§30.1Bassum Aufidium, virum optimum, vidi quassum, aetati obluctantem.
나는 지극히 훌륭한 사람인 아우피디우스 바수스가 쇠약해져서 연령과 싸우고 있는 것을 보았네.
Sed iam plus illum degravat quam quod possit attolli;
그러나 이제는 그가 다시 일으켜 세워질 수 있는 것 이상으로 무거운 짐이 그를 내리누르고 있네.
magno senectus et universo pondere incubuit.
노령이 거대하고도 온전한 무게로 그를 덮쳤네.
Scis illum semper infirmi corporis et exsucti fuisse.
자네도 그가 항상 허약하고 메마른 신체를 지니고 있었다는 것을 알고 있네.
Diu illud continuit et, ut verius dicam, continuavit; subito defecit.
그는 오랫동안 그것을 붙잡아 두었고, 더 정확히 말하자면, 연장해 왔으나, 갑자기 힘이 다해 버렸네.
§30.2Quemadmodum in nave, quae sentinam trahit, uni rimae aut alteri obsistitur, ubi plurimis locis laxari coepit et cedere, succurri non potest navigio dehiscenti; ita in senili corpore aliquatenus inbecillitas sustineri et fulciri potest.
밑바닥에 물이 새어 드는 배에서, 한두 개의 틈새는 막아낼 수 있지만, 너무나 많은 곳에서 이완되고 무너지기 시작하면, 갈라져 벌어지는 배를 구해낼 수 없듯이, 이와 같이 노쇠한 신체에서도 약함은 어느 정도까지는 유지되고 지탱될 수 있네.
Ubi tamquam in putri aedificio omnis unctura diducitur, et dum alia excipitur, alia discinditur, circumspiciendum est, quomodo exeas.
마치 썩어 가는 건물에서 모든 접합부가 벌어지고, 한곳을 받쳐 두는 사이에 다른 곳이 찢어져 나갈 때처럼 되었을 때는, 어떻게 탈출할 것인지를 둘러보아야 하네.
§30.3Bassus tamen noster alacer animo est.
하지만 우리의 바수스는 마음이 활기차네.
Hoc philosophia praestat, in conspectu mortis hilarem et in quocumque corporis habitu fortem laetumque nec deficientem, quamvis deficiatur.
철학이 이것을 선사하네. 죽음을 목전에 두고도 명랑하며, 신체의 상태가 어떠할지라도 강인하고 기뻐하며, 비록 몸은 쇠약해질지라도 마음은 쇠하지 않는 것을 말이네.
Magnus gubernator et scisso navigat velo, et, si exarmavit, tamen reliquias navigii aptat ad cursum.
위대한 조타수는 돛이 찢어져도 항해하며, 비록 의장을 잃었을지라도 배의 잔해를 항로에 맞추어 조율하네.
Hoc facit Bassus noster et eo animo vultuque finem suum spectat, quo alienum spectare nimis securi putares.
우리의 바수스가 이 일을 하고 있으며, 자네가 타인의 죽음을 아주 무심하게 지켜볼 법한 그러한 마음과 표정으로 자신의 종말을 바라보고 있네.
§30.4Magna res est, Lucili, haec et diu discenda, cum adventat hora illa inevitabilis, aequo animo abire.
루킬리우스여, 이것은 위대한 일이며 오랫동안 배워야 할 일일세. 저 피할 수 없는 시간이 다가왔을 때, 평온한 마음으로 떠난다는 것은 말이네.
Alia genera mortis spei mixta sunt: desinit morbus, incendium extinguitur, ruina quos videbatur oppressura deposuit; mare quos hauserat, eadem vi, qua sorbebat, eiecit incolumes; gladium miles ab ipsa perituri cervice revocavit.
다른 종류의 죽음들에는 희망이 섞여 있네. 병이 멎기도 하고, 화재가 진화되기도 하며, 덮칠 것처럼 보였던 무너진 잔해가 사람들을 무사히 내려놓기도 하고, 바수가 삼켰던 이들을 빨아들이던 것과 같은 힘으로 안전하게 뱉어내기도 하며, 병사가 죽어가던 이의 목 바로 앞에서 칼을 거두기도 하네.
Nil habet quod speret, quem senectus ducit ad mortem.
노령이 죽음으로 인도하는 자는 희망할 것을 아무것도 지니지 못하네.
Huic uni intercedi non potest.
이것 하나만큼은 가로막을 수가 없네.
Nullo genere homines mollius moriuntur sed nec diutius.
사람들은 이보다 더 부드럽게 죽는 일도 없지만, 이보다 더 오래 죽는 일도 없네.
§30.5Bassus noster videbatur mihi prosequi se et conponere et vivere tamquam superstes sibi et sapienter ferre desiderium sui.
우리의 바수스는 내가 보기에 스스로를 장지까지 배웅하고, 매만지며, 자신보다 오래 살아남은 생존자인 것처럼 살아가고 있으며, 자기 자신에 대한 아쉬움을 지혜롭게 견뎌내고 있는 듯했네.
Nam de morte multa loquitur et id agit sedulo, ut nobis persuadeat, si quid incommodi aut metus in hoc negotio est, morientis vitium esse, non mortis; non magis in ipsa quicquam esse molestiae quam post ipsam.
그는 죽음에 대해 많은 것을 말하며, 이 일에 어떤 불편함이나 두려움이 있다면 그것은 죽어가는 사람의 잘못이지 죽음 자체의 잘못이 아니라는 점을, 그리고 죽음 자체에는 죽음 이후에 그러하듯이 아무런 괴로움도 없다는 점을 우리에게 설득하려고 부단히 애쓰고 있기 때문이네.
§30.6Tam demens autem est, qui timet, quod non est passurus, quam qui timet, quod non est sensurus.
또한 자신이 겪지 않을 일을 두려워하는 자는 자신이 느끼지 못할 일을 두려워하는 자만큼이나 어리석네.
An quisquam hoc futurum credit, ut per quam nihil sentiatur, ea sentiatur? "Ergo," inquit, "mors adeo extra omne malum est, ut sit extra omnem malorum metum. " §30.7Haec ego scio et saepe dicta et saepe dicenda, sed neque cum legerem, aeque mihi profuerunt, neque cum audirem iis dicentibus, qui negabant timenda, a quorum metu aberant;
그것을 통해서는 아무것도 느껴지지 않는데, 그것이 느껴질 수 있는 일이 일어날 것이라고 믿는 사람이 있겠는가? “그러므로,” 그가 말하네, “죽음은 모든 악의 온전히 바깥에 있으므로, 악에 대한 모든 두려움의 바깥에 있는 것이라네.” 이것들은 나도 알고 있고, 자주 말해졌으며 또한 자주 말해져야 할 것들이지만, 내가 읽었을 때나, 혹은 두려워할 필요가 없다고 말하는 자들(정작 그들은 그 공포로부터 멀리 떨어져 있었지만)이 말하는 것을 들었을 때나, 나에게 똑같이 유익하지는 않았네.
hic vero plurimum apud me auctoritatis habuit, cum loqueretur de morte vicina.
하지만 이 사람이 바로 곁에 다가온 죽음에 대해 말했을 때야말로, 그는 나에게 가장 큰 설득력을 가졌네.
§30.8Dicam enim quid sentiam: puto fortiorem esse eum, qui in ipsa morte est quam qui circa mortem.
내가 생각하는 바를 말하겠네. 나는 죽음의 주변에 있는 자보다 죽음 그 자체의 소용돌이 속에 있는 자가 더 강인하다고 생각하네.
Mors enim admota etiam inperitis animum dedit non vitandi inevitabilia.
죽음이 가까이 다가오는 것은 미숙한 이들에게조차 피할 수 없는 일을 피하지 않는 용기를 불어넣어 주기 때문이네.
Sic gladiator tota pugna timidissimus iugulum adversario praestat et errantem gladium sibi adtemperat.
이리하여 온 전투 내내 지극히 비겁했던 검투사조차도 상대에게 목을 내밀고, 빗나가려는 칼날을 자기 몸으로 조정해 맞추는 법이네.
At illa, quae in propinquo est utique ventura, desiderat lentam animi firmitatem, quae est rarior nec potest nisi a sapiente praestari.
하지만 가까이 있고 어차피 찾아올 죽음은, 마음의 끈기 있는 확고함을 요구하는데, 이는 더 드물며 오직 현자만이 보여줄 수 있는 것이라네.
§30.9Libentissime itaque illum audiebam quasi ferentem de morte sententiam et qualis esset eius natura velut propius inspectae indicantem.
그리하여 나는 그가 죽음에 대해 판결을 내리는 듯하고, 마치 더 가까이서 관찰한 죽음의 본질이 어떠한지를 가리켜 보여주는 듯한 그의 말을 가장 기쁘게 경청했네.
Plus, ut puto, fidei haberet apud te, plus ponderis, si quis revixisset et in morte nihil mali esse narraret expertus;
만일 누군가가 되살아나서 죽음에는 아무런 악도 없다고 경험을 통해 이야기해 준다면, 내 생각에 그것이 자네에게 더 큰 신뢰와 무게감을 가질 것이네.
accessus mortis quam perturbationem adferat, optime tibi hi dicent, qui secundum illam steterunt, qui venientem et viderunt et receperunt.
죽음의 접근이 어떤 동요를 몰고 오는지는, 죽음의 곁에 서 있었고, 그것이 다가오는 것을 보았으며 또한 받아들인 이들이 자네에게 가장 잘 말해줄 것이네.