§41.1Facis rem optimam et tibi salutarem, si, ut scribis, perseveras ire ad bonam mentem, quam stultum est optare, cum possis a te impetrare.
만약 자네가 쓰는 대로 건전한 정신으로 나아가기를 계속한다면, 자네는 가장 훌륭하고 자신에게 유익한 일을 하고 있는 것이네. 스스로 얻어낼 수 있는 것을 기원하는 것은 어리석은 일이네.
Non sunt ad caelum elevandae manus nec exorandus aedituus, ut nos ad aurem simulacri, quasi magis exaudiri possimus, admittat;
하늘을 향해 손을 치켜올릴 필요도 없고, 우리의 목소리가 더 잘 들릴 수 있기라도 한 것처럼 신상의 귀 쪽으로 우리를 들여보내 달라고 성전지기에게 간청할 필요도 없네.
prope est a te deus, tecum est, intus est. '
신은 자네 가까이에 있고, 자네와 함께 있으며, 자네 내면에 있네.
§41.2Ita dico, Lucili: sacer intra nos spiritus sedet, malorum honorumque nostrorum observator et custos.
루킬리우스여, 내가 이렇게 말하겠네. 우리 내면에는 신성한 영이 깃들어 있어, 우리의 악행과 선행을 관찰하고 지키고 있네.
Hic prout a nobis tractatus est, ita nos ipse tractat.
이 영은 우리가 대접한 방식대로 우리를 대접하네.
Bonus vero vir sine deo nemo est;
실로 신 없이는 아무도 선한 사람이 될 수 없네.
an potest aliquis supra fortunam nisi ab illo adiutus exurgere? Ille dat consilia magnifica et erecta.
신의 도움 없이 누군가가 운명 위로 일어설 수 있겠는가? 그분께서 고결하고 숭고한 가르침을 주시네.
In unoquoque virorum bonorum
"
Quis deus incertum est, habitat deus. " §41.3Si tibi occurrerit vetustis arboribus et solitam altitudinem egressis frequens lucus et conspectum caeli ramorum aliorum alios protegentium summovens obtentu, illa proceritas silvae et secretum loci et admiratio umbrae in aperto tam densae atque continuae fidem tibi numinis faciet.
선한 사람들 한 사람 한 사람 안에는, “어떤 신인지는 불분명하나, 신이 거처하신다.” 만약 자네가 보통의 높이를 넘어선 고목들이 빽빽이 들어찬 숲을 마주하여, 서로가 서로를 가리는 나뭇가지들의 장막에 하늘의 전망이 가려진다면, 그 숲의 드높음과 장소의 은밀함, 그리고 트인 곳에서 그토록 짙고 끊임없이 이어지는 그늘에 대한 경탄이 자네에게 신성의 존재에 대한 확신을 안겨줄 것이네.
Si quis specus saxis penitus exesis montem suspenderit, non manu factus, sed naturalibus causis in tantam laxitatem excavatus, animum tuum quadam religionis suspicione percutiet.
만약 깊이 깎여 나간 바위들이 산을 떠받치고 있는 듯한 동굴이 있어, 사람의 손으로 만들어진 것이 아니라 자연적 원인에 의해 그토록 드넓게 파인 것이라면, 그것은 자네의 마음에 일종의 종교적 경외심을 불러일으킬 것이네.
Magnorum fluminum capita veneramur;
우리는 대하의 발원지를 숭배하네.
subita ex abdito vasti amnis eruptio aras habet;
거대한 강물이 숨겨진 곳에서 갑자기 분출하는 곳에는 제단이 세워지네.
coluntur aquarum calentium fontes, et stagna quaedam vel opacitas vel inmensa altitudo sacravit Si hominem videris interritum periculis, intactum cupiditatibus, inter adversa felicem, in mediis tempestatibus placidum, ex superiore loco homines videntem, ex aequo deos, non subibit te veneratio eius?
따뜻한 물이 솟구치는 샘물은 숭배받고, 어떤 못들은 그 어두움이나 끝없는 깊이로 인해 신성하게 여겨지네. 만약 위험 앞에서도 두려워하지 않고, 욕망에 때 묻지 않으며, 역경 속에서도 행복하고, 폭풍우의 한가운데서도 평온하며, 더 높은 곳에서 인간들을 내려다보고, 신들과는 대등하게 바라보는 어떤 사람을 본다면, 그에 대한 경외심이 자네 마음에 스며들지 않겠는가?
§41.4Non dices: "Ista res maior est altiorque quam ut credi similis huic, in quo est, corpusculo possit? Vis isto divina descendit. "
자네는 이렇게 말하지 않겠는가? “이 존재는 그것이 깃들어 있는 이 비천한 육체와 비슷하다고 믿기에는 너무나 위대하고 고귀하다. 신적인 힘이 그곳으로 내려온 것이다”라고 말이네.
§41.5Animum excellentem, moderatum, omnia tamquam minora transeuntem, quicquid timemus optamusque ridentem, caelestis potentia agitat.
탁월하고 절제되어 있으며, 모든 것을 하찮은 것처럼 지나치고, 우리가 두려워하고 갈망하는 모든 것을 비웃는 정신은 천상의 힘에 의해 움직이네.
Non potest res tanta sine adminiculo numinis stare.
이토록 위대한 것은 신성의 지탱 없이는 서 있을 수 없네.
Itaque maiore sui parte illic est, unde descendit.
그러므로 그 정신은 대부분 그것이 내려온 그곳에 머물러 있네.
Quemadmodum radii solis contingunt quidem terram, sed ibi sunt, unde mittuntur; sic animus magnus ac sacer et in hoc demissus, ut propius divina nossemus, conversatur quidem nobiscum, sed haeret origini suae;
태양 광선이 땅에 닿기는 하지만 그것이 보내어지는 곳에 존재하는 것처럼, 우리가 신적인 것들을 더 가까이 알 수 있도록 이 아래로 내려보내진 위대하고 신성한 정신 역시 우리와 대화는 하지만 자신의 기원에 고착되어 있네.
illinc pendet, illuc spectat ac nititur, nostris tamquam melior interest.
그것은 그곳에 매달려 있고, 그곳을 바라보며 나아가며, 더 나은 존재로서 우리의 일에 참여하고 있네.
§41.6Quis est ergo hic animus? Qui nullo bono nisi suo nitet;
그렇다면 이 정신은 어떤 것인가? 어떤 선함으로도 빛나지 않고 오직 자신의 선함으로만 빛나는 정신이네.
quid enim est stultius quam in homine aliena laudare? Quid eo dementius, qui ea miratur, quae ad alium transferri protinus possunt? Non faciunt meliorem equum aurei freni.
인간에게서 타인의 것을 찬양하는 것보다 더 어리석은 일이 어디 있겠는가? 다른 사람에게로 즉시 이전될 수 있는 것들을 경탄하는 자보다 더 광적인 자가 어디 있겠는가? 황금 굴레가 말을 더 좋게 만들어 주지는 않네.
Aliter leo aurata iuba mittitur, dum contractatur et ad patientiam recipiendi ornamenti cogitur fatigatus, aliter incultus, integri spiritus;
황금빛 갈기를 가진 사자가 쓰다듬어지고 지쳐서 장식을 받아들이는 인내를 강요받으며 내보내질 때와, 길들여지지 않고 온전한 정신을 유지한 사자가 내보내질 때는 전혀 다르네.
hic scilicet inpetu acer, qualem illum natura esse voluit, speciosus ex horrido, cuius hic decor est, non sine timore aspici, praefertur illi languido et bratteato.
후자는 당연히 자연이 원했던 대로 그 기세가 맹렬하며, 거친 모습 그대로 아름답고, 그 아름다움이란 두려움 없이 바라볼 수 없는 것인바, 저 활기 없고 금박을 입힌 사자보다 선호되네.
§41.7Nemo gloriari nisi suo debet.
아무도 자기 자신의 것이 아닌 것으로 자랑해서는 안 되네.
Vitem laudamus, si fructu palmites onerat, si ipsa pondere ad terram eorum, quae tulit, adminicula deducit;
포도나무가 가지마다 열매를 가득 실어, 자신이 맺은 것들의 무게로 버팀목을 땅으로 끌어내릴 정도가 된다면 우리는 그것을 찬양하네.
num quis huic illam praeferret vitem, cui aureae uvae, aurea folia dependent? Propria virtus est in vite fertilitas, in homine quoque id laudandum est, quod ipsius est.
황금 포도와 황금 잎사귀가 매달려 있는 저 포도나무를 이 포도나무보다 더 선호할 사람이 있겠는가? 포도나무 고유의 덕은 다산함이며, 인간에게서도 마찬가지로 그 자신의 것인 존재가 찬양받아야 하네.
Familiam formosam habet et domum pulchram, multum serit, multum fenerat;
그는 아름다운 노예들과 멋진 집을 가지고 있고, 많은 씨를 뿌리며, 많은 돈을 이자로 빌려주네.
nihil horum in ipso est, sed circa ipsum.
하지만 이 중 어느 것도 그의 내면에 있는 것이 아니라 그의 주변에 있을 뿐이네.
§41.8Lauda in illo, quod nec eripi potest nec dari, quod proprium hominis est.
그 사람 안에서 빼앗길 수도 없고 주어질 수도 없는 것, 즉 인간 고유의 것을 찬양하게나.
Quaeris quid sit? Animus et ratio in animo perfecta.
그것이 무엇인지 묻는가? 정신이며, 정신 안에서 완성된 이성이네.
Rationale enim animal est homo.
인간은 이성적인 동물이기에 그러하네.
Consummatur itaque bonum eius, si id inplevit, cui nascitur.
그러므로 그가 태어난 목적을 성취했다면 그의 선은 완성되네.
§41.9Quid est autem, quod ab illo ratio haec exigat? Rem facillimam, secundum naturam suam vivere.
그렇다면 이 이성이 그에게 요구하는 것은 무엇인가? 극히 쉬운 일, 즉 자신의 본성에 따라 사는 것이네.
Sed hanc difficilem facit communis insania;
하지만 공동의 광기가 이것을 어렵게 만드네.
in vitia alter alterum trudimus.
우리는 서로를 악덕으로 밀어 넣고 있네.
Quomodo autem revocari ad salutem possunt, quos nemo retinet, populus inpellit? VALE.
아무도 붙잡아 주지 않고 대중이 떠밀고 있는 자들을 어떻게 구원으로 되돌릴 수 있겠는가? 작별을 고하네.