게, 그 외의 시기의 손해에 관해서는 상속인(매도인)에게 부담이 귀속되기로 합의된 것으로 보는 것이 타당하다.
§18.4.2.15Si Titius Maeui hereditatem Seio uendiderit et a Seio heres institutus eam hereditatem Attio uendiderit, an ex priore uenditione hereditatis cum Attio agi possit? et ait Iulianus: quod uenditor hereditatis petere a quolibet extraneo herede potuisset, id ab hereditatis emptore consequatur: et certe si Seio alius heres exstitisset, quidquid uenditor Maeuianae hereditatis nomine praestitisset, id ex uendito actione consequi ab eo potuisset: nam et si duplam hominis a Seio stipulatus fuissem et ei heres exstitissem eamque hereditatem Titio uendidissem, euicto homine rem a Titio seruarem.
티티우스가 마에비우스의 상속재산을 세이우스에게 매도하였고, 세이우스로부터 상속인으로 지정된 자가 그 상속재산을 아티우스에게 매도하였다면, 이전의 상속재산 매매에 기하여 아티우스에 대해 소를 제기할 수 있는가? 율리아누스는 다음과 같이 말한다. 상속재산의 매도인이 외부인인 임의의 상속인에게 청구할 수 있었을 것을, 그는 상속재산의 매수인으로부터 구상받는다. 그리고 확실히, 만일 세이우스에게 다른 상속인이 존재했다면, 마에비우스 상속재산의 명목으로 매도인이 지급한 것은 무엇이든 매매에 기한 소권으로써 그 다른 상속인으로부터 구상받을 수 있었을 것이다. 왜냐하면 내가 세이우스로부터 노예에 대한 배액 배상 약정을 받았고 그의 상속인이 되었으며 그 상속재산을 티티우스에게 매도한 경우에도, 노예가 추탈되었을 때 나는 티티우스에 대해 나의 이익을 보존할 수 있기 때문이다.
§18.4.2.16Si quid publici uectigalis nomine praestiterit uenditor hereditatis, consequens erit dicere agnoscere emptorem et hoc debere: namque hereditaria onera etiam haec sunt.
상속재산의 매도인이 공세의 명목으로 무언가를 지급했다면, 매수인 역시 이를 인정하고 인수해야 한다고 말하는 것이 타당하다. 왜냐하면 이것들 역시 상속상의 부담이기 때문이다.
et si forte tributorum nomine aliquid dependat, idem erit dicendum.
그리고 만약 조세 명목으로 무언가를 지불했다 하더라도 동일하게 말해야 할 것이다.
§18.4.2.17Quod si funere facto heres uendidisset hereditatem, an impensam funeris ab emptore consequatur? et ait Labeo emptorem impensam funeris praestare debere, quia et ea, inquit, impensa hereditaria esset: cuius sententiam et Iauolenus putat ueram et ego arbitror.
그런데 만일 장례를 치른 후에 상속인이 상속재산을 매도했다면, 장례 비용을 매수인으로부터 구상받을 수 있는가? 라베오는 매수인이 장례 비용을 지급해야 한다고 말하는데, 왜냐하면 그 비용 역시 상속상의 비용이기 때문이라는 것이다. 야볼레누스도 이 견해가 옳다고 생각하며, 나 역시 그렇게 판단한다.
§18.4.2.18Cum quis debitori suo heres exstitit, confusione creditor esse desinit: sed si uendidit hereditatem, aequissimum uidetur emptorem hereditatis uicem heredis optinere et idcirco teneri uenditori hereditatis, siue cum moritur testator debuit (quamuis post mortem debere desiit adita a uenditore hereditate) siue quid in diem debeatur siue sub condicione et postea condicio exstitisset, ita tamen, si eius debiti aduersus heredem actio esse poterat, ne forte etiam ex iis causis, ex quibus cum herede actio non est, cum emptore agatur.
누군가가 자신의 채무자의 상속인이 된 경우, 혼동에 의해 채권자이기를 그친다. 그러나 만일 그가 상속재산을 매도하였다면, 상속재산의 매수인이 상속인의 지위를 차지하고, 따라서 상속재산의 매도인에게 채무를 지는 것이 매우 공평하다고 여겨진다. 그것은 유언자가 사망할 때 채무를 지고 있었던 경우이든, 기한부 또는 조건부로 채무를 지고 있었고 나중에 조건이 성취된 경우이든 마찬가지이다. 다만 이는 그 채무에 관하여 상속인에 대한 소권이 성립할 수 있었던 경우에 한하며, 상속인에 대한 소권이 없는 원인들에 기해서도 매수인에 대해 소가 제기되는 일이 없도록 하기 위함이다.
§18.4.2.19Et si seruitutes amisit heres institutus adita hereditate, ex uendito poterit experiri aduersus emptorem, ut seruitutes ei restituantur.
또한 지정된 상속인이 상속을 승인함으로써 지역권을 상실했다면, 지역권이 그에게 회복되록 매수인에 대해 매매에 기한 소권으로 다툴 수 있다.
§18.4.2.20Sed et si quid uenditor nondum praestiterit, sed quoquo nomine obligatus sit propter hereditatem, nihilo minus agere potest cum emptore.
나아가 만일 매도인이 아직 아무것도 지급하지 않았더라도, 상속재산으로 인해 어떤 명목으로든 의무를 지고 있다면, 그럼에도 불구하고 매수인에 대해 소를 제기할 수 있다.