[ULPIANUS libro uicensimo quarto ad edictum. ] §10.4.7.prTigni appellatione omnem materiam in lege duodecim tabularum accipimus, ut quibusdam recte uidetur.
[고시 주해 제24권, 울피아누스.] ‘들보’라는 명칭으로 우리는 12표법상의 모든 건축용 목재를 이해하니, 이는 몇몇 이들에게 바르게 생각되는 바와 같다.
§10.4.7.1Sed si rotam meam uehiculo aptaueris, teneberis ad exhibendum (et ita Pomponius scribit), quamuis tunc ciuiliter non possideas.
그러나 만약 그대가 내 바퀴를 수레에 장착했다면, 비록 그때 그대가 시민법상 점유하지 않는다 하더라도 제시의 의무를 지게 될 것이다(그리고 폼포니우스도 그렇게 쓴다).
§10.4.7.2Idem et si armario uel naui tabulam meam uel ansam scypho iunxeris uel emblemata phialae, uel purpuram uestimento intexeris, aut bracchium statuae coadunaueris.
그대가 내 판자를 장롱이나 배에, 혹은 손잡이를 잔에 접합한 경우, 또는 장식물을 대접에, 혹은 자줏빛 실을 의복에 짜 넣었거나, 팔을 조각상에 결합한 경우에도 동일하다.
§10.4.7.3Item municipes ad exhibendum conueniri possunt, quia facultas est restituendi: nam et possidere et usucapere eos posse constat.
마찬가지로 자치시민들도 제시의 소로 제소될 수 있으니, 반환할 능력이 있기 때문이다. 왜냐하면 그들이 점유할 수도 있고 시효취득할 수도 있다는 것은 명백하기 때문이다.
idem et in collegiis ceterisque corporibus dicendum erit.
동일한 내용이 조합 및 그 밖의 단체들에 대해서도 적용되어야 할 것이다.
§10.4.7.4Si quis non possideat litis contestatae tempore, sed postea ante sententiam possidere coeperit, oportere dici putamus debere condemnari, nisi restituat.
만약 어떤 자가 소송계속 시점에는 점유하지 않았으나, 그 후 판결 전에 점유하기 시작했다면, 반환하지 않는 한 패소판결을 받아야 마땅하다고 일컬어져야 한다고 우리는 생각한다.
§10.4.7.5Si quis, cum iudicii accepit tempore possideret, postea sine dolo malo possidere desierit, absolui eum oportet: quamuis sit, inquit Pomponius, quod ei imputetur, cur non statim restituit, sed passus est secum litem contestari.
만약 어떤 자가 소송을 수락할 시점에는 점유하고 있었으나, 그 후 악의 없이 점유를 상실했다면, 그는 면책되어야 마땅하다. 비록 폼포니우스가 말하기를, 왜 즉시 반환하지 않고 자신을 상대로 소송이 제기되도록 방치했는가에 대하여 그에게 귀책사유가 있을 수 있다 하더라도 그러하다.
§10.4.7.6Idem scribit, si quis litis contestatae tempore possederit, deinde desierit possidere, mox coeperit siue ex eadem causa siue ex alia, condemnari eum oportere, nisi restituat.
동일한 저자는 다음과 같이 쓴다. 만약 어떤 자가 소송계속 시점에는 점유했으나 그 후 점유를 상실했다가, 곧이어 동일한 원인에 의해서든 다른 원인에 의해서든 다시 점유하기 시작했다면, 반환하지 않는 한 패소판결을 받아야 마땅하다, 라고.
§10.4.7.7Ibidem non male Pomponius iungit eius, qui ad exhibendum egit, utroque tempore interfuisse oportere rem ei restitui, hoc est et quo lis contestatur et quo fit condemnatio: et ita Labeoni placet.
같은 곳에서 폼포니우스는 타당하게도, 제시의 소를 제기한 자에게 두 시점 모두, 즉 소송이 계속되는 때와 패소판결이 내려지는 때 모두에 물건이 자신에게 반환되는 것에 대한 이익이 있어야 한다고 덧붙이며, 라베오 역시 이 의견에 동의한다.