[AFRICANUS libro octauo quaestionum. ]
[아프리카누스, 질문집 제8권] 노예가 주인의 재산으로 귀속시키기 위하여 돈을 빌렸으나 과실 없이 그것을 분실하였다.
§15.3.17.prSeruus in rem domini pecuniam mutuatus sine culpa eam perdidit: nihilo minus posse cum domino de in rem uerso agi existimauit.
그럼에도 불구하고 주인에 대하여 귀속된 것에 관한 소를 제기할 수 있다고 그는 생각하였다.
nam et si procurator meus in negotia mea impensurus pecuniam mutuatus sine culpa eam perdiderit, recte eum hoc nomine mandati uel negotiorum gestorum acturum.
왜냐하면 내 대리인이 내 사무에 지출할 목적으로 돈을 빌렸다가 과실 없이 분실하더라도, 그가 위임 또는 사무관리의 명목으로 정당하게 소를 제기할 것이기 때문이다.
§15.3.17.1Cum Sticho uicario serui tui Pamphili contraxi: actio de peculio et in rem uerso ita dari debet, ut, quod uel in tuam ipsius rem uel in peculium Pamphili uersum sit, comprehendatur, scilicet etiamsi mortuo uel alienato Sticho agatur.
나는 당신의 노예 팜필루스의 대리노예인 스티쿠스와 거래하였다. 특유재산 및 귀속된 것에 관한 소는 당신 자신의 재산에 귀속된 부분 또는 팜필루스의 특유재산에 귀속된 부분 중 어느 것이든 포함되도록 부여되어야 하며, 당연히 스티쿠스가 사망하거나 양도된 후에 소가 제기되더라도 마찬가지이다.
quod si Pamphilo mortuo agam, magis est, ut, quamuis Stichus uiuat, tamen de eo, quod in peculio Pamphili uersum est, non nisi intra annum quam is decessit actio dari debeat: etenim quodammodo de peculio Pamphili tum experiri uidebor, sicuti si, quod iussu eius credidissem, experirer: nec nos mouere debet, quod Stichus de cuius peculio agitur uiuat, quando non aliter ea res in peculio eius esse potest, quam si Pamphili peculium maneat.
그러나 만약 내가 팜필루스가 사망한 후에 소를 제기한다면, 비록 스티쿠스가 생존해 있을지라도, 팜필루스의 특유재산에 귀속된 부분에 대해서는 그가 사망한 지 1년 이내에만 소가 부여되어야 한다는 것이 더 타당하다. 왜냐하면 그때에는 어떤 의미에서 팜필루스의 특유재산에 관하여 다투는 것으로 보일 것이기 때문이며, 이는 마치 그의 명령에 따라 내가 빌려준 것에 관하여 다투는 경우와 같다. 또한, 특유재산의 대상이 되는 스티쿠스가 생존해 있다는 사실에 우리가 흔들려서는 안 되는데, 왜냐하면 팜필루스의 특유재산이 존속하지 않는 한 그 재산이 그의 특유재산에 존재할 수 없기 때문이다.
eadem ratio efficiet, ut id, quod in peculio Pamphili uersum sit, ita praestari debere dicamus, ut prius eius, quod tibi Pamphilus debuerit, deductio fiat, quod uero in tuam rem uersum fuerit, praestetur etiam non deducto eo quod Pamphilus tibi debet.
동일한 논리에 의해, 팜필루스의 특유재산에 귀속된 부분은 먼저 팜필루스가 당신에게 지고 있던 채무의 공제가 이루어지도록 지급되어야 한다고 말해야 하지만, 당신 자신의 재산에 귀속된 부분은 팜필루스가 당신에게 지고 있는 채무를 공제하지 않고 지급되어야 할 것이다.