§34.7.1omnes alii ordines, omnes homines mutationem in meliorem statum rei publicae sentient: ad coniuges tantum nostras pacis et tranquillitatis publicae fructus non perveniet?
다른 모든 계층, 모든 사람들이 국가가 더 나은 상태로 변화한 것을 느낄 것입니다. 오직 우리의 아내들에게만 평화와 공공의 평온의 결실이 닿지 않는단 말입니까?
§34.7.2purpura viri utemur, praetextati in magistratibus, in sacerdotiis; liberi nostri praetextis purpura togis utentur;
우리 남성들은 정무관직과 사제직에서 보라색 선을 두른 토가를 입을 것이며, 우리의 자녀들은 보라색 선을 두른 토가를 입을 것입니다.
magistratibus in coloniis municipiisque, hic Romae infimo generi, magistris vicorum, togae praetextae habendae ius permittemus,
식민시와 자치시의 정무관들에게, 그리고 이곳 로마에서는 가장 비천한 부류인 구역장들에게조차 보라색 선이 들어간 토가를 지닐 권리를 허용하면서, 살아 있는 동안에만 그러한 영예의 표시를 지닐 뿐만 아니라, 죽은 이들도 그것과 함께 화장되도록 허용하면서, 오직 여성들에게만 보라색 사용을 금지할 것입니까?
§34.7.3nec ut vivi solum habeant † tantum insigne, sed etiam ut cum eo crementur mortui: feminis dumtaxat purpurae usu interdicemus? et, cum tibi viro liceat purpura in vestem stragulam uti, matrem familiae tuam purpureum amiculum habere non sines, et equus tuus speciosius instratus erit quam uxor vestita?
또한, 남성인 당신에게는 깔개에 보라색을 사용하는 것이 허용되는데도, 당신의 안주인이 보라색 망토를 걸치는 것은 허용하지 않고, 당신의 말이 옷을 입은 아내보다 더 화려하게 마구를 갖추게 할 것입니까?
§34.7.4sed in purpura, quae teritur absumitur, iniustam quidem, sed aliquam tamen causam tenacitatis video;
하지만 닳아 없어지는 보라색 옷감에 대해서는, 비록 부당할지라도 인색하게 구는 어떤 나름의 이유라도 보입니다.
in auro vero, in quo praeter manupretium nihil intertrimenti fit, quae malignitas est? praesidium potius in eo est et ad privatos et ad publicos usus,
그러나 세공비를 제외하고는 아무런 손실도 생기지 않는 금에 대해서는 도대체 무슨 심술궂은 인색함이란 말입니까? 오히려 금에는 사적인 용도로나 공적인 용도로나 유용한 보장책이 들어 있습니다.
§34.7.5sicut experti estis.
여러분이 이미 경험했던 바와 같습니다.
nullam aemulationem inter se singularum, quoniam nulla haberet, esse aiebat.
그는 개인 각자에게는 아무것도 가진 것이 없기 때문에 여성들 사이에 아무런 경쟁도 없다고 말했습니다.
at hercule universis dolor et indignatio est,
하지만 맹세컨대, 여성들 전체에게는 고통이자 분개거리입니다.
§34.7.6cum sociorum Latini nominis uxoribus vident ea concessa ornamenta, quae sibi adempta sint, cum insignis eas esse auro et purpura, cum illas vehi per urbem, se pedibus sequi, tamquam in illarum civitatibus, non in sua imperium sit.
자신들에게서 빼앗긴 저 장신구들이 라티움 동맹자들의 아내들에게는 허용된 것을 볼 때, 그녀들이 금과 보라색 옷으로 빛나고 있으며, 그녀들은 마차를 타고 시내를 지나가는데 자신들은 걸어서 뒤따르는 것을 볼 때, 마치 지배권이 자신들의 국가가 아니라 그녀들의 국가에 있는 것처럼 느끼기 때문입니다.
§34.7.7virorum hoc animos vulnerare posset;
이것은 남성들의 마음조차 상하게 할 수 있는 일입니다.
quid muliercularum censetis, quas etiam parva movent?
아주 작은 일에도 흔들리는 연약한 여성들의 마음은 어떻겠습니까?
§34.7.8non magistratus nec sacerdotia nec triumphi nec insignia nec dona aut spolia bellica iis contingere possunt;
그녀들에게는 정무관직도, 사제직도, 개선식도, 훈장도, 전쟁의 포상이나 전리품도 돌아갈 수 없습니다.
§34.7.9munditiae et ornatus et cultus, haec feminarum insignia sunt, his gaudent et gloriantur, hunc mundum muliebrem appellarunt maiores nostri.
깔끔함과 몸치장과 옷차림, 이것들이야말로 여성들의 명예로운 표식이며, 그녀들은 이것들을 기뻐하고 자랑스러워합니다. 우리 선조들은 이것을 가리켜 ‘여성의 장식(mundus muliebris)’이라 불렀습니다.
§34.7.10quid aliud in luctu quam purpuram atque aurum deponunt? quid, cum eluxerunt, sumunt? quid in gratulationibus supplicationibusque nisi excellentiorem ornatum adiciunt?
상중일 때 그녀들이 보라색 옷과 금붙이 외에 도대체 무엇을 벗어 놓는단 말입니까? 상기가 끝났을 때 그녀들은 무엇을 입습니까? 축하와 감사의 기도식 때 더 화려한 장신구를 덧붙이는 것 말고 그녀들이 무엇을 하겠습니까?
§34.7.11scilicet, si legem Oppiam abrogaritis, non vestri arbitrii erit, si quid eius vetare volueritis, quod nunc lex vetat;
당연히, 여러분이 옥피우스법을 폐지하더라도, 현재 법이 금지하고 있는 어떤 것을 여러분이 금지하고자 원할 때 그것이 여러분의 재량에 달려 있지 않겠습니까?
§34.7.12minus filiae, uxores, sorores etiam quibusdam in manu erunt;
딸들과 아내들, 심지어 어떤 이들에게는 자매들조차도 남성의 수하(in manu)에서 덜 지배받게 된단 말입니까?
— numquam salvis suis exuitur servitus muliebris; et ipsae libertatem, quam viduitas et orbitas facit, detestantur.
자신들의 보호자들이 건재한 한 여성들의 종속 상태는 결코 벗겨지지 않으며, 그녀들 스스로도 과부 상태나 고아 상태가 가져다주는 자유를 혐오합니다.
§34.7.13in vestro arbitrio suum ornatum quam in legis malunt esse;
그녀들은 자신들의 치장이 법의 재량에 있기보다는 여러분의 재량에 있기를 바랍니다.
et vos in manu et tutela, non in servitio debetis habere eas et malle patres vos aut viros quam dominos dici.
그리고 여러분 또한 그녀들을 노예 상태가 아니라 권한과 보호 아래 두어야 하며, 주인이라 불리기보다는 아버지나 남편으로 불리기를 원해야 마땅합니다.
§34.7.14invidiosis nominibus utebatur modo consul seditionem muliebrem et secessionem appellando.
조금 전 집정관은 여성들의 소요와 철수라고 부름으로써 혐오감을 주는 단어들을 사용했습니다.
id enim periculum est, ne Sacrum montem, sicut quondam irata plebs, aut Aventinum capiant; —
옛날 분노한 평민들이 그랬던 것처럼 그녀들이 성산이나 아벤티누스 언덕을 점거할 위험이라도 있다는 말입니까?
§34.7.15patiendum huic infirmitati est, quodcumque vos censueritis.
이 연약한 성은 여러분이 무엇을 결의하든 감내해야만 합니다.
quo plus potestis, eo moderatius imperio uti debetis. ”
여러분의 권력이 더 강할수록, 그 지배권을 더 온건하게 행사해야 마땅합니다.”