§5Fuit hic vitae laetissimae, eruditus in litteris, Hadriano, ut malevoli loquuntur, acceptior forma quam moribus, in aula diu non fuit, in vita privata etsi minus probabilis, minus tamen reprehendendus ac memor familiae suae, comptus, decorus, pulchritudinis regiae, oris venerandi, eloquentiae celsioris, versu facilis, in re publica etiam non inutilis, huius voluptates ab iis qui vitam eius scripserunt multae feruntur, et quidem non infames sed aliquatenus diffluentes.
그는 극히 쾌활한 삶을 산 인물이었고, 문학에 조예가 깊었으며, 악의를 품은 자들이 말하듯 하드리아누스에게 그의 품성보다는 그 외모 덕분에 더 총애를 받았으며, 궁정에는 오래 머물지 않았습니다. 사생활에서는 덜 칭찬받을 만했을지라도 비난받을 일은 오히려 적었으며, 자신의 가문을 잊지 않았고, 품위 있고 단정하며 왕자다운 아름다움과 경건한 용모, 그리고 격조 높은 웅변력을 갖추었고, 시를 짓는 데도 능숙했으며, 국정에서도 무용하지 않았습니다. 그의 삶을 기록한 이들에 의해 그의 향락은 수없이 전해지며, 그것들이 악명 높은 것은 아니었으나 어느 정도는 방종으로 흐르는 경향이 있었습니다.
nam tetrapharmacum, seu potius pentapharmacum, quo postea semper Hadrianus est usus, ipse dicitur repperisse, hoc est sumen phasianum pavonem pernam crustulatam et aprunam.
왜냐하면 하드리아누스가 나중에 항상 애용한 '4종 배합 요리', 혹은 오히려 '5종 배합 요리'를 그 자신이 발명했다고 전해기 때문인데, 그것은 바로 암퇘지의 젖통, 꿩, 공작, 페이스트리를 덮은 하몽, 그리고 멧돼지 고기입니다.
de quo genere cibi aliter refert Marius Maximus, non pentapharmacum sed tetrapharmacum appellans, ut et nos ipsi in eius vita persecuti sumus, fertur etiam aliud genus voluptatis, quod Verus invenerat.
이 종류의 음식에 대해 마리우스 막시무스는 다르게 전하며, 5종 배합이 아니라 4종 배합 요리라고 불렀는데, 이는 우리 자신이 그의 전기에서 추적한 바와 같습니다. 또한 베루스가 고안했던 다른 종류의 향락도 전해집니다.
nam lectum eminentibus quattuor anacliteriis fecerat minuto reticulo undique inclusum eumque foliis rosae, quibus demptum esset album, replebat iacensque cum concubinis velamine de liliis facto se tegebat unctus odoribus Persicis.
즉 그는 돌출된 네 개의 등받이를 가진 침대를 만들어 사방을 미세한 그물로 둘러싸고, 하얀 부분을 제거한 장미 꽃잎으로 그것을 가득 채운 뒤, 첩들과 함께 그곳에 누워 페르시아 향유를 바르고 백합으로 만든 베일로 몸을 덮곤 했습니다.
iam illa frequentantur a nonnullis quod et accubitationes ac mensas de rosis ac liliis fecerit et quidem purgatis, quae etsi non decora, non tamen ad perniciem publicam prompta sunt.
또한 그가 장미와 백합(그것도 깨끗이 다듬어진 것)으로 침상과 식탁을 만들었다는 이야기도 일부 사람들에 의해 종종 전해지는데, 이것들이 우아하지는 않을지언정 국가의 파멸을 초래할 만한 것은 아니었습니다.
atque idem Apicii Caelii relata, idem Ovidii libros Amorum in lecto semper habuisse, idem Martialem, epigrammaticum poetam, Vergilium suum dixisse, iam illa leviora quod cursoribus suis exemplo Cupidinum alas frequenter adposuit eosque ventorum nominibus saepe vocitavit, Boream alium, alium Notum et item Aquilonem aut Circium ceterisque nominibus appellans et indefesse atque inhumaniter faciens cursitare.
그리고 또한 동일한 인물이 카엘리우스 아피키우스의 저술이나 오비디우스의 『사랑의 노래』를 침대에 항상 놓아두었으며, 동일한 인물이 에피그램 시인인 마르티알리스를 '나의 베르길리우스'라 불렀다는 사실도 전해집니다. 그리고 다음과 같은 더 가벼운 일화들도 있는데, 그는 자신의 전령들에게 큐피드의 예에 따라 날개를 자주 부착해 주었고 그들을 바람의 이름으로 자주 불렀으니, 한 명은 보레아스, 다른 한 명은 노투스, 그리고 다른 한 명은 아퀼로 혹은 키르키우스 등으로 부르며 지치지 않고 가혹하게 달리게 했습니다.
idem uxori conquerenti de extraneis voluptatibus dixisse fertur:
Patere me per alias exercere cupiditates meas;
또한 동일한 인물이 외도에 대해 불평하는 아내에게 이렇게 말했다고 전해집니다. "내가 다른 이들을 통해 나의 욕망을 채우도록 내버려 두시오.
uxor enim dignitatis nomen est, non voluptatis. Eius est filius Antoninus Verus, qui adoptatus est a Marco, vel certe cum Marco, et cum eodem aequale gessit imperium, nam ipsi sunt qui primi duo Augusti appellati sunt, et quorum fastis consularibus sic nomina praescribuntur ut dicantur non duo Antonini sed duo Augusti.
아내란 존엄의 이름이지, 향락의 이름이 아니기 때문이오." 그의 아들은 안토니누스 베루스인데, 그는 마르쿠스에 의해, 혹은 확실히 마르쿠스와 함께 입양되었으며, 그와 동등한 제권을 행사했습니다. 왜냐하면 그들이야말로 최초로 '두 명의 아우구스투스'라 불린 이들이며, 그들의 집정관 명부(파스티)에도 그들의 이름이 '두 명의 안토니누스'가 아니라 '두 명의 아우구스투스'로 기재되어 있기 때문입니다.
tantumque huius rei et novitas et dignitas valuit ut fasti consulares nonnulli ab his sumerent ordinem consulum.
그리고 이 일의 새로움과 존엄함이 매우 컸기 때문에 일부 집정관 명부는 이들로부터 집정관의 순서를 기산하기도 했습니다.
§6Pro eius adoptione infinitam pecuniam populo et militibus Hadrianus dedit, sed cum eum videret homo paulo argutior miserrimae valetudinis, ita ut scutum solidius iactare non posset, dixisse fertur:
Ter milies perdidimus, quod exercitui populoque dependimus;
그의 입양을 위해 하드리아누스는 민중과 군인들에게 막대한 돈을 주었으나, 약간 예리한 인물이었던 하드리아누스는 그가 너무나 비참할 정도로 허약한 건강 상태여서 다소 단단한 방패조차 던질 수 없는 것을 보고 이렇게 말했다고 전해집니다. "우리가 군대와 민중에게 지급한 3억 세스테르티우스를 허비하고 말았구나.
si quidem satis in caducum parietem incubuimus et qui non ipsam rem publicam, sed nos ipsos sustentare vix possit. et haec quidem Hadrianus cum praefecto suo locutus est.
참으로 우리는 무너져 가는 벽에 너무 의지했고, 그 벽은 국가 자체는커녕 우리 자신조차 거의 지탱할 수 없으니 말이다." 그리고 이 일들을 실제로 하드리아누스는 자신의 근위대장과 이야기했습니다.
quae cum prodidisset praefectus, ac per hoc Helius Caesar in dies magis magisque sollicitudine, utpote desperati hominis, adgravaretur, praefecto suo Hadrianus, qui rem prodiderat, successorem dedit, volens videri quod verba tristia temperasset.
근위대장이 이 사실을 누설하자, 이로 인해 엘리우스 카에사르는 절망에 빠진 사람의 예처럼, 불안으로 인해 나날이 더욱 가중되는 마음의 짐을 지게 되었습니다. 하드리아누스는 이 사실을 누설한 근위대장에게 후임자를 임명하여 자신이 그 매정한 말을 완화한 것처럼 보이고자 했습니다.
sed nihil profuit;
그러나 아무런 소용이 없었으니, 우리가 말한 바와 같이 루키우스 케이오니우스 코모두스 베루스 엘리우스 카에사르(그는 이 모든 이름으로 불렸습니다)는 사망하였고 황제의 장례로 안장되었으나, 죽음의 존엄함 외에는 황실의 권위를 아무것도 갖지 못했기 때문입니다.
nam, ut diximus, Lucius Ceionius Commodus Verus Helius Caesar (nam his omnibus nominibus appellatus est) periit sepultusque est imperatorio funere, neque quicquam de regia ni mortis habuit dignitatem, doluit ergo illius mortem ut bonus pater, non ut bonus princeps, nam cum amici solliciti quaererent, qui adoptari posset, Hadrianus dixisse fertur iis:
Etiam vivente adhuc Vero decreveram. ex quo ostendit aut iudicium suum aut scientiam futurorum.
그리하여 그는 그의 죽음을 훌륭한 군주로서가 아니라 훌륭한 아버지로서 슬퍼하였으니, 걱정하는 친구들이 누구를 입양할 수 있는지 묻자 하드리아누스는 그들에게 이렇게 말했다고 전해집니다. "베루스가 아직 살아있었을 때에도 나는 이미 결정했었다네." 이로써 그는 자신의 판단력이나 미래에 대한 예지를 보여주었습니다.
post hunc denique Hadrianus diu anceps quid faceret, Antoninum adoptavit Pium cognomine appellatum, cui condicionem addidit, ut ipse sibi Marcum et Verum Antoninus adoptaret filiamque suam Vero, non Marco daret, nec diutius vixit gravatus languore ac diverso genere morborum, saepe dicens sanum principem mori debere non debilem.
결국 이 사람 이후에 하드리아누스는 무엇을 해야 할지 오랫동안 갈팡질팡하다가 피우스라는 가족명으로 불리는 안토니누스를 입양하였고, 그에게 안토니누스 자신이 마르쿠스와 베루스를 입양하고 그의 딸을 마르쿠스가 아니라 베루스에게 주어야 한다는 조건을 덧붙였습니다. 그 자신도 쇠약함과 다양한 종류의 질병에 짓눌려 더 오래 살지 못했으며, 건강한 군주는 약해진 상태가 아니라 성성한 상태에서 죽어야 한다고 자주 말했습니다.
§7Statuas sane Helio Vero per totum orbem colossas poni iussit, templa etiam in nonnullis urbibus fieri, denique illius merito filium eius Verum, nepotem utpote suum, qui pereunte Helio in familia ipsius Hadriani remanserat, adoptandum Antonino Pio cum Marco, ut iam diximus, dedit, saepe dicens:
Habeat res publica quodcumque de Vero,
quod quidem contrarium iis quae de adoptionis paenitentia per auctores plurimos intimata sunt, cum Verus posterior nihil dignum praeter clementiam in moribus habuerit, quod imperatoriae familiae lumen adferret.
그는 참으로 엘리우스 베루스의 거대한 동상을 전 세계에 세우도록 명령하였고 일부 도시에는 신전도 짓게 하였습니다. 결국 그의 공로를 기려, 엘리우스가 사망할 때 하드리아누스 자신의 가문에 남아있던 그의 아들 베루스를, 이른바 자신의 손자로서 우리가 이미 말한 바와 같이 마르쿠스와 함께 안토니누스 피우스에게 입양되도록 넘겨주었으며 자주 이렇게 말했습니다. "국가가 베루스에게서 얻을 수 있는 것은 무엇이든 가지게 하라," 이것은 참으로 입양을 후회했다는 것에 대해 수많은 저자들에 의해 전해진 바와는 모순되는 것인데, 왜냐하면 후자의 베루스는 그의 품성에서 황제 가문에 빛을 가져다줄 만한, 관대함 외에는 아무런 가치 있는 것도 가지지 못했기 때문입니다.
Haec sunt quae de Vero Caesare mandanda litteris fuerunt, de quo idcirco non tacui, quia mihi propositum fuit omnes, qui post Caesarem dictatorem, hoc est divum Iulium, vel Caesares vel Augusti vel principes appellati sunt, quique in adoptationem venerunt, vel imperatorum filii aut parentes Caesarum nomine consecrati sunt, singulis libris exponere, meae satisfaciens conscientiae, etiamsi multis nulla sit necessitas talia requirendi.
이것들이 베루스 카에사르에 관하여 글로써 남겨져야 할 일들이었으며, 내가 그에 관해 침묵하지 않은 것은 독재관 카에사르, 즉 신격화된 율리우스 이후로 카에사르나 아우구스투스 혹은 프린케프스라 불린 모든 이들, 그리고 입양된 이들이나 황제의 아들 또는 카에사르의 부모로서 카에사르라는 이름으로 신성시된 이들에 관하여 한 권씩 기술하려던 나의 목적이 있었기 때문이며, 비록 많은 이들에게는 그러한 것들을 탐구할 필요가 전혀 없을지라도 나의 양심을 만족시키기 위해서입니다.