§70.19Non est quod existimes magnis tantum viris hoc robur fuisse, quo servitutis humanae claustra perrumperent;
인간의 예속이라는 장벽을 깨뜨리는 이 힘이 오직 위대한 인물들에게만 있었다고 그대가 생각할 이유는 없네.
non est quod iudices hoc fieri nisi a Catone non posse, qui quam ferro non emiserat animam manu extraxit.
또한, 칼로 내보내지 못한 영혼을 손으로 끌어낸 카토 외에는 아무도 이 일을 할 수 없었다고 판단할 이유도 없네.
Vilissimae sortis homines ingenti impetu in tutum evaserunt, cumque e commodo mori non licuisset nec ad arbitrium suum instrumenta mortis eligere, obvia quaeque rapuerunt et quae natura non erant noxia, vi sua tela fecerunt.
가장 비천한 처지의 사람들이 거대한 충동으로 안전한 곳으로 탈출했으니, 그들에게 편하게 죽는 것도, 자신의 뜻대로 죽음의 도구를 선택하는 것도 허락되지 않았을 때, 그들은 눈앞에 보이는 모든 것을 낚아챘고, 본래 무해한 것들조차 자신들의 힘으로 무기로 만들었네.
§70.20Nuper in ludo bestiariorum unus e Germanis, cum ad matutina spectacula pararetur, secessit ad exonerandum corpus;
최근 야수 투사 학교에서, 한 게르만인이 아침 경기 준비를 하던 중 용변을 보기 위해 자리를 피했네.
nullum aliud illi dabatur sine custode secretum.
감시자 없이 그에게 허락된 유일한 비밀 장소는 그곳뿐이었네.
Ibi lignum id, quod ad emundanda obscena adhaerente spongia positum est, totum in gulam farsit et interclusis faucibus spiritum elisit.
거기서 그는 불결한 곳을 닦기 위해 해면이 달려 있는 그 막대기를 목구멍 속에 전부 밀어 넣었고, 기도를 막아 숨을 끊었네.
Hoc fuit morti contumeliam facere.
이것은 죽음에 대한 모욕이었네.
Ita prorsus;
참으로 그러하네.
parum munde et parum decenter; quid est stultius quam fastidiose mori?
매우 불결하고 매우 품위가 없었으나, 까다롭게 죽는 것보다 더 어리석은 일이 어디 있겠는가?
§70.21O virum fortem, o dignum, cui fati daretur electio! Quam fortiter ille gladio usus esset, quam animose in profundam se altitudinem maris aut abscisae rupis inmisisset! Undique destitutum invenit, quemadmodum et mortem sibi deferret et telum, ut scias ad moriendum nihil aliud in mora esse quam velle.
오, 용감한 사람이여, 운명의 선택권이 주어질 자격이 있는 사람이여! 그가 칼을 사용했다면 얼마나 용감하게 사용했을 것이며, 바다나 깎아지른 절벽의 깊은 심연으로 얼마나 씩씩하게 몸을 던졌겠는가! 사방으로 가로막힌 상황에서 그는 자신에게 죽음과 무기를 동시에 가져다줄 방법을 찾아냈으니, 이는 죽음에 있어서 의지하는 것 외에는 아무런 장애가 없음을 그대가 알게 하려는 것이었네.
Existimetur de facto hominis acerrimi, ut cuique visum erit, dum hoc constet, praeferendam esse spurcissimam mortem servituti mundissimae.
이 지극히 격렬한 사람의 행위에 대해서는 각자 보이는 대로 생각하되, 가장 더러운 죽음이 가장 깨끗한 예속보다 선호되어야 한다는 점만큼은 확실히 해두세.
§70.22Quoniam coepi sordidis exemplis uti, perseverabo.
비천한 예들을 들기 시작했으니, 계속 이어가겠네.
Plus enim a se quisque exiget, si viderit hanc rem etiam a contemptissimis posse contemni.
가장 경멸받는 자들에 의해서도 이 일(죽음)이 경멸될 수 있음을 본다면, 각자는 자신에게 더 많은 것을 요구할 것이기 때문이네.
Catones Scipionesque et alios, quos audire cum admiratione consuevimus, supra imitationem positos putamus;
우리가 경탄하며 듣는 데 익숙한 카토들이나 스키피오들, 그리고 다른 이들에 대해 우리는 그들이 모방을 초월한 자리에 놓여 있다고 생각하네.
iam ego istam virtutem habere tam multa exempla in ludo bestiario quam in ducibus belli civilis ostendam.
하지만 이제 나는 그러한 덕의 예가 내전의 지도자들 사이에서만큼이나 야수 투사 학교 안에도 매우 많이 존재함을 보여주겠네.
§70.23Cum adveheretur nuper inter custodias quidam ad matutinum spectaculum missus, tamquam somno premente nutaret, caput usque eo demisit, donec radiis insereret, et tamdiu se in sedili suo tenuit, donec cervicem circumactu rotae frangeret.
최근 아침 경기에 투입될 어떤 이가 감시 속에서 이송되던 중, 마치 잠이 쏟아져 졸고 있는 것처럼 머리를 깊이 숙여 마침내 수레바퀴의 바퀴살 사이에 밀어 넣었고, 바퀴의 회전으로 목이 부러질 때까지 자신의 좌석을 지켰네.
Eodem vehiculo, quo ad poenam ferebatur, effugit.
그는 자신을 형장으로 실어 가던 바로 그 수레를 타고 탈출한 것이네.
§70.24Nihil obstat erumpere et exire cupienti.
탈출하여 나아가고자 갈망하는 자를 가로막는 것은 아무것도 없네.
In aperto nes natura custodit.
열린 공간 속에서 자연은 우리를 지켜주네.
Cui permittit necessitas sua, circumspicit exitum mollem: cui ad manum plura sunt, per quae sese adserat.
자신의 필요가 허락하는 자는 평온한 출구를 둘러보게나.
is dilectum agat et qua potissimum liberetur.
자신을 해방할 수 있는 수단이 손닿는 곳에 많이 있는 자는 선택을 하고 어떻게 가장 자유로워질 수 있을지 숙고하게나.
consideret: cui difficilis occasio est, is proximam quamque pro optima arripiat, sit licet inaudita, sit nova.
기회를 얻기 어려운 자는 그것이 비록 전대미문의 것이고 새로운 것일지라도 가장 가까운 것을 가장 좋은 것으로 움켜쥐게나.
Non deerit ad mortem ingenium, cui non defuerit animus.
마음이 결여되지 않은 자에게 죽음을 위한 지혜가 결여되지는 않을 것이네.
§70.25Vides, quemadmodum extrema quoque mancipia, ubi illis stimulos adegit dolor, excitentur et intentissimas custodias fallant? Ille vir magnus est, qui mortem sibi non tantum imperavi:, sed invenit.
고통이 자극을 줄 때 가장 비천한 노예들조차 어떻게 분발하여 가장 삼엄한 감시를 속이는지 보이지 않는가? 죽음을 자신에게 명령했을 뿐만 아니라 스스로 찾아낸 자가 바로 위대한 사람이네.
Ex eodem tibi munere plura exempla promisi.
동일한 경기에서 더 많은 예를 보여주겠다고 그대에게 약속했었네.
§70.26Secundo naumachiae spectaculo unus e barbaris lanceam, quam in adversarios acceperat, totam iugulo suo mersit.
두 번째 모의 해전 경기에서, 한 이민족 전사는 적들을 대적하기 위해 건네받은 창을 자신의 목구멍에 완전히 찔러 넣었네.
"Quare, quare.
"어째서, 어째서" 하고 그가 말했네, "나는 왜 진작에 모든 고통과 모든 조롱에서 벗어나지 않았는가?
"inquit, "non omne tormentum, omne ludibrium iamdudum effugio? Quare ego mortem armatus expecto:" §70.27Tanto hoc speciosius spectaculum fuit, quanto honestius mori discunt homines quam occidere.
어째서 나는 무기를 쥐고서 죽음을 기다리고 있는가?" 이 구경거리는 사람들이 죽이는 것보다 죽는 것을 얼마나 더 품위 있게 배우는가 하는 점에서 그만큼 더 훌륭한 볼거리였네.
Quid ergo? Quod animi perditi quodque noxiosi habent, non habebunt illi, quos adversus hos casus instruxit longa meditatio et magistra rerum omnium ratio: Illa nos docet fati varios esse accessus, finem eundem, nihil autem interesse, unde incipiat quod venit.
그렇다면 어떻겠는가? 타락한 마음과 죄지은 자들이 가진 것을, 이러한 불행에 맞서 오랜 명상과 모든 것의 지배자인 이성이 단련해 온 사람들이 가지지 못하겠는가? 이성은 우리에게 운명의 다가옴은 다양하지만 결말은 같으며, 다가오는 것이 어디서 시작하든 아무런 차이가 없음을 가르쳐 주네.
§70.28Eadem illa ratio monet, ut, si licet, moriaris quemadmodum placet;
그 동일한 이성은 우리에게 다음과 같이 권고하네.
si minus, quemadmodum potes, et quicquid obvenerit ad vim adferendam tibi invadas.
허락된다면 자신이 마음에 드는 방식으로 죽고, 그렇지 않다면 가능한 방식으로 죽으며, 자신에게 폭력을 가하기 위해 닥치는 대로 움켜쥐라고 말이네.
Iniuriosum est rapto vivere, at contra pulcherrimum mori rapto.
약탈한 것으로 사는 것은 불의한 일이지만, 반대로 약탈하듯이 죽는 것은 지극히 아름다운 일이네.
VALE.
잘 있게나.