§5.28.1Camillus, meliore multo laude, quam cum triumphantem albi per urbem vexerant equi, insignis, iustitia fideque hostibus victis cum in urbem redisset, taciti eius verecundiam non tulit senatus, quin sine mora voti liberaretur;
카밀루스는 이전에 개선식의 흰 말들이 그를 도시 안으로 실어 날랐을 때보다 훨씬 더 큰 찬사를 받으며 돋보였고, 정의와 신의로써 적을 이긴 뒤 도시로 돌아왔을 때, 원로원은 침묵을 지키는 그의 겸양을 그냥 참아보지 못하고 지체 없이 그를 서약에서 해방시켜 주었다.
§5.28.2crateramque auream donum Apollini Delphos legati qui ferrent, L. Valerius, L. Sergius, A. Manlius missi longa una nave haud procul freto Siculo a piratis Liparensium excepti devehuntur Liparas.
그리고 아폴론 신에게 바칠 선물로 황금 잔을 델포이에 전할 사절로 L. 발레리우스, L. 세르기우스, A. 만리우스가 파견되었는데, 한 척의 전함에 타고 가다가 시칠리아 해협에서 그리 멀지 않은 곳에서 리파라 해적들에게 잡혀 리파라로 연행되었다.
§5.28.3mos erat civitatis velut publico latrocinio partam praedam dividere.
(리파라라는) 국가는 공적인 약탈로 얻은 전리품을 분배하는 관습을 가지고 있었다.
forte eo anno in summo magistratu erat Timasitheus quidam, Romanis vir similior quam suis,
마침 그해에 티마시테우스라는 자가 최고 정무관직에 있었는데, 그는 자신의 동포들보다 오히려 로마인들을 더 닮은 인물이었다.
§5.28.4qui legatorum nomen donumque et deum, cui mitteretur, et doni causam veritus ipse multitudinem quoque, quae semper ferme regenti est similis, religionis iustae inplevit adductosque in publicum hospitium legatos cum praesidio etiam navium Delphos prosecutus Romam inde sospites restituit.
그는 사절이라는 이름과 선물, 그리고 그것이 바쳐질 신과 선물을 드리는 사정을 경외하여, 자기 자신뿐만 아니라 언제나 통치자를 닮기 마련인 민중에게도 올바른 종교적 경외심을 불어넣었고, 사절들을 공적인 귀빈 숙소로 안내하여 대접한 후 배들의 호위까지 붙여 델포이까지 동행한 뒤 거기서 무사히 로마로 돌아가게 했다.
§5.28.5hospitium cum eo senatus consulto est factum donaque publice data.
원로원 결의에 의해 그와 국빈 동맹이 맺어지고 공적인 선물이 주어졌다.
eodem anno in Aequis varie bellatum, adeo ut in incerto fuerit et apud ipsos exercitus et Romae, vicissent victine essent.
같은 해에 아이쿠이인들과의 전쟁이 이랬다저랬다 다양하게 전개되어, 군대 내부에서도 로마에서도 자신들이 이겼는지 졌는지 확신하지 못할 정도였다.
imperatores Romani fuere ex tribunis militum C. Aemilius, Sp.
로마의 사령관은 군사 집정관 중에서 C. 아밀리우스와 Sp.
Postumius.
포스투미우스였다.
§5.28.6primo rem communiter gesserunt; fusis inde acie hostibus Aemilium praesidio Verruginem obtinere placuit, Postumium fines vastare.
처음에는 그들이 공동으로 작전을 수행했으나, 전장에서 적들을 궤멸시킨 뒤 아밀리우스는 수비대를 이끌고 웨룰고를 지키고, 포스투미우스는 적의 영토를 황폐화하기로 결정했다.
§5.28.7ibi eum incomposito agmine neglegentius ab re bene gesta euntem adorti Aequi terrore iniecto in proximos conpulere tumulos;
거기서 포스투미우스가 승리 직후라 대열을 정비하지 않은 채 다소 부주의하게 행군하고 있을 때, 아이쿠이인들이 그를 습격하여 공포를 불러일으키며 근처의 언덕으로 몰아넣었다.
pavorque inde Verruginem etiam ad praesidium alterum est perlatus.
그리고 거기서 시작된 공포는 다른 수비대가 있는 웨룰고에까지 전달되었다.
§5.28.8Postumius suis in tutum receptis cum contione advocata terrorem increparet ac fugam, fusos esse ab ignavissimo ac fugacissimo hoste, conclamat universus exercitus merito se ea audire et fateri admissum flagitium, sed eosdem correcturos esse neque diuturnum id gaudium hostibus fore.
포스투미우스는 자기 군사들을 안전한 곳으로 대피시킨 뒤, 군대를 소집하여 공포와 도망을 호되게 꾸짖으며 가장 겁 많고 잘 도망치는 적에게 패주했다고 질책했다. 그러자 온 군대가 일제히 자신들이 그런 말을 듣는 것은 마땅하며 불명예스러운 행동을 저질렀음을 인정하지만, 자신들이 이를 바로잡을 것이며 적들의 그 기쁨은 오래가지 못할 것이라고 울부짖었다.
§5.28.9poscentes, ut confestim inde ad castra hostium duceret — et in conspectu erant posita in piano —, nihil poenae recusabant, ni ea ante noctem expugnassent.
그들은 당장 거기서 적의 진영(평지에 자리 잡고 있어 눈앞에 보였다)으로 자신들을 인도해 줄 것을 요구하며, 만약 밤이 되기 전에 그곳을 함락시키지 못한다면 어떤 벌이라도 달게 받겠다고 했다.
§5.28.10conlaudatos corpora curare paratosque esse quarta vigilia iubet.
그는 그들을 칭찬하고 몸을 추스른 뒤 제4경에 준비를 갖추라고 명령했다.
et hostes, nocturnam fugam ex tumulo Romanorum ut ab ea via, quae ferebat Verruginem, excluderent, fuere obvii proeliumque ante lucem — sed luna pernox erat — commissum est.
적들 역시 로마인들이 언덕에서 밤을 틈타 도망쳐 웨룰고로 통하는 길로 빠져나가는 것을 막기 위해 마주 나왔고, 동이 트기 전에—비록 밤새도록 달이 밝게 비추고 있었지만—전투가 시작되었다.
haud incertius diurno proelium fuit;
그 전투는 낮에 벌어지는 전투 못지않게 확실한 승부였다.
§5.28.11sed clamor Verruginem perlatus, cum castra Romana crederent oppugnari, tantum iniecit pavoris, ut nequiquam retinente atque obsecrante Aemilio Tusculum palati fugerent.
그러나 웨룰고로 전해진 외침 소리는 로마 진영이 공격받고 있다고 믿게 만들었고, 너무나 큰 공포를 불러일으켜 아밀리우스가 아무리 만류하고 애원해도 소용없이 그들은 투스쿨룸으로 뿔뿔이 흩어져 도망쳤다.
§5.28.12inde fama Romam perlata est Postumium exercitumque occisum.
그로부터 로마에는 포스투미우스와 그의 군대가 몰살당했다는 소문이 전해졌다.
qui, ubi prima lux metum insidiarum effuse sequentibus sustulit, cum perequitasset aciem promissa repetens, tantum iniecit ardoris, ut non ultra sustinuerint impetum Aequi.
하지만 포스투미우스는 날이 밝자 어지럽게 뒤쫓아오던 적들의 매복에 대한 두려움이 사라진 것을 보고, 대열 사이로 말을 달리며 약속을 지키라고 요구하여 군사들에게 커다란 지지를 이끌어냈고, 이에 아이쿠이인들은 더 이상 이들의 돌격을 견뎌내지 못했다.
caedis inde fugientium, §5.28.13qualis ubi ira magis quam virtute res geritur, ad perniciem hostium facta est, tristemque ab Tusculo nuntium nequiquam exterrita civitate litterae a Postumio laureatae secuntur, victoriam populi Romani esse, Aequorum exercitum deletum.
그리하여 도망치는 자들에 대한 살육이, 마치 용기보다는 분노로써 일이 처리될 때 흔히 벌어지는 참극처럼 적들을 파멸시키는 결과를 가져왔고, 투스쿨룸으로부터 온 슬픈 전갈로 인해 영문도 모른 채 공포에 떨고 있던 나라에는 포스투미우스가 보낸 월계관 씌워진 승전보가 이어졌으며, 로마 인민이 승리했고 아이쿠이인의 군대는 전멸했다는 사실이 밝혀졌다.