§15Octauo imperii mense desciuerunt ab eo exercitus Moesiarum atque Pannoniae, item ex transmarinis Iudaicus et Syriaticus, ac pars in absentis pars in praesentis Vespasiani uerba iurarunt.
즉위 여덟 번째 달에, 뫼시아와 판노니아의 군대가 그에게서 이탈했고, 마찬가지로 바다 건너 유대와 시리아의 군대도 이탈하여, 일부는 부재중인, 일부는 그 자리에 있는 웨스파시아누스에게 충성을 맹세했다.
ad retinendum ergo ceterorum hominum studium ac fauorem nihil non publice priuatimque nullo adhibito modo largitus est.
이에 다른 이들의 지지와 호의를 붙잡아 두기 위해, 그는 공적으로나 사적으로나 아무런 절도 없이 베풀지 않은 것이 없었다.
dilectum quoque ea condicione in urbe egit, ut uoluntariis non modo missionem post uictoriam, sed etiam ueteranorum iustaeque militiae commoda polliceretur.
그는 또한 로마 시내에서도 징집을 실시했는데, 자원병들에게 승리 후의 제대뿐만 아니라 퇴역병 및 정규 군 복무에 따른 혜택까지 약속한다는 조건이었다.
urgenti deinde terra marique hosti hinc fratrem cum classe ac tironibus et gladiatorum manu opposuit, hinc Betriacenses copias et duces;
이어 육지와 바다로 압박해 오는 적에 맞서, 한편으로는 그의 형제를 함대 및 신병들과 검투사 부대와 함께 대항하게 하고, 다른 한편으로는 베트리아쿰의 군대와 장군들을 대적하게 했다.
atque ubique aut superatus aut proditus salutem sibi et milies sestertium a Flauio Sabino Vespasiani fratre pepigit;
그리고 곳곳에서 패배하거나 배신당하여, 그는 웨스파시아누스의 형 플라비우스 사비누스와 자신의 안전 및 1억 세스테르티우스의 지급을 타협했다.
statimque pro gradibus Palati apud frequentes milites cedere se imperio quod inuitus recepisset professus, cunctis reclamantibus rem distulit ac nocte interposita primo diluculo sordidatus descendit ad rostra multisque cum lacrimis eadem illa, uerum e libello testatus est.
그리고 즉시 팔라티움의 계단 앞에서 모여든 군사들 앞에서, 자신이 본의 아니게 받아들였던 제위에서 물러나겠다고 선언했으나, 모두가 소리 높여 반대하자 이를 보류했다. 그리고 밤을 보낸 후 이른 아침, 상복을 입고 로스트라(연단)로 내려가, 많은 눈물을 흘리며 바로 그 내용을 이번에는 서판을 읽으며 표명했다.
rursus interpellante milite ac populo et ne deficeret hortante omnemque operam suam certatim pollicente, animum resumpsit Sabinumque et reliquos Flauianos nihil iam metuentis ui subita in Capitolium compulit succensoque templo Iouis Optimi Maximi oppressit, cum et proelium et incendium e Tiberiana prospiceret domo inter epulas.
군사들과 백성이 다시 그를 가로막으며 꺾이지 말라고 격려하고 다투어 자신들의 온 힘을 다할 것을 약속하자, 그는 정신을 차리고, 이제는 아무것도 두려워하지 않고 있던 사비누스와 나머지 플라비우스파를 갑작스러운 무력으로 카피톨리움으로 몰아넣고, 지극히 높고 위대하신 유피테르 신전에 불을 질러 그들을 파멸시켰는데, 이때 그는 연회 도중에 티베리우스의 집에서 전투와 화재를 모두 바라보고 있었다.
non multo post paenitens facti et in alios culpam conferens uocata contione iurauit coegitque iurare et ceteros nihil sibi antiquius quiete publica fore.
얼마 지나지 않아 그는 자신의 행동을 후회하며 다른 이들에게 책임을 전가했고, 민회를 소집해 자신에게 국가의 안녕보다 더 우선하는 것은 없을 것이라고 맹세하고 다른 이들에게도 맹세하도록 강요했다.
tunc solutum a latere pugionem consuli primum, deinde illo recusante magistratibus ac mox senatoribus singulis porrigens, nullo recipiente, quasi in aede Concordiae positurus abscessit.
그때 그는 옆구리에서 푼 단검을 먼저 집정관에게 건넸고, 그가 거절하자 정무관들에게, 이어 원로원 의원들에게 개별적으로 건넸으나, 아무도 받지 않자 마치 콘코르디아(화합) 신전에 바치려는 듯이 물러났다.
sed quibusdam adclamantibus ipsum esse Concordiam, rediit nec solum retinere se ferrum affirmauit, uerum etiam Concordiae recipere cognomen; §16suasitque senatui, ut legatos cum uirginibus Vestalibus mitterent pacem aut certe tempus ad consultandum petituros.
그러나 어떤 이들이 그 자신이 바로 콘코르디아라고 환호하자, 그는 돌아와 칼을 계속 가지고 있을 뿐만 아니라 콘코르디아라는 별칭도 받아들이겠다고 언명했다. 그리고 원로원에 건의하여, 화평이나 적어도 숙고할 시간을 청하기 위해 베스타 처녀들과 함께 사절단을 보내도록 했다.
Postridie responsa opperienti nuntiatum est per exploratorem hostes appropinquare.
다음날 답변을 기다리고 있던 그에게 정찰병을 통해 적이 접근하고 있다는 소식 전해졌다.
continuo igitur abstrusus gestatoria sella duobus solis comitibus, pistore et coco, Auentinum et paternam domum clam petit, ut inde in Campaniam fugeret;
그러자 즉시 그는 가마에 몸을 숨긴 채 제빵사와 요리사 단 두 명만을 동반하고, 그곳에서 캄파니아로 도망치기 위해 아벤티누스 언덕의 아버지 집으로 은밀히 향했다.
mox leui rumore et incerto, tamquam pax impetrata esset, referri se in Palatium passus est.
이윽고 화평이 성립되었다는 듯한 가볍고 불확실한 소문이 돌자, 그는 자신이 다시 팔라티움으로 실려 가도록 내버려 두었다.
ubi cum deserta omnia repperisset, dilabentibus et qui simul erant, zona se aureorum plena circumdedit confugitque in cellulam ianitoris, religato pro foribus cane lectoque et culcita obiectis. §17Irruperant iam agminis antecessores ac nemine obuio rimabantur, ut fit, singula.
그곳에서 모든 것이 버려진 채 비어 있음을 발견하고 같이 있던 이들마저 뿔뿔이 흩어지자, 그는 금화가 가득 찬 허리띠를 두르고 문지기의 작은 방으로 도망쳤으며, 문 앞에는 개를 묶어 두고 침대와 매트리스를 밀어다 막아 놓았다. 이미 군대의 전위대가 들이닥쳤고, 마주치는 이가 없자 늘 그렇듯 구석구석을 수색했다.
ab his extractus e latebra. sciscitantes, quis esset—nam ignorabatur—et ubi esse Vitellium sciret, mendacio elusit;
그들에 의해 숨은 곳에서 끌려 나온 그는, 그들이 누구냐고 묻고—그의 신원이 알려지지 않았기 때문이다—비텔리우스가 어디 있는지 아느냐고 묻자 거짓말로 모면하려 했다.
deinde agnitus rogare non destitit, quasi quaedam de salute Vespasiani dicturus, ut custodiretur interim uel in carcere, donec religatis post terga manibus, iniecto ceruicibus laqueo, ueste discissa seminudus in forum tractus est inter magna rerum uerborumque ludibria per totum uiae Sacrae spatium, reducto coma capite, ceu noxii solent, atque etiam mento mucrone gladii subrecto, ut uisendam praeberet faciem neue summitteret;
이윽고 신원이 밝혀지자, 그는 웨스파시아누스의 안전에 관해 무언가 말할 것이 있는 것처럼 가장하면서, 임시로 감옥에라도 가두어 지켜달라고 끊임없이 간청했다. 결국 그의 손이 등 뒤로 묶이고 목에는 올가미가 씌워진 채, 옷이 찢겨 반나체인 상태로 포룸으로 끌려가게 되었는데, 성스러운 길의 전 구간에 걸쳐 행동과 말로 엄청난 조롱을 받았다. 죄수들이 흔히 당하듯이 머리채가 잡혀 머리가 뒤로 젖혀졌고, 사람들이 얼굴을 구경할 수 있도록, 또한 고개를 숙이지 못하도록 턱밑에 칼끝이 겨누어지기까지 했다.
quibusdam stercore et caeno incessentibus, aliis incendiarium et patinarium uociferantibus, parte uulgi etiam corporis uitia exprobrante;
어떤 이들은 똥과 진흙을 던져 댔고, 다른 이들은 "방화범", "접시 대왕"이라 소리쳤으며, 군중의 일부는 그의 신체적 결함까지 들추며 비난했다.
erat enim in eo enormis proceritas, facies rubida plerumque ex uinulentia, uenter obesus, alterum femur subdebile impulsu olim quadrigae, cum auriganti Gaio ministratorem exhiberet.
과연 그는 키가 터무니없이 컸고, 얼굴은 대개 폭음으로 인해 붉게 달아올라 있었으며, 배는 비대했고, 한쪽 허벅지는 예전에 마차를 몰던 가이우스에게 시중을 들다가 사두마차에 부딪쳐 다소 약해져 있었다.
tandem apud Gemonias minutissimis ictibus excarnificatus atque confectus est et inde unco tractus in Tiberim. §18Periit cum fratre et filio anno uitae septimo quinquagesimo;
마침내 게모니아 계단에서 미세한 상처들을 입으며 고문당해 숨졌고, 그곳에서 갈고리에 걸려 티베리스강으로 끌려 들어갔다. 그는 형제와 아들과 함께 쉰일곱 세의 나이로 사망했다.
nec fefellit coiectura eorum qui augurio, quod factum ei Viennae ostendimus, non aliud portendi praedixerant quam uenturum in alicuius Gallicani hominis potestatem, siquidem ab Antonio Primo aduersarum partium duce oppressus est, cui Tolosae nato cognomen in pueritia Becco fuerat: id ualet gallinacei rostrum.
비엔나에서 그에게 일어났던 전조(이미 우리가 보여준 바 있는)를 보고 그가 어떤 갈리아인의 손아귀에 들어가게 될 것임이 예고된 것과 다름없다고 예언했던 이들의 추측은 틀리지 않았다. 과연 그는 반대파의 지도자인 안토니우스 프리무스에게 패망했는데, 툴루즈 태생인 이 장군은 어린 시절 별명이 '베코'였으며, 이는 수탉의 부리를 뜻하기 때문이다.