§4.18.1inter hostes variae fuere sententiae.
적들 사이에서는 의견이 분분했다.
Faliscus, procul ab domo militiam aegre patiens satisque fidens sibi, poscere pugnam; Veienti Fidenatique plus spei in trahendo bello esse.
고향에서 멀리 떨어진 군 복무를 꺼리고 스스로에 대해 충분히 확신하고 있었던 팔리스키인들은 전투를 요구했고, 베이엔테스인들과 피데나에인들에게는 전쟁을 끄는 것에 더 많은 희망이 있었다.
§4.18.2Tolumnius, quamquam suorum magis placebant consilia, ne longinquam militiam non paterentur Falisci, postero die se pugnaturum edicit.
톨룸니우스는 비록 자기편의 계획이 더 마음에 들었으나, 팔리스키인들이 장기적인 군 복무를 견디지 못하는 일이 없도록 하기 위해 다음 날 전투를 치르겠다고 선언했다.
§4.18.3dictatori ac Romanis, quod detractasset pugnam hostis, animi accessere;
적들이 전투를 피했기 때문에 독재관과 로마인들에게는 용기가 생겼다.
posteroque die, iam militibus castra urbemque se oppugnaturos frementibus, ni copia pugnae fiat, utrimque acies inter bina castra in medium campi procedunt.
그리고 다음 날, 만일 전투의 기회가 주어지지 않는다면 자신들이 적의 진영과 도시를 공격하겠다고 병사들이 이미 소리치고 있는 가운데, 양측의 전선이 두 진영 사이의 평원 중앙으로 진군했다.
§4.18.4Veiens multitudine abundans, qui inter dimicationem castra Romana adgrederentur, post montes circummisit.
병력이 풍부했던 베이엔테스인들은 전투 중에 로마의 진영을 습격하게 하려고 산 뒤편으로 사람들을 우회시켜 보냈다.
trium populorum exercitus ita stetit instructus, ut dextrum cornu Veientes, sinistrum Falisci tenerent, medii Fidenates essent.
세 민족의 군대는 우익은 베이엔테스인들이, 좌익은 팔리스키인들이 차지하고, 피데나에인들은 중앙에 위치하도록 정렬하여 포진했다.
§4.18.5dictator dextro cornu adversus Faliscos, sinistro contra Veientem Capitolinus Quinctius intulit signa; ante mediam aciem cum equitatu magister equitum processit.
독재관은 우익에서 팔리스키인들을 향해, 카피토리누스 퀸크티우스는 좌익에서 베이엔테스인들을 향해 군기를 전진시켰고, 전선 중앙 앞에는 기병장관이 기병을 거느리고 나아갔다.
§4.18.6parumper silentium et quies fuit nec Etruscis, nisi cogerentur, pugnam inituris et dictatore arcem Romanam respectante, ut extemplo proelium committeret,si ab auguribus, simul aves rite admisissent, ex conposito tolleretur signum.
잠시 동안 침묵과 평온이 흘렀다. 에트루리아인들은 강요당하지 않는 한 전투를 시작할 의사가 없었고, 독재관 역시 점복관들에 의해, 새들이 제 뜻대로 길조를 나타내는 대로 사전에 합의된 신호가 올려진다면 즉시 전투를 개시할 수 있도록 로마의 요새 쪽을 돌아보고 있었기 때문이다.
§4.18.7quod ubi conspexit, primos equites clamore sublato in hostem emisit;
그 신호를 목격하자 그는 함성을 지르게 하며 선두 기병들을 적을 향해 출격시켰다.
§4.18.8secuta peditum acies ingenti vi conflixit.
뒤이어 보병 전선이 엄청난 기세로 충돌했다.
nulla parte legiones Etruscae sustinuere impetum Romanorum;
그 어떤 곳에서도 에트루리아 군단은 로마인들의 공격을 버텨내지 못했다.
eques maxime resistebat; equitumque longe fortissimus ipse rex ab omni parte effuse sequentibus obequitans Romanis trahebat certamen.
기병들이 가장 격렬하게 저항했는데, 기병 중 단연 가장 용맹했던 왕 자신이 사방에서 흩어져 추격해 오는 로마인들을 향해 말을 타고 마주 가며 전투를 질질 끌고 있었다.