§82.18Adice nunc, quod nihil honeste fit, nisi cui totus animus incubuit atque adfuit, cui nulla parte sui repugnavit.
여기에 더하여, 온 정신이 그것에 전념하고 동참하며, 스스로의 어떤 부분으로도 그것에 반발하지 않는 그런 일이 아니라면, 어떤 일도 고결하게 행해지지 않는다는 사실을 이제 덧붙이게.
Ubi autem ad malum acceditur aut peiorum metu aut spe bonorum, ad quae pervenire tanti sit devorata unius mali patientia, dissident inter se iudicia facientis.
그러나 더 나쁜 것에 대한 두려움 때문이거나, 혹은 단 하나의 악을 견뎌내는 것을 감수하면서까지 도달할 가치가 있다고 생각되는 좋은 것에 대한 희망 때문에 악으로 다가갈 때, 행하는 자의 판단은 서로 충돌하네.
Hinc est, quod iubeat proposita perficere, illinc, quod retrahat et ab re suspecta ac periculosa fugiat.
한편에는 결심한 바를 완수하라고 명령하는 것이 있고, 다른 편에는 미심쩍고 위험한 일로부터 물러나 도망치게 하려는 것이 있네.
Igitur in diversa distrahitur;
따라서 그는 상반된 방향으로 갈가리 찢기게 되네.
si hoc est, perit gloria.
만약 이렇다면 영광은 사라지네.
Virtus enim concordi animo decreta peragit.
덕은 조화로운 마음으로 결정을 실행하기 때문이네.
Non timet, quod facit.
덕은 자신이 행하는 바를 두려워하지 않네.
"
Tu ne cede malis, sed contra audentior ito
Qua tua te fortuna sinet.
"너는 재앙에 굴복하지 말고, 네 운명이 너를 허락하는 한, 그것에 맞서 더욱 대담하게 나아가라.
" §82.19Non ibis audentior, si mala illa esse credideris.
"만약 자네가 그것들을 악이라고 믿는다면 더 대담하게 나아가지 못할 것이네.
Eximendum hoc e pectore est;
이것을 가슴속에서 뽑아내야 하네.
alioqui haesitabit inpetum moratura suspicio. Tradetur in id, quod invadendum est.
그러지 않으면 기세를 지체시킬 의구심이 머뭇거리게 만들 것이며, 돌진해야 할 대상에 인도되고 말 것이네.
Nostri quidem videri volunt Zenonis interrogationem veram esse, fallacem autem alteram et falsam, quae illi opponitur.
우리 학파 사람들은 제논의 논증이 참되고, 이에 맞서는 다른 쪽은 기만적이고 거짓된 것임을 보여주고 싶어 하네.
Ego non redigo ista ad legem dialecticam et ad illos artificii veternosissimi nodos.
나는 이 문제들을 변증법의 규칙이나 저 극도로 진부한 기교의 매듭들로 환원시키지 않겠네.
Totum genus istuc exturbandum iudico, quo circumscribi se, qui interrogatur, existimat et ad confessionem perductus aliud respondet, aliud putat.
나는 질문을 받은 자가 스스로 함정에 빠졌다고 생각하고 마지못해 시인하는 자리로 인도되어 생각하는 바와 다른 대답을 하게 만드는 그런 종류의 것들을 모두 쫓아내야 한다고 판단하네.
Pro veritate simplicius agendum est, contra metum fortius.
진리를 위해서는 더 단순하게 행동해야 하고, 두려움에 맞서서는 더 강력하게 행동해야 하네.
§82.20Haec ipsa, quae volvuntur ab illis, solvere malim et expendere, ut persuadeam, non ut inponam.
그들이 이리저리 굴리는 이 문제들 자체를 나는 풀어내고 따져보고 싶네. 설득하기 위함이지 강요하기 위함이 아니라네.
In aciem educturus exercitum pro coniugibus ac liberis mortem obiturum quomodo exhortantur? Do tibi Fabios totum rei publicae bellum in unam transferentes domum.
아내와 아이들을 위해 죽음을 맞이하려 하는 군대를 전선으로 이끌고 나가려 할 때, 사람들은 그들을 어떻게 격려하는가? 공화국의 전쟁 전체를 단 하나의 가문으로 짊어진 파비우스 일족을 자네에게 보여주겠네.
Laconas tibi ostendo in ipsis Thermopylarum angustiis positos.
온천관(테르모필레)의 바로 그 좁은 길목에 배치된 스파르타인들을 자네에게 보여주겠네.
Nec victoriam sperant nec reditum.
그들은 승리도 귀환도 바라지 않네.
Ille locus illis sepulchrum futurus est.
저곳은 그들에게 무덤이 될 것이네.
§82.21Quemadmodum exhortaris, ut totius gentis ruinam obiectis corporibus excipiant et vita potius quam loco cedant? Dices: "quod malum est, gloriosum non est;
자신들의 몸을 던져 온 민족의 파멸을 막아내고, 자리를 양보하기보다 목숨을 버리라고 자네는 어떻게 격려하겠는가? 자네는 "악한 것은 영광스럽지 않다.
mors gloriosa est;
죽음은 영광스럽다.
mors ergo non malum"? O efficacem contionem! Quis post hanc dubitet se infestis ingerere mucronibus et stans mori! At ille Leonidas quam fortiter illos adlocutus est! "Sic," inquit, "commilitones, prandete tamquam apud inferos cenaturi.
그러므로 죽음은 악이 아니다"라고 말하겠는가? 오, 참으로 효과적인 연설이로다! 이 말을 듣고 누가 적의 칼끝으로 자신을 던져 선 채로 죽기를 망설이겠는가! 하지만 저 레오니다스는 그들에게 얼마나 용감하게 연설했던가! 그는 "전우들이여, 저승에서 저녁을 먹을 것처럼 그렇게 점심을 먹어라" 하고 말했네.
"Non in ore crevit cibus, non haesit in faucibus, non elapsus est manibus;
음식이 입안에서 부풀지 않았고, 목구멍에 걸리지도 않았으며, 손에서 미끄러져 떨어지지도 않았네.
alacres et ad prandium illi promiserunt et ad cenam.
그들은 활기차게 점심 식사에도, 그리고 저녁 식사에도 응했네.
§82.22Quid? Dux ille Romanus, qui ad occupandum locum milites missos, cum per ingentem hostium exercitum ituri essent, sic adlocutus est: "ire, commilitones, illo necesse est, unde redire non est necesse. "
Vides, quam simplex et imperiosa virtus sit;
어떠한가? 적의 거대한 군대를 뚫고 지나가야 하는 상황에서 어떤 자리를 점령하라고 보낸 군사들에게, 저 로마의 장군은 이렇게 말했네. "전우들이여, 돌아오는 것은 필요치 않으나, 그곳으로 가는 것은 필요하네." 자네는 덕이 얼마나 단순하고 위엄이 넘치는지 보고 있네.
quem mortalium circumscriptiones vestrae fortiorem facere, quem erectiorem possunt? Frangunt animum, qui numquam minus contrahendus est et in minuta ac spinosa cogendus, quam cum aliquid grande componitur.
자네들의 기만적인 올가미가 필멸자 중 누구를 더 용감하게 만들고 누구를 더 드높일 수 있겠는가? 그것들은 정신을 꺾어버리네. 무언가 위대한 일이 기획될 때만큼, 정신을 위축시키고 미세하고 가시 돋친 논리 속에 밀어 넣지 말아야 할 때도 없네.
§82.23Non trecentis, sed omnibus mortalibus mortis timor detrahi debet.
삼백 명뿐만 아니라 모든 필멸자에게서 죽음의 공포를 걷어내야 하네.
Quomodo illos doces malum non esse? Quomodo opiniones totius aevi, quibus protinus infantia inbuitur, evincis? Quod auxilium invenis inbecillitati humanae? Quid dicis, quo inflammati in media pericula inruant? Qua oratione hunc timendi consensum, quibus ingeni viribus obnixam contra te persuasionem humani generis avertis? Verba mihi captiosa conponis et interrogatiunculas nectis? Magnis telis magna portenta feriuntur.
자네는 그들에게 죽음이 악이 아니라고 어떻게 가르치겠는가? 유아기부터 즉시 물들어버린 온 시대의 관념을 어떻게 타파하겠는가? 인간의 나약함에 대해 자네는 어떤 도움을 찾아내는가? 그들이 고무되어 위험의 한복판으로 돌진하게 만들 어떤 말을 하려는가? 어떤 연설로 이 두려워함의 합의를 돌려세우며, 어떤 정신의 힘으로 자네에게 완강히 맞서는 인류의 확신을 딴 데로 돌리겠는가? 자네는 내게 기만적인 말을 늘어놓고 잗다란 질문들을 엮어대고 있는가? 거대한 괴물은 거대한 무기로 쳐부수어야 하네.
§82.24Serpentem illam in Africa saevam et Romanis legionibus bello ipso terribiliorem frustra sagittis fundisque petierunt;
아프리카의 저 사나운 뱀은 전쟁 자체보다도 로마 군단에 더 두려운 존재였으나, 그들은 화살과 물매로 그것을 헛되이 공격했네.
ne Pythio quidem venerabilis erat, cum ingens magnitudo pro vastitate corporis solida ferrum et quicquid humanae torserant manus reiceret.
피티오스(아폴론)에게조차 그것은 경외스러운 존재였으니, 그 거대한 몸집의 크기에 걸맞은 견고함이 철과 인간의 손이 던진 모든 것을 튕겨냈기 때문이네.
Molaribus demum fracta saxis est.
결국 그것은 맷돌 같은 거대한 바위들에 의해 부서졌네.
Et adversus mortem tu tam minuta iacularis? Subula leonem excipis? Acuta sunt ista, quae dicis: nihil est acutius arista.
그런데 죽음에 맞서 자네는 그토록 미세한 것을 던지는가? 송곳으로 사자를 맞이하려는가? 자네가 말하는 그것들은 날카롭네. 곡식의 까라기보다 더 날카로운 것은 없지.
Quaedam inutilia et inefficacia ipsa subtilitas reddit.
바로 그 미세함이 어떤 것들을 무용하고 무력하게 만드네.
VALE.
잘 있게.