§65.16Ne nunc quidem tempus, ut existimas, perdo.
나는 지금도 자네가 생각하듯이 시간을 낭비하고 있는 것이 아니네.
Ista enim omnia, si non concidantur nec in hanc subtilitatem inutilem distrahantur, attollunt et levant animum, qui gravi sarcina pressus explicari cupit et reverti ad illa, quorum fuit.
왜냐하면 저 모든 일들은, 만약 세분화되거나 이러한 무익한 정교함으로 갈기갈기 찢기지 않는다면, 정신을 고양시키고 들어 올리기 때문이네. 무거운 짐에 짓눌려 있는 정신은 해방되어 자신이 속해 있던 저것들로 돌아가기를 갈망하네.
Nam corpus hoc animi pondus ac poena est;
왜냐하면 이 몸은 정신의 무게이자 형벌이기 때문이네.
premente illo urgetur, in vinclis est, nisi accessit philosophia et illum respirare rerum naturae spectaculo iussit et a terrenis ad divina dimisit.
철학이 와서 자연의 광경으로 정신에게 다시 숨을 쉬라 명령하고, 정신을 지상의 것들로부터 신적인 것들로 해방해 주지 않는 한, 몸이 누르는 동안 정신은 억압받고 쇠사슬에 묶여 있네.
Haec libertas eius est, haec evagatio;
이것이 정신의 자유이며, 이것이 그 거닒일세.
subducit interim se custodiae, in qua tenetur, et caelo reficitur.
정신은 일시적으로 자신이 갇혀 있는 감옥에서 빠져나와 하늘에 의해 생기를 되찾네.
§65.17Quemadmodum artifices alicuius rei subtilioris, quae intentione oculos defetigat, si malignum habent et precarium lumen, in publicum prodeunt et in aliqua regione ad populi otium dedicata oculos libera luce delectant; sic animus in hoc tristi et obscuro domicilio elusus, quotiens potest, apertum petit et in rerum naturae contemplatione requiescit.
집중하느라 눈을 피로하게 만드는 어떤 더 정교한 일을 하는 장인들이, 만약 희미하고 불안정한 빛을 가지고 있다면, 밖으로 나가 사람들이 휴식을 취하도록 마련된 어떤 장소에서 자유로운 빛으로 눈을 즐겁게 하듯이, 이 침울하고 어두운 처소에 갇혀 지내는 정신도 가능할 때마다 열린 곳을 찾고 자연의 관조 속에서 휴식을 취하네.
§65.18Sapiens adsectatorque sapientiae adhaeret quidem in corpore suo, sed optima sui parte abest et cogitationes suas ad sublimia intendit.
현자이자 지혜를 따르는 이는 참으로 자신의 몸에 얽매여 있지만, 자신의 가장 좋은 부분으로는 떠나 있으며 자신의 생각을 숭고한 것들로 향하게 하네.
Velut sacramento rogatus hoc, quod vivit, stipendium putat.
군대의 서약을 한 것처럼, 자신이 살아가는 이 삶을 군료로 생각하네.
Et ita formatus est, ut illi nec amor vitae nec odium sit, patiturque mortalia, quamvis sciat ampliora superesse.
그리고 그는 삶에 대한 사랑도 미움도 없도록 형성되어 있으며, 더 위대한 것들이 기다리고 있음을 알면서도 필멸의 일들을 견뎌 내네.
§65.19Interdicis mihi inspectione rerum naturae, a toto abductum redigis in partem? Ego non quaeram, quae sint initia universorum? Quis rerum formator? Quis omnia in uno mersa et materia inerti convoluta discreverit? Non quaeram, quis sit istius artifex mundi? Qua ratione tanta magnitudo in legem et ordinem venerit? Quis sparsa collegerit, confusa distinxerit, in una deformitate iacentibus faciem diviserit? Unde lux tanta fundatur? Ignis sit, an aliquid igne lucidius?
자네는 나에게 자연을 탐구하는 것을 금지하고, 전체에서 나를 떼어 내어 부분으로 되돌리려는가? 나는 만물의 근원이 무엇인지 묻지 말아야 하는가? 만물의 형성자는 누구인가? 누가 하나로 매몰되어 있고 활기 없는 질료에 둘러싸여 있던 만물을 구별해 놓았는가? 나는 이 세계의 장인이 누구인지 묻지 말아야 하는가? 무슨 이치로 이토록 거대한 규모가 법칙과 질서에 이르게 되었는가? 누가 흩어진 것들을 모으고, 뒤섞인 것들을 구별했으며, 하나의 추함 속에 누워 있던 것들에게 형체를 나누어 주었는가? 이토록 위대한 빛은 어디로부터 쏟아져 나오는가? 그것은 불인가, 아니면 불보다 더 밝은 어떤 것인가?
§65.20Ego ista non quaeram? Ego nesciam, unde descenderint? Semel haec mihi videnda sint, an saepe nascendum? Quo hinc iturus sim? Quae sedes exspectet animam solutam legibus servitutis humanae? Vetas me caelo interesse, id est iubes me vivere capite demisso?
내가 그것들을 묻지 말아야 하는가? 그것들이 어디서 내려왔는지 내 몰라야 하는가? 나에게 이것들은 단 한 번만 보아야 하는 것인가, 아니면 자주 태어나야 하는가? 여기서 나는 어디로 갈 것인가? 인간적 예속의 법칙에서 풀려난 영혼을 어떤 처소가 기다리고 있는가? 자네는 내가 하늘에 관여하는 것을 금지하는가, 즉 나더러 고개를 숙이고 살아가라 명령하는 것인가?
§65.21Maior sum et ad maiora genitus, quam ut mancipium sim mei corporis, quod equidem non aliter aspicio quam vinclum aliquod libertati meae circumdatum.
나는 내 몸의 노예가 되기에는 더 위대하고 더 위대한 일들을 위해 태어났네. 참으로 나는 내 몸을 내 자유를 둘러싼 어떤 사슬 외의 다른 것으로 보지 않네.
Hoc itaque oppono fortunae, in quo resistat, nec per illud ad me ullum transire vulnus sino.
그러므로 나는 운명에 맞서 이 몸을 내세워 운명이 거기서 저항하게 하고, 몸을 통해 나에게 어떤 상처도 넘어오지 못하게 하네.
Quicquid in me potest iniuriam pati, hoc est.
내 안에서 부당함을 겪을 수 있는 것은 전부 이것일세.
In hoc obnoxio domicilio animus liber habitat.
이 종속적인 처소에 자유로운 정신이 살고 있네.
§65.22Numquam me caro ista conpellet ad metum, numquam ad indignam bono simulationem;
저 육신은 나를 결코 공포로 몰아넣지 못할 것이며, 선한 사람에게 어울리지 않는 위선으로도 결코 몰아넣지 못할 것이네.
numquam in honorem huius corpusculi mentiar.
이 하찮은 몸의 명예를 위해 내가 거짓말을 하는 일은 결코 없을 것이네.
Cum visum erit, distraham cum illo societatem.
적절하다고 여겨질 때, 나는 몸과의 동맹을 끊어 버릴 것이네.
Et nunc tamen, dum haeremus, non erimus aequis partibus socii; animus ad se omne ius ducet.
그리고 지금도 여전히, 우리가 얽혀 있는 동안 우리는 대등한 몫의 동료가 되지 않을 것이니, 정신이 자신에게 모든 권리를 끌어올 것이네.
Contemptus corporis sui certa libertas est.
자신의 몸을 경멸하는 것이 확실한 자유라네.
§65.23Ut ad propositum revertar, huic libertati multum conferet et illa, de qua modo loquebamur, inspectio.
본론으로 돌아가자면, 우리가 방금 이야기하던 저 탐구 역시 이 자유에 크게 기여할 것이네.
Nempe universa ex materia et ex deo constant.
말할 것도 없이 만물은 질료와 신으로 이루어져 있네.
Deus ista temperat, quae circumfusa rectorem secuntur et ducem.
신은 자신을 둘러싸고 지배자이자 인도자인 자신을 따르는 저것들을 조절하네.
Potentius autem est ac pretiosius, quod facit, quod est deus, quam materia patiens dei.
하지만 만드는 것, 즉 신인 것은 신의 작용을 받는 질료보다 더 강력하고 더 귀하네.
§65.24Quem in hoc mundo locum deus obtinet, hunc in homine animus.
이 우주에서 신이 차지하는 자리를 인간에게서는 정신이 차지하고 있네.
Quod est illic materia, id in nobis corpus est;
저기서 질료인 것이 우리에게서는 몸이네.
serviant ergo deteriora melioribus.
그러므로 더 열등한 것들이 더 우수한 것들에 봉사하게 하게나.
Fortes simus adversus fortuita.
우연한 일들에 맞서 강해지세.
Non contremescamus iniurias, non vulnera, non vincula, non egestatem.
부당한 일이나 상처나 사슬이나 가난에 떨지 마세.
Mors quid est? Aut finis aut transitus.
죽음이란 무엇인가? 끝이거나 이행이네.
Nec desinere timeo, idem est enim, quod non coepisse, nec transire, quia nusquam tam anguste ero.
나는 사라지는 것을 두려워하지 않으니, 그것은 시작하지 않았던 것과 같기 때문이며, 이행하는 것도 두려워하지 않으니, 어디에서도 이토록 좁게 있지는 않을 것이기 때문이네.
Vale.
잘 있게나.