[ULPIANUS libro uicensimo secundo ad edictum. ] §12.2.3.prAit praetor: 'Si is cum quo agetur condicione delata iurauerit'. eum cum quo agetur accipere debemus ipsum reum.
법무관은 다음과 같이 말한다. '만약 소송이 제기될 상대방이 선서 제안을 받고 선서했다면.' 우리는 이 '소송이 제기될 상대방'을 피고 본인으로 해석해야 한다.
nec frustra adicitur 'condicione delata': nam si reus iurauit nemine ei iusiurandum deferente, praetor id iusiurandum non tuebitur: sibi enim iurauit: alioquin facillimus quisque ad iusiurandum decurrens nemine sibi deferente iusiurandum oneribus actionum se liberabit.
또한 '선서 제안을 받고'라는 말이 공연히 덧붙여진 것이 아니다. 왜냐하면 만약 피고가 아무도 자신에게 선서를 요구하지 않는데 선서했다 하더라도, 법무관은 그 선서를 보호하지 않을 것이기 때문이다. 그것은 그가 자신에게 선서한 것에 불과하기 때문이다. 그렇지 않다면 가장 뻔뻔한 자들이라면 누구든 아무도 자신에게 선서를 요구하지 않음에도 선서에 매달려 소송의 부담에서 자신을 해방시킬 것이다.
§12.2.3.1Quacumque autem actione quis conueniatur, si iurauerit, proficiet ei iusiurandum, siue in personam siue in rem siue in factum siue poenali actione uel quauis alia agatur siue de interdicto.
또한 누군가가 어떠한 소송으로 제소되든 간에, 만약 그가 선서했다면 선서는 그에게 유익할 것이다. 그것이 대인 소송이든, 대물 소송이든, 사실에 기한 소송이든, 형벌 소송이든, 아니면 다른 어떤 소송으로 제기되든, 혹은 점유회수 등의 명령에 관한 것이든 말이다.
§12.2.3.2Sed et si de condicione personae fuerit iuratum, praetor iusiurandum tuebitur: ut puta detuli iusiurandum et iurasti in potestate mea te non esse: tuendum erit iusiurandum.
하지만 사람의 신분 관계에 관하여 선서가 행해진 경우라 할지라도, 법무관은 그 선서를 보호할 것이다. 예컨대 내가 선서를 요구하였고 당신이 내 지배 하에 있지 않다고 선서했다면, 그 선서는 보호되어야 한다.
§12.2.3.3Unde Marcellus scribit etiam de eo iurari posse, an praegnas sit mulier uel non sit, et iuriiurando standum: denique ait, si de possessione erat quaestio, seruari oportere, si forte quasi praegnas ire in possessionem uolebat et, cum ei contradiceretur, uel ipsa iurauit se praegnatem uel contra eam iuratum est: nam si ipsa, ibit in possessionem sine metu, si contra eam, non ibit, quamuis uere praegnas fuerit: proderitque, inquit Marcellus, mulieri iuranti iusiurandum, ne conueniatur quasi calumniae causa uentris nomine fuerit in possessionem neue uim patiatur in possessione.
그리하여 마르켈루스는 여성이 임신 중인지 아닌지의 여부에 대해서도 선서가 행해질 수 있으며, 그 선서는 준수되어야 한다고 기술한다. 나아가 그는 말한다. 만약 점유에 관하여 다툼이 있었다면 다음과 같이 유지되어야 한다고 말이다. 즉, 만약 예컨대 그녀가 임신한 것으로서 점유를 취득하고자 하였고, 이에 대해 이의가 제기되었을 때, 그녀 자신이 임신했다고 선서했거나 혹은 그녀에게 불리한 선서가 행해진 경우이다. 왜냐하면 만약 그녀 자신이 선서했다면 그녀는 두려움 없이 점유를 취득할 것이고, 그녀에게 불리한 선서가 있었다면 비록 그녀가 실제로 임신했다 하더라도 점유를 취득하지 못할 것이기 때문이다. 그리고 선서하는 여성에게 그 선서는 태아의 권리를 핑계로 사기적인 목적으로 점유를 취득했다고 제소당하지 않기 위해, 또한 점유 중에 폭력을 당하지 않기 위해 이익이 된다고 마르켈루스는 말한다.
sed an iusiurandum eo usque prosit, ut post editum partum non quaeratur, ex eo editus sit an non sit cuius esse dicitur, Marcellus tractat: et ait ueritatem esse quaerendam, quia iusiurandum alteri neque prodest neque nocet: matris igitur iusiurandum partui non proficiet: nec nocebit, si mater detulerit et iuretur ex eo praegnas non esse.
그러나 그 선서가 출산 후에 태어난 아이가 그의 자식이라고 주장되는 사람의 자식인지 아닌지를 따지지 않는 단계에까지 효력을 미치는지에 대해서는 마르켈루스가 검토하고 있다. 그리고 그는 진실이 탐구되어야 한다고 말한다. 왜냐하면 선서는 제삼자에게 이익이 되지도 해가 되지도 않기 때문이다. 따라서 어머니의 선서는 태어난 아이에게 유리하게 작용하지 않을 것이며, 어머니가 선서를 요구하여 그 사람에 의해 임신하지 않았다고 선서되었다 하더라도 아이에게 해가 되지 않을 것이다.
§12.2.3.4Iurari autem oportet, ut delatum est iusiurandum: ceterum si ego detuli ut per deum iurares, tu per caput tuum iurasti
그러나 선서는 제안된 방식대로 행해져야 한다. 그런데 만약 내가 당신에게 신의 이름으로 선서할 것을 요구했는데, 당신이 자신의 머리를 두고 선서했다면,