§31.21.1iam exercitus consularis ab Arretio Ariminum transductus erat et quinque milia socium Latini nominis ex Gallia in Etruriam transierant. §31.21.2itaque L. Furius, magnis itineribus ab Arimino adversus Gallos Cremonam etiam tum obsidentes profectus, castra mille quingentorum passuum intervallo ab hoste posuit. §31.21.3occasio egregie rei gerendae fuit, si protinus de via ad castra oppugnanda duxisset; §31.21.4palati passim vagabantur per agros nullo satis firmo relicto praesidio.
이미 집정관의 군대는 아레티움에서 아리미눔으로 이동해 있었고, 라티움 동맹의 동맹병 오천 명이 갈리아에서 에트루리아로 건너와 있었다. 이에 따라 루키우스 푸리우스는 당시에도 여전히 크레모나를 포위하고 있던 갈리아인들을 격퇴하기 위해 아리미눔에서 강행군으로 출발하여, 적과 천오백 걸음의 거리를 두고 진영을 구축했다. 만약 그가 행군을 마치자마자 곧바로 적의 진영을 공격하기 위해 군대를 이끌었더라면, 훌륭한 전과를 올릴 수 있는 절호의 기회였다. 적들은 충분히 강력한 수비대를 남겨두지 않은 채 들판 곳곳에 흩어져 돌아다니고 있었기 때문이다.
lassitudini militum timuit, quod raptim ductum agmen erat. §31.21.5Galli clamore suorum ex agris revocati omissa praeda, quae in manibus erat, castra repetivere.
그러나 그는 병사들의 피로를 우려했다. 왜냐하면 부대가 급속하게 행군해 왔기 때문이다. 갈리아인들은 아군의 외침 소리를 듣고 들판에서 소환되어 손에 쥐고 있던 전리품을 버려둔 채 진영으로 돌아갔다.
postero die in aciem progressi; §31.21.6nec Romanus moram pugnandi fecit.
다음 날 그들은 전투 대형으로 나아갔으며, 로마군 역시 전투를 지체하지 않았다.
sed vix spatium instruendi fuit; §31.21.7eo cursu hostes in proelium venerunt.
그러나 대형을 갖출 시간은 거의 없었다. 적들이 그토록 빠른 속도로 전투에 돌입했기 때문이다.
dextra ala — in alas divisum socialem exercitum habebat — in prima acie locata est, in subsidiis duae Romanae legiones. §31.21.8M. Furius dextrae alae, legionibus M. Caecilius, equitibus L. Valerius Flaccus — legati omnes erant — praepositi.
우익—그는 동맹군을 여러 '익'으로 나누어 거느리고 있었다—이 최전선에 배치되었고, 예비대로서 로마의 두 군단이 뒤를 받쳤다. 마르쿠스 푸리우스가 우익을, 마르쿠스 카이킬리우스가 군단들을, 루키우스 발레리우스 플라쿠스가 기병을 맡았는데, 이들은 모두 부관들이었다.
praetor secum duos legatos, §31.21.9C. Laetorium et P. Titinium, habebat, cum quibus circumspicere et obire ad omnis hostium subitos conatus posset. §31.21.10primo Galli omni multitudine in unum locum conixi obruere atque obterere sese dextram alam, quae prima erat, sperarunt posse.
법무관은 자신과 함께 두 명의 부관, 즉 가이우스 라이토리우스와 푸블리우스 티티니우스 동행하게 하였으며, 이들과 함께 주위를 살피며 적의 온갖 돌발적인 기도에 대처하여 달려갈 수 있도록 했다. 처음에 갈리아인들은 전 병력을 한곳에 집중하여 총공격을 감행함으로써, 최전선에 있던 우익을 압도하고 짓밟을 수 있기를 바랐다. 그것이 잘 진행되지 않자, 그들은 측면으로부터 우회하여 적의 대열을 포위하려 시도했다.
§31.21.11ubi id parum procedebat, circuire a cornibus et amplecti hostium aciem, quod multitudine adversus paucos facile videbatur, conati sunt. §31.21.12id ubi vidit praetor, ut et ipse dilataret aciem, duas legiones ex subsidiis dextra laevaque alae, quae in prima acie pugnabat, circumdat aedemque Diiovi vovit, si eo die hostis fudisset. §31.21.13L. Valerio imperat, ut parte una duarum legionum equites, altera sociorum equitatum in cornua hostium emittat nec circuire eos aciem patiatur; §31.21.14simul et ipse, ut extenuatam mediam diductis cornibus aciem Gallorum vidit, signa inferre confertos milites et perrumpere ordines iubet.
소수를 상대하는 다수의 세력으로서 그것이 쉬워 보였기 때문이다. 법무관은 이를 보고 자신도 대열을 넓히기 위해, 예비대에서 두 군단을 꺼내 최전선에서 싸우던 우익의 좌우에 배치하였고, 만약 그날 적을 격퇴한다면 디오비스에게 신전을 봉헌하겠다고 서약했다. 그는 루키우스 발레리우스에게 한편으로는 두 군단의 기병을, 다른 한편으로는 동맹군의 기병을 적의 양 날개로 내보내어 그들이 로마군의 대열을 포위하지 못하도록 하라고 명령했다. 이와 동시에 그 자신도 갈리아인의 양 날개가 벌어지면서 중앙의 대열이 얇아진 것을 보자마자, 병사들에게 밀집하여 진격하고 적의 대열을 돌파하라고 명령했다. 양 날개는 기병에 의해, 중앙은 보병에 의해 격퇴당했다.
§31.21.15et cornua ab equitibus et medii a pedite pulsi. ac repente, cum in omni parte caede ingenti sternerentur, Galli terga verterunt fugaque effusa repetunt castra. §31.21.16fugientes persecutus eques; mox et legiones insecutae in castra impetum fecerunt.
그리고 갑자기 사방에서 엄청난 살육으로 쓰러지게 되자, 갈리아인들은 등을 돌려 무질서하게 달아나며 그들의 진영으로 되돌아갔다. 기병이 도망치는 자들을 추격했으며, 곧이어 군단들도 뒤쫓아 적의 진영으로 돌격했다. 그곳에서 탈출한 자는 육천 명 미만이었다.
§31.21.17minus sex milia hominum inde effugerunt; caesa aut capta supra quinque et triginta milia cum signis militaribus septuaginta, carpentis Gallicis multa praeda oneratis plus ducentis. §31.21.18Hamilcar, dux Poenus, eo proelio cecidit et tres imperatores nobiles Gallorum.
삼만 오천 명 이상이 사살되거나 사로잡혔으며, 군기 칠십 개와 많은 전리품을 실은 갈리아인들의 이륜마차 이백 대 이상도 노획되었다. 카르타고의 장군 하밀카르가 이 전투에서 전사했고, 갈리아인의 고귀한 지휘관 세 명도 목숨을 잃었다.
Placentini captivi, ad duo milia liberorum capitum, redditi colonis.
플라켄티아의 포로들 중 약 이천 명의 자유민이 식민 시민들에게 인도되었다.