[POMPONIUS libro quarto ad Quintum Mucium. ] §15.1.49.prNon solum id peculium est, quod dominus seruo concessit, uerum id quoque, quod ignorante quidem eo adquisitum sit, tamen, si rescisset, passurus erat esse in peculio.
[폼포니우스 『퀸투스 무키우스 주석』 제4권] 특유재산은 주인이 노예에게 허락한 것뿐만 아니라, 주인이 모르는 사이에 취득된 것이라 할지라도, 만약 그것을 알았더라면 특유재산에 속하도록 허용했을 것 역시 그러하다.
§15.1.49.1Si ignorante me seruus meus negotia mea administrauerit, tantidem debitor mihi intellegetur, quanti tenebatur, si liber negotia mea administrasset.
만약 내가 모르는 사이에 나의 노예가 나의 사무를 처리했다면, 그 노예는 만약 자유인이 나의 사무를 처리했더라면 부담했을 법한 것과 같은 액수만큼 나에 대해 채무자로 간주된다.
§15.1.49.2Ut debitor uel seruus domino uel dominus seruo intellegatur, ex causa ciuili computandum est: ideoque si dominus in rationes suas referat se debere seruo suo, cum omnino neque mutuum acceperit neque ulla causa praecesserat debendi, nuda ratio non facit eum debitorem.
노예가 주인에 대해, 혹은 주인이 노예에 대해 채무자로 간주되기 위해서는 시민법상의 원인에 기초하여 계산되어야 한다. 따라서 만약 주인이 전혀 소비대차를 받지도 않았고 채무를 져야 할 아무런 원인도 선행하지 않았음에도, 자신이 노예에게 채무를 지고 있다고 자신의 장부에 기재한다 하더라도, 단순한 장부 기재만으로는 그를 채무자로 만들지 않는다.