[GAIUS libro secundo institutionum. ] §1.8.1.prSumma rerum diuisio in duos articulos deducitur: nam aliae sunt diuini iuris, aliae humani.
[가이우스, 『법학제요』 제2권.] 물의 가장 큰 구분은 두 가지 항목으로 귀착된다. 왜냐하면 어떤 것들은 신법에 속하고, 다른 것들은 인법에 속하기 때문이다.
diuini iuris sunt ueluti res sacrae et religiosae.
신법에 속하는 것들은 예를 들어 신성물과 종교물이다.
sanctae quoque res, ueluti muri et portae, quodammodo diuini iuris sunt.
성스러운 물건들, 이를테면 성벽과 성문도 어떤 의미에서는 신법에 속한다.
quod autem diuini iuris est, id nullius in bonis est: id uero, quod humani iuris est, plerumque alicuius in bonis est, potest autem et nullius in bonis esse: nam res hereditariae, antequam aliquis heres existat, nullius in bonis sunt.
그런데 신법에 속하는 것은 누구의 재산에도 속하지 않는다. 반면, 인법에 속하는 것은 대체로 누군가의 재산에 속하지만, 누구의 재산에도 속하지 않을 수도 있다. 왜냐하면 상속재산은 상속인이 나타나기 전에는 누구의 재산에도 속하지 않기 때문이다.
hae autem res, quae humani iuris sunt, aut publicae sunt aut priuatae.
그리고 인법에 속하는 이 물건들은 공유물이거나 사유물이다.
quae publicae sunt, nullius in bonis esse creduntur, ipsius enim uniuersitatis esse creduntur: priuatae autem sunt, quae singulorum sunt.
공유물인 것들은 누구의 재산에도 속하지 않는 것으로 생각되는데, 실제로 그것들은 공동체 자체의 소유로 생각되기 때문이다. 반면에 사유물은 개개인의 소유인 것들이다.
§1.8.1.1Quaedam praeterea res corporales sunt, quaedam incorporales.
나아가 어떤 물건들은 유체물이고, 어떤 것들은 무체물이다.
corporales hae sunt, quae tangi possunt, ueluti fundus homo uestis aurum argentum et denique aliae res innumerabiles: incorporales sunt, quae tangi non possunt, qualia sunt ea, quae in iure consistunt, sicut hereditas, usus fructus, obligationes quoquo modo contractae.
유체물은 만질 수 있는 것들이니, 예를 들어 토지, 노예(인간), 의복, 금, 은, 그리고 그 밖에 무수히 많은 것들이다. 무체물은 만질 수 없는 것들이니, 즉 법 속에 존재하는 권리로 이루어진 것들과 같은 것으로, 상속권, 사용수익권, 어떠한 방식으로든 체결된 채무가 그러하다.
nec ad rem pertinet, quod in hereditate res corporales continentur: nam et fructus, qui ex fundo percipiuntur, corporales sunt, et id quod ex aliqua obligatione nobis debetur plerumque corporale est, ueluti fundus homo pecunia: nam ipsum ius successionis et ipsum ius utendi fruendi et ipsum ius obligationis incorporale est.
상속재산 속에 유체물이 포함되어 있다는 사실은 문제가 되지 않는다. 왜냐하면 토지로부터 수확되는 과실도 유체물이고, 어떤 채무에 의해 우리에게 빚진 것도 대체로 유체물(예컨대 토지, 노예, 돈)이지만, 상속권 자체, 사용수익권 자체, 채무라는 권리 자체는 무체물이기 때문이다.
eodem numero sunt et iura praediornm urbanorum et rusticorum, quae etiam seruitutes uocantur.
도시지역권과 농지지역권(이것들은 지역권이라고도 불린다)도 같은 범주에 속한다.