§116.1Utrum satius sit modicos habere adfectus an nullos, saepe quaesitum est.
감정을 온건하게 품는 것이 더 나은가, 아니면 전혀 품지 않는 것이 더 나은가는 자주 질문되어 왔네.
Nostri illos expellunt, Peripatetici temperant.
우리 학파(스토아파)는 그것들을 몰아내고, 소요학파(페리파토스파)는 그것들을 조절하네.
Ego non video, quomodo salubris esse aut utilis possit ulla mediocritas morbi.
나는 어떤 질병의 온건함(중용)이 어떻게 건강하거나 유익할 수 있는지 이해할 수 없네.
Noli timere;
두려워하지 말게.
nihil eorum, quae tibi non vis negari, eripio.
그대가 거부당하고 싶지 않아 하는 것들 중 그 어떤 것도 내가 빼앗지는 않을 것이네.
Facilem me indulgentemque praebebo rebus, ad quas tenetis et quas aut necessarias vitae aut utiles aut iucundas putas;
그대들이 집착하고 있고, 그대가 인생에 필요하거나 유익하거나 즐겁다고 생각하는 일들에 대해 나는 부드럽고 관대한 태도를 취할 것이네.
detraham vitium.
나는 다만 악덕만을 제거하려 하네.
Nam cum tibi cupere interdixero, velle permittam, ut eadem illa intrepidus facias, ut certiore consilio, ut voluptates ipsas magis sentias;
참으로 내가 그대에게 열망하는 것을 금지할 때에도, 의지하는 것은 허용할 것이니, 이는 그대가 바로 그 일들을 두려움 없이, 더 확실한 판단을 가지고 행하여 쾌락 자체를 더 깊이 느끼도록 하기 위함이네.
quidni ad te magis perventurae sint, si illis imperabis, quam si servies?
그대가 쾌락에 봉사하는 것이 아니라 그것들을 지배한다면, 쾌락이 그대에게 더 많이 다가오지 않겠는가?
§116.2"Sed naturale est," inquis, "ut desiderio amici torquear;
“하지만 친구에 대한 그리움으로 괴로워하는 것은 자연스러운 일입니다”라고 그대는 말하네.
da ius lacrimis tam iuste cadentibus.
“이토록 마땅히 흐르는 눈물에 정당한 권리를 주십시오.
Naturale est opinionibus hominum tangi et adversis contristari;
사람들의 평판에 마음이 움직이고 역경에 슬퍼하는 것은 자연스러운 일입니다.
quare mihi non permittas hunc tam honestum malae opinionis metum? "Nullum est vitium sine patrocinio;
왜 저에게 악평에 대한 이토록 명예로운 두려움을 허락하지 않으십니까?” 옹호론이 없는 악덕은 존재하지 않네.
nulli non initium verecundum est et exorabile, sed ab hoc latius funditur.
모든 악덕의 시작은 겸손하고 용서하기 쉽지만, 이로부터 더 널리 퍼져 나간다네.
Non obtinebis, ut desinat, si incipere permiseris.
시작하도록 허용한다면 그것이 끝나도록 만들 수는 없을 것이네.
§116.3Inbecillus est primo omnis adfectus.
모든 감정은 처음에는 나약하네.
Deinde ipse se concitat et vires, dum procedit, parat;
그 후 스스로를 충동질하며 나아가면서 힘을 기른다네.
excluditur facilius quam expellitur.
몰아내는 것보다 들어오지 못하게 막는 것이 더 쉽네.
Quis negat omnis adfectus a quodam quasi naturali fluere principio? Curam nobis nostri natura mandavit, sed huic ubi nimium indulseris, vitium est.
모든 감정이 일종의 이른바 자연적인 원리로부터 흘러나온다는 것을 누가 부정하겠는가? 자연은 우리에게 우리 자신에 대한 배려를 위임했으나, 이에 과도하게 빠져들 때 그것은 악덕이 되네.
voluptatem natura necessariis rebus admiscuit, non ut illam peteremus, sed ut ea, sine quibus non possumus vivere, grata nobis illius faceret accessio;
자연은 필요한 일들에 쾌락을 혼합해 두었으니, 이는 우리가 쾌락 자체를 추구하도록 하기 위함이 아니라, 그것이 더해짐으로써 그것 없이는 살 수 없는 일들을 우리에게 즐겁게 만들기 위함이었네.
suo veniat iure, luxuria est.
만일 쾌락이 그 자체의 권리로 온다면, 그것은 방종이네.
Ergo intrantibus resistamus, quia facilius, ut dixi, non recipiuntur quam exeunt.
그러므로 들어오는 것들에 저항하세. 왜냐하면 내가 말했듯이, 들어오지 않게 막는 것이 나가는 것보다 더 쉽기 때문이네.
"Aliquatenus," inquis, "dolere, aliquatenus timere permitte"; sed illud "aliquatenus "longe producitur nec ubi vis, accipit finem.
“어느 정도는 슬퍼하고, 어느 정도는 두려워하게 허락해 주십시오”라고 그대는 말하지만, 그 ‘어느 정도’는 멀리 늘어나며 그대가 원하는 곳에서 끝을 맺지 못한다네.
§116.4Sapienti non sollicite custodire se tutum est, et lacrimas suas et voluptates ubi volet sistet;
현자에게는 조바심 내며 자신을 지키지 않아도 안전하며, 자신의 눈물과 쾌락을 자신이 원하는 곳에서 멈출 것이네.
nobis quia non est regredi facile, optimum est omnino non progredi.
우리에게는 되돌아오는 것이 쉽지 않으므로, 아예 나아가지 않는 것이 가장 좋네.
§116.5Eleganter mihi videtur Panaetius respondisse adulescentulo cuidam quaerenti, an sapiens amaturus esset.
파나이티오스는 현자가 사랑을 할 것인가를 묻는 어떤 젊은이에게 아주 우아하게 대답했다고 생각되네.
"De sapiente," inquit, "videbimus;
“현자에 대해서는 나중에 보세”라고 그는 말했네.
mihi et tibi, qui adhuc a sapiente longe absumus, non est committendum, ut incidamus in rem commotam, inpotentem, alteri emancupatam, vilem sibi.
“현자로부터 아직 멀리 떨어져 있는 나와 그대에게는, 흥분하기 쉽고, 자제력이 없으며, 타인에게 종속되고, 자신에게는 무가치한 상태에 빠지는 일을 초래해서는 안 되네.
Sive enim non respuit, humanitate eius inritamur, sive contempsit, superbia accendimur.
왜냐하면 상대가 거부하지 않는다면 우리는 그 친절함에 자극을 받고, 상대가 경멸한다면 우리는 그 오만함에 분노하기 때문이네.
Aeque facilitas amoris quam difficultas nocet;
사랑의 수월함은 그 어려움만큼이나 해롭네.
facilitate capimur, cum difficultate certamus.
우리는 수월함에 사로잡히고, 어려움과 싸우게 되네.
Itaque conscii nobis inbecillitatis nostrae quiescamus.
그러므로 우리의 나약함을 자각하고 조용히 지내세.
Nec vino infirmum animum committamus nec formae nec adulationi nec ullis rebus blande trahentibus. " §116.6Quod Panaetius de amore quaerenti respondit, hoc ego de omnibus adfectibus dico.
그리고 약한 정신을 술에 맡기지도 말고, 미색이나 아첨, 혹은 감미롭게 유혹하는 그 어떤 것에도 맡기지 마세.” 파나이티오스가 사랑에 대해 묻는 이에게 대답한 것을, 나는 모든 감정에 대해 말하네.
Quantum possumus, nos a lubrico recedamus;
우리가 할 수 있는 한, 미끄러운 곳에서 물러나세.
in sicco quoque parum fortiter stamus.
우리는 마른 땅 위에서도 그리 굳건히 서 있지 못하니 말이네.
§116.7Occurres hoc loco mihi illa publica contra Stoicos voce: "Nimis magna promittitis, nimis dura praecipitis.
그대는 이 대목에서 스토아학파에 대항하는 저 세상의 흔한 목소리로 나에게 반박할 것이네. “당신들은 너무 큰 것을 약속하고, 너무 가혹한 것을 명령하십니다.
Nos homunciones sumus, omnia nobis negare non possumus.
우리는 한낱 보잘것없는 인간들이라 스스로에게 모든 것을 거부할 수는 없습니다.
Dolebimus, sed parum; concupiscemus, sed temperate; irascemur, sed placabimur.
우리는 슬퍼하되 조금만 슬퍼할 것이고, 갈망하되 절제하며 갈망할 것이며, 화를 내되 이내 풀릴 것입니다.” 그대는 왜 우리가 그런 일들을 할 수 없는지 아는가?
"Scis, quare non possumus ista? §116.8Quia nos posse non credimus.
우리가 할 수 있다고 믿지 않기 때문이네.
Immo mehercules aliud est in re: vitia nostra quia amamus, defendimus et malumus excusare illa quam excutere.
아니, 맹세코 실제로는 다른 사정이 있네. 우리는 우리의 악덕을 사랑하기에 그것을 옹호하며, 악덕을 털어버리기보다는 변명하기를 더 좋아하네.
Satis natura homini dedit roboris, si illo utamur, si vires nostras colligamus ac totas pro nobis, certe non contra nos concitemus.
만일 우리가 자연이 준 힘을 사용하고, 우리의 힘을 모아 우리를 위해, 적어도 우리에게 대항하지 않도록 그 힘의 전부를 고무한다면, 자연은 인간에게 충분한 강인함을 주었네.
Nolle in causa est, non posse praetenditur.
원하지 않는 것이 원인이고, 할 수 없다는 것은 핑계일 뿐이네.
VALE.
잘 있게.