§9Pontificatum maximum ideo se professus accipere ut puras seruaret manus, fidem praestitit, nec auctor posthac cuiusquam necis nec conscius, quamuis interdum ulciscendi causa non deesset, sed periturum se potius quam perditurum adiurans.
그는 손을 깨끗하게 유지하기 위해 최고 제사장 직무를 수락한다고 공언했는데, 그 약속을 지켜 그 이후로 누구의 죽음에 대해서도 주모자가 되거나 공모자가 되지 않았다. 비록 때로는 복수할 명분이 없지 않았으나, 자신이 남을 파멸시키기보다는 차라리 스스로가 파멸하겠다고 맹세하기까지 했다.
duos patricii generis conuictos in adfectatione imperii nihil amplius quam ut desisterent monuit, docens principatum fato dari, si quid praeterea desiderarent promittens se tributurum.
제위를 찬탈하려 시도한 혐의로 유죄 판결을 받은 파트리키 계급의 두 사람에 대해, 그는 단지 그 음모를 그만두라고만 경고했으며, 제위는 운명에 의해 주어지는 것임을 가르치고, 그 외에 바라는 것이 있다면 자신이 베풀어 주겠다고 약속했다.
et confestim quidem ad alterius matrem quae procul aberat, cursores suos misit, qui anxiae saluum filium nuntiarent, ceterum ipsos non solum familiari cenae adhibuit, sed et insequenti die gladiatorum spectaculo circa se ex industria conlocatis oblata sibi ferramenta pugnantium inspicienda porrexit.
그리고 즉시 멀리 떨어져 있던 한 사람의 어머니에게 전령을 보내어, 불안해하는 그녀에게 아들이 무사하다는 소식을 전하게 했다. 나아가 그들 자신을 친근한 저녁 식사 자리에 초대했을 뿐만 아니라, 이튿날 검투사 경기에서는 일부러 그들을 자신의 주변에 배치한 뒤, 자신에게 바쳐진 검투사들의 무기를 검사하도록 그들에게 건네주기까지 했다.
dicitur etiam cognita utriusque genitura imminere ambobus periculum adfirmasse, uerum quandoque et ab alio, sicut euenit.
또한 두 사람의 탄생 별자리를 알아낸 뒤, 두 사람 모두에게 위험이 임박해 있으나 그것은 언젠가 다른 사람으로부터 닥칠 위험이라고 단언했다고 전해지며, 실제로 그렇게 되었다.
Fratrem insidiari sibi non desinentem, sed paene ex professo sollicitantem exercitus, meditantem fugam, neque occidere neque seponere ac ne in minore quidem honore habere sustinuit, sed, ut a primo imperii die, consortem successoremque testari perseuerauit, nonnumquam secreto precibus et lacrimis orans, ut tandem mutuo erga se animo uellet esse.
자신을 향한 음모를 멈추지 않고 도리어 거의 공공연하게 군대를 선동하고 도주를 꾀하던 동생을, 그는 죽이거나 멀리하지도 않았으며 더 낮은 지위로 대우하는 것조차 견디지 못했다. 오히려 통치 첫날부터 그랬던 것처럼, 그를 공동 통치자이자 후계자로 계속해서 공언했고, 때로는 남몰래 눈물과 간청으로 마침내 자신에게 상호적인 애정을 가져 주기를 애원했다.
§10inter haec morte praeuentus est maiore hominum damno quam suo.
이러한 일들 속에서 그는 죽음으로 인해 생을 마감하게 되었는데, 이는 그 자신보다 인류에게 더 큰 손실이었다.
Spectaculis absolutis, in quorum fine populo coram ubertim fleuerat, Sabinos petit aliquanto tristior, quod sacrificanti hostia aufugerat quodque tempestate serena tonuerat.
볼거리들이 다 끝나고 그 마지막에 민중의 면전에서 눈물을 펑펑 흘렸던 그는, 제사를 지낼 때 제물이 도망쳤고 맑은 하늘에 천둥이 쳤다는 이유로 다소 침울해진 채 사비나 지방으로 향했다.
deinde ad primam statim mansionem febrim nanctus, cum inde lectica transferretur, suspexisse dicitur dimotis pallulis caelum, multumque conquestus eripi sibi uitam immerenti;
그러고 나서 첫 번째 숙역에 도착하자마자 열이 났고, 그곳에서 들것으로 옮겨질 때 휘장을 걷어내고 하늘을 우러러보며 아무런 잘못도 없는 자신의 목숨을 빼앗아 간다며 몹시 한탄했다고 전해진다.
neque enim extare ullum suum factum paenitendum excepto dum taxat uno.
단 하나를 제외하고는 자신에게 후회할 만한 행위가 전혀 존재하지 않기 때문이라는 것이었다.
id quale fuerit, neque ipse tunc prodidit neque cuiquam facile succurrat.
그것이 어떤 일이었는지는 그 자신도 당시 밝히지 않았고, 누구도 쉽게 짐작하기 어렵다.
quidam opinantur consuetudinem recordatum, quam cum fratris uxore habuerit;
혹자는 그가 동생의 아내와 가졌던 사통을 떠올린 것이라 추측한다.
sed nullam habuisse persancte Domitia iurabat, haud negatura, si qua omnino fuisset, immo etiam gloriatura, quod illi promptissimum erat in omnibus probris.
그러나 도미티아는 결단코 그런 일이 없었다고 엄숙히 맹세하곤 했으며, 만약 조금이라도 그런 일이 있었다면 부정하지 않았을 것이고, 오히려 온갖 수치스러운 일에서 아주 뻔뻔하게 굴었던 그녀의 성품상 이를 자랑하기까지 했을 것이다.
§11Excessit in eadem qua pater uilla Id. Sept. post biennium ac menses duos diesque XX quam successerat patri, altero et quadragesimo aetatis anno.
그는 아버지가 숨을 거둔 바로 그 빌라에서 9월의 이두스에, 아버지를 승계한 지 2년 2개월 20일 만에, 향년 42세로 세상을 떠났다.
quod ut palam factum est, non secus atque in domestico luctu maerentibus publice cunctis, senatus prius quam edicto conuocaretur ad curiam concurrit, obseratisque adhuc foribus, deinde apertis, tantas mortuo gratias egit laudesque congessit, quantas ne uiuo quidem umquam atque praesenti.
이 일이 알려지자 마치 집안의 초상이라도 치르듯 모든 이들이 공적으로 슬퍼하는 가운데, 원호원은 소집 칙령이 내려지기도 전에 의사당으로 달려갔다. 그리고 아직 문이 잠겨 있다가 이내 열리자, 고인이 된 황제에게 그가 살아 계실 때 면전에서조차 결코 한 적이 없을 만큼 엄청난 감사와 찬사를 쏟아냈다.