§4.43.1proximo anno Num. Fabio Vibulano, T. Quinctio Capitolini filio Capitolino consulibus ductu Fabi, cui sorte ea provincia evenerat, nihil dignum memoratu actum.
이듬해, 누메리우스 파비우스 위불라누스와 카피톨리누스의 아들 티투스 퀸크티우스 카피톨리누스가 집정관으로 있을 때, 추첨을 통해 그 속주가 할당된 파비우스의 지휘 아래에서, 특별히 언급할 만한 일은 아무것도 일어나지 않았다.
§4.43.2cum trepidam tantum ostendissent aciem Aequi, turpi fuga funduntur haud magno consulis decore.
아에쿠이인들이 단지 불안에 떠는 전열을 드러냈을 뿐인데도 그들은 수치스러운 도주를 하며 흩어졌으나, 이는 집정관에게 그리 큰 명예가 되지 못했다.
itaque triumphus negatus, ceterum ob Sempronianae cladis levatam ignominiam, ut ovans urbem intraret, concessum est.
그리하여 개선식은 거부되었지만, 셈프로니우스의 패배로 인한 치욕이 경감되었기 때문에, 그가 소개선식을 올리며 도성에 입성하는 것은 허락되었다.
§4.43.3quem ad modum bellum minore, quam timuerant, dimicatione erat perfectum, sic in urbe ex tranquillo necopinata moles discordiarum inter plebem ac patres exorta est coepta ab duplicando quaestorum numero.
전쟁이 그들이 두려워했던 것보다 더 적은 충돌로 끝난 것처럼, 도성 안에서는 평온함 속에서 평민과 귀족 사이에 예기치 못한 불화의 거대한 장벽이 솟아올랐는데, 이는 퀘스토르의 수를 배로 늘리는 일에서 시작되었다.
quam rem — §4.43.4praeter duos urbanos quaestores ut crearentur duo, qui consulibus ad ministeria belli praesto essent — a consulibus relatam cum et patres summa ope adprobassent, tribuni plebi certamen intulerunt, ut pars quaestorum — nam ad id tempus patricii creati erant — ex plebe fieret.
이 사안은—— ——즉 두 명의 도시 퀘스토르 외에, 집정관들이 전쟁 사무를 수행할 수 있도록 조력할 두 명을 더 선출하자는 제안이었는데—— 집정관들에 의해 회부되고 귀족들 역시 온 힘을 다해 찬성했을 때, 호민관들은 퀘스토르 중 일부를——그때까지는 귀족들만 선출되어 왔다——평민 중에서 선출해야 한다며 투쟁을 시작했다.
§4.43.5adversus quam actionem primo et consules et patres summa ope adnisi sunt;
이 요구에 맞서 처음에는 집정관들과 귀족들이 온 힘을 다해 저항했다.
concedendo deinde, ut, quem ad modum in tribunis consulari potestate creandis ius sissent adaequari, sic in quaestoribus liberum esset arbitrium populi, cum parum proficerent, totam rem de augendo quaestorum numero omittunt.
그 후, 집정관 권한을 가진 군사천인대장 선출에서 평등하게 만들라고 명령했던 것처럼, 퀘스토르에 대해서도 인민의 선택이 자유로워야 한다고 양보했으나, 거의 소득이 없자, 그들은 퀘스토르의 수를 늘리는 일에 대한 전체 계획을 포기했다.
§4.43.6excipiunt omissam tribuni, aliaeque subinde, inter quas et agrariae legis, seditiosae actiones existunt.
호민관들은 포기된 사안을 이어받았고, 곧이어 농지법을 포함한 다른 선동적인 움직임들이 일어났다.
propter quos motus cum senatus consules quam tribunos creari mallet neque posset per intercessiones tribunicias senatus consultum fieri,
이러한 동요 때문에 원로원은 군사천인대장보다 집정관이 선출되기를 더 바랐으나, 호민관들의 거부권 행사로 인해 원로원 결의가 이루어질 수 없었다.
§4.43.7res publica a consulibus ad interregnum, neque id ipsum — nam coire patricios tribuni prohibebant — sine certamine ingenti, rediit.
국가의 지배권은 집정관으로부터 임시 집정관 치세(인테르레그눔)로 이행되었으나, 이 일 자체도——호민관들이 귀족들의 소집을 금지했기 때문에——격렬한 갈등 없이는 진행되지 못했다.
§4.43.8cum pars maior insequentis anni per novos tribunos plebi et aliquot interreges certaminibus extracta esset, modo prohibentibus tribunis patricios coire ad prodendum interregem, modo interregem interpellantibus, ne senatus consultum de comitiis consularibus faceret,
이듬해의 대부분이 새로운 호민관들과 몇몇 임시 집정관들의 투쟁 속에서 지루하게 끌게 되었는데, 때로는 호민관들이 귀족들이 임시 집정관을 선포하기 위해 집회를 갖는 것을 금지했고, 때로는 임시 집정관이 집정관 선거를 위한 원로원 결의를 내리지 못하도록 방해했다.
§4.43.9postremo L. Papirius Mugillanus proditus interrex castigando nunc patres, nunc tribunos plebi desertam omissamque ab hominibus rem publicam deorum providentia curaque exceptam memorabat Ueientibus indutiis et cunctatione Aequorum stare.
마침내 임시 집정관으로 선포된 루키우스 파피리우스 무길라누스는 때로는 귀족들을, 때로는 호민관들을 꾸짖으면서, 인간들에게 버림받고 방치된 국가가 신들의 섭리와 보살핌 덕분에 지탱되어 베이이인들과의 휴전 및 아에쿠이인들의 망설임 덕분에 버티고 있는 것이라고 일깨웠다.
§4.43.10unde si quid increpet terroris, sine patricio magistratu placere rem publicam opprimi?
만일 그 방면으로부터 어떤 공포가 엄습해 온다면, 귀족 출신의 정무관도 없는 상태에서 국가가 함락되는 것을 원한단 말인가?
§4.43.11non exercitum, non ducem scribendo exercitui esse? an bello intestine bellum externum propulsaturos? quae si in unum conveniant, vix deorum opibus, quin obruatur Romana res, resisti posse.
군대를 소집할 군대도 사령관도 존재하지 않는단 말인가? 아니면 내전으로써 외전을 막아낼 작정인가? 만일 이 둘이 하나로 합쳐진다면, 신들의 권능을 빌린다 해도 로마의 멸망을 막아내기란 거의 불가능할 것이다.
quin illi remittendo de summa quisque iuris mediis copularent concordiam,
왜 그들은 각자 권리의 극단에서 물러나 절충안을 통해 화합을 다지지 않는가?
§4.43.12patres patiendo tribunos militum pro consulibus fieri, tribuni plebi non intercedendo, quo minus quattuor quaestores promiscue de plebe ac patribus libero suffragio populi fierent.
즉 귀족들은 집정관 대신 군사천인대장들이 선출되는 것을 허용하고, 호민관들은 인민의 자유로운 투표를 통해 평민과 귀족 모두로부터 구별 없이 네 명의 퀘스토르가 선출되는 것을 거부권으로 방해하지 않는 방식으로 말이다.