§119.1Quotiens aliquid inveni, non expecto, donec dicas "in commune.
내가 무언가를 발견할 때마다, 나는 자네가 “나누자”라고 말하기를 기다하지 않네.
"Ipse mihi dico.
내 스스로에게 말하네.
Quid sit, quod invenerim quaeris;
내가 발견한 것이 무엇인지 자네는 묻는구려.
sinum laxa, merum lucrum est.
옷자락을 넓히게나, 그것은 순전한 이익이네.
Docebo, quomodo fieri dives celerrime possis.
어떻게 하면 자네가 가장 빨리 부자가 될 수 있는지 가르쳐 주겠네.
Quam valde cupis audire! nec inmerito;
자네가 얼마나 간절히 듣고 싶어 하는지! 그리고 그것은 당연한 일이네.
ad maximas te divitias conpendiaria ducam.
자네를 가장 큰 부로 지름길을 통해 인도하겠네.
Opus erit tamen tibi creditore;
하지만 자네에게는 채권자가 필요할 것이네.
ut negotiari possis, aes alienum facias oportet, sed nolo per intercessorem mutueris, nolo proxenetae nomen tuum iactent.
장사를 하려면 빚을 져야만 하네. 하지만 나는 자네가 중개인을 통해 빌리는 것을 원치 않으며, 중개업자들이 자네의 이름을 떠벌리고 다니는 것도 원치 않네.
§119.2Paratum tibi creditorem dabo Catonianum illum, a te mutuum sumes.
자네에게 준비된 저 카토식 채권자를 주겠네, 자네는 자신으로부터 빌리게 될 것이네.
Quantulumcumque est, satis erit, si, quidquid deerit, id a nobis petierimus.
그것이 아무리 미미할지라도, 부족한 것이 무엇이든 그것을 우리 자신에게 구한다면 충분할 것이네.
Nihil enim, mi Lucili, interest, utrum non desideres an habeas.
나의 루킬리우스여, 갈망하지 않는 것과 소유하는 것 사이에는 아무런 차이가 없다네.
Summa rei in utroque eadem est: non torqueberis.
두 가지 모두에서 사태의 핵심은 동일하네. 즉, 고통받지 않으리라는 것이네.
Nec illud praecipio, ut aliquid naturae neges— contumax est, non potest vinci, suum poscit—sed ut quicquid naturam excedit, scias precarium esse, non necessarium.
그렇다고 내가 자네에게 자연에 대해 무언가를 거부하라고 명령하는 것은 아니네. 자연은 완강하고 정복될 수 없으며 자신의 것을 요구하네. 다만 자연을 초과하는 것은 무엇이든 일시적인 것이며 필수적인 것이 아님을 알라고 가르치는 것이네.
§119.3Esurio;
배가 고프네.
edendum est.
먹어야 하네.
Utrum hic panis sit plebeius an siligineus, ad naturam nihil pertinet;
이 빵이 평민의 빵이든 고운 밀가루 빵이든 자연에게는 아무런 상관이 없네.
illa ventrem non delectari vult, sed impleri.
자연은 위장이 즐거워지는 것이 아니라 가득 채워지기를 원하네.
Sitio;
목이 마르네.
utrum haec aqua sit, quam ex lacu proximo excepero, an ea, quam multa nive clusero, ut rigore refrigeretur alieno, ad naturam nihil pertinet.
이 물이 내가 가장 가까운 연못에서 떠온 것이든, 혹은 외적인 차가움으로 식혀지도록 많은 눈 속에 가두어 두었던 것이든 자연에게는 아무런 상관이 없네.
Illa hoc unum iubet, sitim extingui;
자연은 갈증이 해소되는 것, 이 한 가지만을 명령하네.
utrum sit aureum poculum an crustallinum an murreum an Tiburtinus calix an manus concava, nihil refert.
그것이 황금 잔이든, 수정 잔이든, 형석 잔이든, 티부르식 조막 잔이든, 오목하게 오므린 손이든 아무런 상관이 없네.
§119.4Finem omnium rerum specta, et supervacua dimittes.
모든 일의 한계를 주시하게나, 그리하면 불필요한 것들을 버리게 될 것이네.
Fames me appellat;
굶주림이 나를 부르네.
ad proxima quaeque porrigatur manus;
가장 가까이 있는 무엇에든 손이 뻗쳐지면 되네.
ipsa mihi commendavit quodcumque comprendero.
내가 무엇을 쥐든 굶주림 그 자체가 그것을 내게 추천해 주었네.
§119.5Nihil contemnit esuriens.
굶주린 이는 아무것도 경시하지 않네.
Quid sit ergo, quod me delectaverit quaeris? videtur mihi egregie dictum: sapiens divitiarum naturalium est quaesitor acerrimus.
그렇다면 나를 기쁘게 한 것이 무엇인지 묻는가? 나에게는 다음의 말이 지극히 훌륭하게 여겨지네. “현자는 자연적 부의 가장 열렬한 추구자이다.” 자네는 말하네.
"Inani me," ' inquis, "lance muneras.
“자네는 내게 빈 접시를 선물로 주는구려.
Quid est istud? Ego iam paraveram fiscos.
그것이 무엇이란 말인가? 나는 이미 돈자루들을 준비해 두었네.
Circumspiciebam, in quod me mare negotiaturus inmitterem, quod publicum agitarem, quas arcesserem merces.
나는 장사를 하러 어떤 바다에 뛰어들지, 어떤 공세 징수를 도맡을지, 어떤 상품을 들여올지 두리번거리고 있었네.
Decipere est istud, docere paupertatem, cum divitias promiseris.
부를 약속해 놓고 가난을 가르치는 것은 기만하는 일이네.” 아무것도 부족함이 없는 자를 자네는 그토록 가난하다고 판단하는가?
"Ita tu pauperem iudicas, cui nihil deest? "Suo," inquis, "et patientiae suae beneficio, non fortunae. "Ideo ergo illum non iudicas divitem, quia divitiae eius desinere non possunt? Utrum mavis habere multum an satis?
자네는 말하네. “그 자신의, 그리고 그의 인내의 혜택 덕분이지 운명의 혜택 덕분이 아니니까 말이네.” 그렇다면 그의 부가 결코 다할 수 없다는 바로 그 이유 때문에 자네는 그를 부유하다고 판단하지 않는다는 말인가? 자네는 많은 것을 가지기를 바라는가, 아니면 충분히 가지기를 바라는가?
§119.6Qui multum habet, plus cupit;
많은 것을 가진 자는 더 많은 것을 갈망하네.
quod est argumentum nondum illum satis habere;
이는 그가 아직 충분히 가지지 못했다는 증거이네.
qui satis habet, consecutus est, quod numquam diviti contigit, finem.
충분히 가진 자는 부자에게 결코 찾아오지 않았던 것, 곧 ‘한계’에 도달했네.
An has ideo non putas esse divitias, quia propter illas nemo proscriptus est? Quia propter illas nulli venenum filius, nulli uxor inpegit? Quia in bello tutae sunt? Quia in pace otiosae? Quia nec habere illas periculosum est nec operosum disponere?
아니면 이 부 때문에 아무도 프로스크립티오에 처해지지 않았다는 이유로 자네는 이것들을 부가 아니라고 생각하는가? 이 부 때문에 어떤 아들도 아버지에게, 어떤 아내도 남편에게 독을 먹이지 않았기 때문인가? 전쟁 속에서도 안전하기 때문인가? 평화 속에서도 조용하기 때문인가? 그것들을 소유하는 것이 위험하지도 않고 관리하는 것이 수고스럽지도 않기 때문인가?
§119.7"At parum habet qui tantum non alget, non esurit, non sitit. "Plus Iuppiter non habet.
“하지만 단지 얼어 죽지 않고, 굶주리지 않고, 목마르지 않을 뿐인 자는 너무 적게 가진 것이오.” 유피테르라 해도 그 이상의 것은 가지지 못했네.
Numquam parum est quod satis est, et numquam multum est quod satis non est.
충분한 것은 결코 적지 않으며, 충분하지 않은 것은 결코 많지 않네.
Post Dareum et Indos pauper est Alexander.
다레이오스와 인도인들을 정복한 후에도 알렉산드로스는 가난하네.
Mentior? Quaerit, quod suum faciat, scrutatur maria ignota, in oceanum classes novas mittit et ipsa, ut ita dicam, mundi claustra perrumpit.
내가 거짓말을 하고 있는가? 그는 자기 것으로 삼을 것을 찾고, 미지의 바다를 탐색하며, 대양으로 새로운 함대를 보내고, 말하자면 세계의 장벽 그 자체를 꿰뚫으려 하네.
Quod naturae satis est, homini non est.
자연에게 충분한 것이 인간에게는 충분하지 않은 것이라네.