§105.1Quae observanda tibi sint, ut tutior vivas, dicam.
그대가 더 안전하게 살아가기 위해 무엇을 준수해야 하는지 내가 말해 주겠소.
Tu tamen sic audias censeo ista praecepta, quomodo si tibi praeciperem, qua ratione bonam valitudinem in Ardeatino tuereris.
하지만 나는 그대가 이 가르침들을, 마치 내가 그대에게 알데아의 별장에서 건강을 어떻게 유지할지 지시하고 있는 것처럼 그렇게 들어야 한다고 생각하오.
Considera, quae sint, quae hominem in perniciem hominis instigent: invenies spem, invidiam, odium, metum, contemptum.
무엇이 인간으로 하여금 다른 인간을 파멸로 몰고 가도록 부추기는지 생각해 보시오. 그대는 희망, 질투, 미움, 두려움, 경멸을 발견할 것이오.
§105.2Ex omnibus istis adeo levissimum est contemptus, ut multi in illo remedii causa delituerint.
이 모든 것 중에서 경멸은 너무나도 가벼운 것이어서, 많은 이들이 치료를 위해 그것 속에 숨어 지냈소.
Quem quis contemnit, violat sine dubio, sed transit;
어떤 사람을 경멸하는 자는 의심할 여지 없이 그를 침해하지만, 그냥 지나치오.
nemo homini contempto pertinaciter, nemo diligenter nocet.
경멸받는 사람에게 집요하게 혹은 공들여 해를 끼치는 사람은 아무도 없소.
Etiam in acie iacens praeteritur, cum stante pugnatur.
전장에서도 서 있는 자와 싸우는 동안에는 쓰러져 있는 자는 그냥 지나치게 마련이오.
§105.3Spem inproborum vitabis, si nihil habueris, quod cupiditatem alienam et inprobam inritet, si nihil insigne possederis.
그대가 타인의 사악한 욕망을 자극할 만한 것을 아무것도 가지지 않고, 눈에 띄는 것을 소유하지 않는다면, 사악한 자들의 희망을 피할 것이오.
Concupiscuntur enim etiam parva, si notabilia sunt, si rara.
왜냐하면 작은 것일지라도 눈에 띄고 희귀한 것이라면 탐내게 마련이기 때문이오.
Invidiam effugies, si te non ingesseris oculis, si bona tua non iacta veris, si scieris in sinu gaudere.
만일 그대가 남들의 눈에 자신을 내밀지 않고, 자신의 좋은 것들을 자랑하지 않으며, 마음속으로 기뻐할 줄 안다면 질투를 피할 것이오.
§105.4Odium aut est ex offensa: hoc vitabis neminem lacessendo;
미움은 감정을 상하게 함으로써 생겨나거나(이것은 아무도 도발하지 않음으로써 피할 것이오), 혹은 아무 이유 없이 생겨나오.
aut gratuitum: a quo te sensus communis tuebitur.
후자로부터는 상식이 그대를 지켜 줄 것이오.
Fuit hoc multis periculosum;
이것은 많은 이들에게 위험했소.
quidam odium habuerunt nec inimicum.
어떤 이들은 원수도 없으면서 미움을 받았소.
Illud, ne timearis, praestabit tibi et fortunae mediocritas et ingenii lenitas;
두려움의 대상이 되지 않는 것, 이것을 그대에게 보장해 주는 것은 처지의 평범함과 기질의 온화함일 것이오.
eum esse te homines sciant, quem offendere sine periculo possint;
그대가 위험 없이 거스를 수 있는 그러한 사람임을 사람들이 알게 하시오.
reconciliatio tua et facilis sit et certa.
그대와의 화해는 쉬우면서도 확실하게 하시오.
Timeri autem tam domi molestum est quam foris, tam a servis quam a liberis.
하지만 두려움의 대상이 되는 것은 밖에서만큼이나 집 안에서도, 자유민에게서만큼이나 노예에게서도 성가신 일이오.
Nulli non ad nocendum satis virium est.
해를 끼치기에 충분한 힘을 가지지 않은 사람은 아무도 없소.
Adice nunc, quod qui timetur, timet;
이제 여기에 더하여, 두려움의 대상이 되는 자는 스스로도 두려워한다는 사실을 보태시오.
nemo potuit terribilis esse secure.
아무도 자기는 안전하면서 남에게 두려운 존재가 될 수는 없었소.
§105.5Contemptus superest, cuius modum in sua potestate habet, qui illum sibi adiunxit, qui contemnitur quia voluit, non quia debuit.
경멸이 남아 있는데, 그것을 스스로에게 끌어들인 사람, 즉 그래야 마땅해서가 아니라 스스로 원해서 경멸을 받는 사람은 경멸의 정도를 자신의 통제 아래 두게 되오.
Huius incommodum et artes bonae discutiunt et amicitiae eorum, qui apud aliquem potentem potentes sunt, quibus adplicari expediet, non inplicari, ne pluris remedium quam periculum constet.
이것의 불편함은 훌륭한 교양과, 어떤 권력자에게 영향력이 있는 이들과의 우정이 해결해 주오. 그들에게 다가가는 것은 이롭지만, 얽매여서는 안 되오. 치료법이 위험 그 자체보다 비싸게 치이지 않도록 말이오.
§105.6Nihil tamen aeque proderit quam quiescere et minimum cum aliis loqui, plurimum secum.
하지만 가만히 있으면서 다른 이들과는 최소한으로 말하고 자신과는 최대한으로 말하는 것만큼 똑같이 도움이 되는 것은 없소.
Est quaedam dulcedo sermonis, quae inrepit et eblanditur et non aliter quam ebrietas aut amor secreta producit.
대화에는 스며들고 아첨하며, 취기나 사랑과 다름없이 비밀을 끌어내는 어떤 달콤함이 있소.
Nemo quod audierit, tacebit.
들은 것을 침묵할 사람은 아무도 없소.
Nemo quantum audierit, loquetur.
들은 만큼만 말할 사람도 없소.
Qui rem non tacuerit, non tacebit auctorem.
그 일을 비밀로 부치지 못하는 사람은 말한 사람에 대해서도 침묵하지 않을 것이오.
Habet unusquisque aliquem, cui tantum credat, quantum ipsi creditum est.
누구에게나 자신이 신뢰받은 만큼 신뢰하는 누군가가 있소.
Ut garrulitatem suam custodiat et contentus sit unius auribus, populum faciet, si quod modo secretum erat, rumor est.
비록 그가 자신의 수다스러움을 단속하고 한 사람의 귀에 만족하려 할지라도, 방금 전까지 비밀이었던 것이 소문이 된다면 그는 군중을 만드는 셈이 될 것이오.
§105.7Securitatis magna portio est nihil inique facere.
안심의 큰 부분은 어떤 불의도 저지르지 않는 것이오.
Confusam vitam et perturbatam inpotentes agunt;
자제력 없는 자들은 혼란스럽고 흔들리는 삶을 살아가오.
tantum metuunt, quantum nocent, nec ullo tempore vacant.
¦p.v3.p.216 그들은 해를 끼치는 만큼 두려워하며, 결코 쉴 틈이 없소.
Trepidant enim, cum fecerunt, haerent;
왜냐하면 그들은 짓을 저지르고 나면 떨며 주저하기 때문이오.
conscientia aliud agere non patitur ac subinde respondere ad se cogit.
양심이 다른 일을 하도록 허락하지 않고 거듭 자기 자신에게 해명하도록 강요하오.
Dat poenas quisquis expectat;
벌을 기다리는 사람은 누구나 이미 벌을 받고 있는 것이오.
quisquis autem meruit, expectat.
그리고 벌을 받아 마땅한 짓을 한 사람은 누구나 그것을 기다리게 마련이오.
§105.8Tutum aliqua res in mala conscientia praestat, nulla securum;
불량한 양심 속에서는 어떤 일이 안전을 보장해 줄 수는 있어도, 아무것도 안심을 주지는 못하오.
putat enim se, etiam si non deprenditur, posse deprendi.
왜냐하면 비록 붙잡히지 않더라도 붙잡힐 수 있다고 스스로 생각하기 때문이오.
Et inter somnos movetur et, quotiens alicuius scelus loquitur, de suo cogitat;
잠자는 중에도 그는 동요하고, 누군가의 범죄가 이야기될 때마다 자신의 일을 생각하오.
non satis illi obliteratum videtur, non satis tectum.
그에게는 그것이 충분히 지워진 것처럼 보이지 않고 충분히 숨겨진 것처럼 보이지 않소.
Nocens habuit aliquando latendi fortunam, numquam fiduciam.
죄인은 때로 숨어 지낼 행운은 얻었을지언정, 결코 확신을 얻지는 못했소.
VALE.
잘 있으시오.