§51.1Quomodo quisque potest, mi Lucili! Tu istic habes Aetnam, editum illum ac nobilissimum Siciliae montem, quem quare dixerit Messala unicum, sive Valgius, apud utrumque enim legi, non reperio, cum plurima loca evomant ignem, non tantum edita, quod crebrius evenit, videlicet quia ignis in altissimum effertur, sed etiam iacentia.
사람마다 저마다 할 수 있는 방식대로 하는 법이네, 나의 루킬리우스여! 자네는 그곳에 시칠리아의 저 높이 솟은 가장 유명한 산인 에트나를 두고 있군. 메살라나 발기우스가 — 나 역시 양쪽 모두의 저작에서 읽었네만 — 왜 그 산을 독보적인 산이라 불렀는지 나는 이해할 수 없네. 높이 솟은 곳뿐만 아니라(불이 가장 높은 곳으로 뿜어 올려지기 때문에 높은 곳에서 더 자주 일어나는 법이네만) 평평한 곳에서도 아주 많은 곳이 불을 뿜어내고 있으니 말이네.
Nos utcumque possumus, contenti sumus Bais, quas postero die quam adtigeram reliqui, locum ob hoc devitandum, cum habeat quasdam naturales dotes, quia illum sibi celebrandum luxuria desumpsit.
우리는 우리 나름대로 할 수 있는 방식대로 바이아에에 만족하고 있었으나, 나는 그곳에 도착한 다음 날 그곳을 떠났네. 비록 몇 가지 자연적인 장점을 지니고는 있으나, 사치가 그곳을 자신의 향락을 위해 선택했다는 바로 그 이유 때문에 이곳은 피해야 할 장소이기 때문일세.
" §51.2Quid ergo? Ulli loco Edicendum est odium? "Minime.
“그렇다면 어찌해야 하는가? 어떤 장소에든 증오를 선포해야 하는가?” 결코 그렇지 않네.
Sed quemadmodum aliqua vestis sapienti ac probo viro magis convenit quam aliqua, nec ullum colorem ille odit, sed aliquem parum putat aptum esse frugalitatem professo;
하지만 어떤 옷이 현자나 정직한 사람에게 다른 옷보다 더 잘 어울리고, 그가 어떤 색깔도 미워하지는 않지만 검소함을 선언한 이에게는 특정 색이 거의 어울리지 않는다고 생각하는 것처럼, 지역에 대해서도 마찬가지라네.
sic regio quoque est, quam sapiens vir aut ad sapientiam tendens declinet tamquam alienam bonis moribus.
현자나 지혜를 향해 나아가는 사람은 훌륭한 도덕에 어울리지 않는 것으로서 그곳을 피하는 법일세.
§51.3Itaque de secessu cogitans numquam Canopum eliget, quamvis neminem Canopus esse frugi vetet, ne Baias quidem;
그러므로 은퇴를 생각하는 사람은 결코 카노푸스를 선택하지 않을 것이네. 비록 카노푸스가 누구에게도 절제 있는 사람이 되는 것을 금지하지는 않으며, 바이아에 역시 그러하지 않다 하더라도 말이네.
deversorium vitiorum esse coeperunt.
그것들은 악덕의 여관이 되기 시작했네.
Illic sibi plurimum luxuria permittit, illic, tamquam aliqua licentia debeatur loco, magis solvitur.
그곳에서는 사치가 자신에게 가장 큰 방종을 허용하며, 그곳에서는 마치 그 장소에 어떤 방종이 당연히 허용되는 것처럼 더더욱 해이해진다네.
§51.4Non tantum corpori, sed etiam moribus salubrem locum eligere debemus.
우리는 육체뿐만 아니라 도덕에도 유익한 장소를 선택해야 하네.
Quemadmodum inter tortores habitare nolim, sic ne inter popinas quidem.
내가 고문 기술자들 사이에 살기를 원치 않듯이, 선술집들 사이에 살기도 원치 않네.
Videre ebrios per litora errantes et comessationes navigantium et symphoniarum cantibus strepentes lacus et alia, quae velut soluta legibus luxuria non tantum peccat, sed publicat, quid necesse est?
해변을 배회하는 취객들과 선원들의 잔치 소동, 합주 노랫소리로 시끄러운 호수, 그리고 법에서 풀려난 듯 사치가 잘못을 저지를 뿐만 아니라 그것을 대중에게 공공연히 드러내는 다른 일들을 볼 필요가 어디 있겠는가?
§51.5Id agere debemus, ut irritamenta vitiorum quam longissime profugiamus.
우리는 악덕의 유혹으로부터 가능한 한 멀리 도망치는 것을 목표로 삼아야 하네.
Indurandus est animus et a blandimentis voluptatum procul abstrahendus.
마음은 단단해져야 하고 쾌락의 유혹으로부터 멀리 떨어져 있어야 하네.
Una Hannibalem hiberna solverunt et indomitum illum nivibus atque Alpibus virum enervaverunt fomenta §51.6Campaniae.
단 한 번의 겨울 휴양이 한니발을 해이하게 만들었고, 눈보라와 알프스에도 굴복하지 않던 그 강인한 사람을 약하게 만든 것은 온화한 돌봄이었다네, 캄파니아의.
Armis vicit, vitiis victus est.
그는 무력으로는 이겼으나 악덕에 의해 패배했네.
Nobis quoque militandum est, et quidem genere militiae, quo numquam quies, numquam otium datur.
우리 역시 군 복무를 해야 하며, 그것도 결코 휴식과 여가가 주어지지 않는 종류의 군무라네.
Debellandae sunt in primis voluptates, quae, ut vides, saeva quoque ad se ingenia rapuerunt.
무엇보다 먼저 쾌락을 쳐부수어야 하네. 자네도 보듯이, 쾌락은 사나운 성정들조차 자신에게로 휩쓸어 갔네.
Si quis sibi proposuerim quantum operis adgressus sit, sciet nihil delicate, nihil molliter esse faciendum.
만약 누군가가 자신이 얼마나 큰 일에 착수했는지를 스스로에게 제시한다면, 그 어떤 일도 품위 있게나 나약하게 해서는 안 된다는 것을 알게 될 것이네.
Quid mihi cum istis calentibus stagnis? Quid cum sudatoriis, in quae siccus vapor corpora exhausurus includitur? Omnis sudor per laborem exeat.
나와 저 따뜻한 온수 풀이 무슨 상관이란 말인가? 육체를 소모시키기 위해 마른 증기를 가두어 둔 증기탕과 무슨 상관이란 말인가? 모든 땀은 노동을 통해 흘려보내야 하네.
§51.7Si faceremus, quod fecit Hannibal, ut interrupto cursu rerum omissoque bello fovendis corporibus operam daremus, nemo non intempestivam desidiam victori quoque, nedum vincenti, periculosam merito reprehenderet;
만일 우리가 한니발이 한 것처럼 일의 흐름을 중단하고 전쟁을 포기한 채 육체를 돌보는 데 힘을 쏟는다면, 승리자에게는 물론이거니와 심지어 이기고 있는 자에게도 위험한 불시의 나태함을 누구나 당연하게 비난하지 않겠는가?
minus nobis quam illis Punica signa sequentibus licet, plus periculi restat cedentibus, plus operis etiam perseverantibus.
카르타고의 군기를 따르던 이들보다 우리에게 허용된 것은 더 적으며, 굴복하는 자에게는 더 많은 위험이 남고, 끝까지 견디는 자에게도 더 많은 고난이 기다리고 있네.
§51.8Fortuna mecum bellum gerit;
운명이 나와 전쟁을 벌이고 있네.
non sum imperata facturus.
나는 그 명령에 따르지 않을 것이네.
Iugum non recipio, immo, quod maiore virtute faciendum est, excutio.
나는 멍에를 받아들이지 않으며, 오히려 더 큰 용기를 가지고 그것을 털어내 버릴 것이네.
Non est emolliendus animus;
마음이 나약해져서는 안 되네.
si voluptati cessero, cedendum est dolori, cedendum est labori, cedendum est paupertati;
만약 내가 쾌락에 굴복한다면 고통에도 굴복해야 하고, 노동에도 굴복해야 하며, 가난에도 굴복해야 하네.
idem sibi in me iuris esse volet et ambitio et ira;
야심과 분노도 나에 대해 똑같은 권리를 가지려 할 것이네.
inter tot adfectus distrahar, immo discerpar.
나는 그 많은 정념 사이에서 찢어발겨질 것이네.
§51.9Libertas proposita est;
자유가 우리 앞에 놓여 있네.
ad hoc praemium laboratur.
이 보상을 위해 우리는 노력하는 것이네.
Quae sit libertas, quaeris? Nulli rei servire, nulli necessitati, nullis casibus, fortunam in aequum deducere.
자유가 무엇이냐고 묻는가? 그 어떤 것에도, 그 어떤 필연성에도, 그 어떤 우연에도 예속되지 않고, 운명을 대등한 지위로 끌어내리는 것이네.
Quo die illa me intellexero plus posse, nil poterit.
그녀(운명)가 나보다 힘이 더 세다는 것을 내가 깨닫는 바로 그날에도, 그녀는 아무런 힘도 쓰지 못할 것이네.
Ego illam feram, cum in manu mors sit?
죽음이 손안에 있는데 내가 왜 그녀를 견뎌야 하겠는가?
§51.10His cogitationibus intentum loca seria sanctaque eligere oportet.
이러한 생각에 몰두하는 사람은 엄숙하고 신성한 장소를 선택해야 하네.
Effeminat animos amoenitas nimia nec dubie aliquid ad corrumpendum vigorem potest regio.
지나친 안락함은 마음을 유약하게 만들고, 지역의 환경이 활력을 타락시키는 데 힘을 미친다는 것은 의심의 여지가 없네.
Quamlibet viam iumenta patiuntur, quorum durata in aspero ungula est; in molli palustrique pascuo saginata cito subteruntur.
거친 땅에서 발굽이 단단해진 짐승들은 어떤 길도 견뎌내지만, 부드럽고 축축한 목초지에서 살찌운 것들은 금방 발굽이 닳아 없어지네.
Et fortior miles ex confragoso venit;
그리고 더 강인한 군사는 험난한 곳에서 나오는 법이네.
segnis est urbanus et verna.
도시 출신이나 집안의 노예는 나태하다네.
Nullum laborem recusant manus, quae ad arma ab aratro transferuntur; in primo deficit pulvere ille unctus et nitidus.
쟁기에서 무기로 옮겨간 손은 어떤 노동도 거부하지 않지만, 기름을 바르고 번지르르한 자는 첫 먼지 속에서 쓰러지고 마네.
§51.11Severior loci disciplina firmat ingenium aptumque magnis conatibus reddit.
장소의 더 엄격한 규율은 성품을 단단하게 만들고 위대한 시도에 적합하게 해 주네.
Literni honestius Scipio quam Bais exulabat;
리테르눔에서 스키피오가 보낸 망명 생활은 바이아에에서 보낸 것보다 더 명예로웠네.
ruina eius non est tam molliter conlocanda.
그의 몰락은 그렇게 유약한 곳에 놓여서는 안 되는 것이었네.
Illi quoque, ad quos primos fortuna populi Romani publicas opes transtulit, C. Marius et Cn. Pompeius et Caesar extruxerunt quidem villas in regione Baiana, sed illas inposuerunt summis iugis montium.
로마 인민의 공적 부를 처음으로 자신에게 이전시킨 자들, 즉 가이우스 마리우스와 그나이우스 폼페이우스, 그리고 카이사르 역시 바이아에 지역에 별장을 지었으나, 그것들을 산의 가장 높은 능선 위에 올려놓았네.
Videbatur hoc magis militare, ex edito speculari late longeque subiecta.
이것이 높은 곳에서 아래에 놓인 것들을 멀리 넓게 감시하는, 더 군사적인 행동으로 보였기 때문일세.
Aspice, quam positionem elegerint, quibus aedificia excitaverunt locis et qualia;
그들이 어떤 입지를 선택했는지, 어떤 곳에 어떤 건물을 세웠는지 보게나.
scies non villas esse, sed castra.
그것들이 별장이 아니라 진영임을 알게 될 것이네.
§51.12Habitaturum tu putas umquam fuisse in mica Catonem, ut praenavigantes adulteras dinumeraret et tot genera cumbarum variis coloribus picta et fluvitantem toto lacu rosam, ut audiret canentium nocturna convicia? Nonne ille manere intra vallum maluisset, quod in unam noctem manu sua ipse duxisset? Quidni mallet, quisquis vir est, somnum suum classico quam symphonia rumpi?
자네는 카토가 배를 타고 지나가는 간통녀들을 세어보고, 다양한 색깔로 칠해진 온갖 종류의 배들과 온 호수에 떠다니는 장미를 구경하며, 밤마다 노래하는 자들의 시끄러운 소동을 듣기 위해 정자에서 머물렀으리라 생각하는가? 그는 단 하룻밤을 위해 제 손으로 직접 쌓아 올린 성벽 안에 머물기를 더 바라지 않았겠는가? 사내대장부라면 누구나 자신의 잠이 음악 소리가 아니라 군사 나팔 소리에 깨어나기를 더 바라지 않겠는가?
§51.13Sed satis diu cum Bais litigavimus, numquam satis cum vitiis, quae, oro te, Lucili, persequere sine modo, sine fine.
그러나 우리는 바이아에와 충분히 오랫동안 논쟁했네. 하지만 악덕과는 결코 충분치 않으니, 루킬리우스여, 부탁하건대 한도 끝도 없이 악덕을 추격하게나.
Nam illis quoque nec finis est nec modus.
악덕 역시 끝도 없고 한도 없기 때문일세.
Proice quaecumque cor tuum laniant, quae si aliter extrahi nequirent, cor ipsum cum illis revellendum erat.
자네의 마음을 갈기갈기 찢어놓는 것은 무엇이든 내던져 버리게나. 만약 그것들이 다른 방법으로 뽑아낼 수 없다면, 심장 자체를 그것들과 함께 뜯어내야 했을지라도 말이네.
Voluptates praecipue exturba et invisissimas habe;
특히 쾌락을 몰아내고 그것을 가장 가증스럽게 여기게나.
latronum more, quos Φιλητάσ Aegyptii vocant, in hoc nos amplectuntur, ut strangulent.
이집트인들이 '필레타스'라 부르는 강도들처럼, 그것들은 우리를 교살하기 위해 껴안는 것이니 말이네.
VALE.
잘 있게.