[ULPIANUS libro trigensimo octauo ad Sabinum. ] §1.14.3.prBarbarius Philippus cum seruus fugitiuus esset, Romae praeturam petiit et praetor designatus est.
[울피아누스, 사비누스 주석 제38권] 바르바리우스 필리푸스는 도망 노예였음에도 불구하고, 로마에서 프라이토르직을 지망하여 프라이토르로 지명되었다.
sed nihil ei seruitutem obstetisse ait Pomponius, quasi praetor non fuerit: atquin uerum est praetura eum functum.
그러나 폼포니우스는 그의 노예 신분이 그에게 아무런 장애도 되지 않았다고 말하는데, 이는 마치 그가 프라이토르가 아니었던 것처럼 다루어져서는 안 된다는 취지이다. 그러나 그가 프라이토르직을 수행했다는 것은 사실이다.
et tamen uideamus: si seruus quamdiu latuit, dignitate praetoria functus sit, quid dicemus? quae edixit, quae decreuit, nullius fore momenti? an fore propter utilitatem eorum, qui apud eum egerunt uel lege uel quo alio iure? et uerum puto nihil eorum reprobari: hoc enim humanius est: cum etiam potuit populus Romanus seruo decernere hanc potestatem, sed et si scisset seruum esse, liberum effecisset.
그렇더라도 생각해보자. 만약 어떤 노예가 정체를 숨기고 있는 동안 프라이토르의 존엄을 가지고 직무를 수행했다면 우리는 무엇이라 말하겠는가? 그가 고시한 것, 그가 판결한 것은 아무런 효력도 없게 될 것인가? 아니면 법률에 의해서든 다른 어떤 법에 의해서든 그의 앞에서 소송을 수행한 사람들의 편익을 위해 효력을 갖게 될 것인가? 그리고 나는 그것들 중 어느 것도 부정되지 않는 것이 옳다고 생각한다. 이것이 더 인도적이기 때문이다. 왜냐하면 로마 인민은 노예에게도 이 권한을 부여할 수 있었을 뿐만 아니라, 설령 그가 노예라는 것을 알았더라도 그를 자유인으로 만들었을 것이기 때문이다.
quod ius multo magis in inperatore obseruandum est.
이 법리는 황제에게 있어서 훨씬 더 잘 준수되어야 한다.