Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §27.12.1-27.12.17

타렌툼 포위 계획과 카누시움에서의 첫 전투

1770개 구절 중 858번째 · 라틴어

요약

집정관들의 출발과 파비우스의 타렌툼 포위 계획, 그리고 카누시움 근처에서 전개된 마르켈루스와 한니발의 전투를 다루며, 첫날 전투에서 로마군 우익이 패주한다.

§27.12.1transactis omnibus, quae Romae agenda erant, consules ad bellum profecti.
로마에서 처리해야 할 모든 일을 마친 후, 집정관들은 전쟁터로 출발했다.
§27.12.2prior Fulvius praegressus Capuam;
풀비우스가 먼저 카푸아로 앞서 나갔고, 며칠 뒤 파비우스가 뒤따랐다.
post paucos dies consecutus Fabius, qui et conlegam coram obtestatus et per litteras Marcellum, ut quam acerrimo bello detinerent Hannibalem, dum ipse Tarentum oppugnaret:
파비우스는 동료 집정관에게 직접 간청하고, 마르켈루스에게는 서한을 보내, 자신이 타렌툼을 공격하는 동안 가능한 한 격렬한 전투로 한니발의 발을 묶어 달라고 요청했다.
§27.12.3ea urbe adempta hosti iam undique pulso, nec ubi consisteret nec quod fidum respiceret habenti, ne remorandi quidem causam in Italia fore.
이미 사방에서 몰려 서 있을 곳도 없고 의지할 만한 믿음직한 배경도 없는 적에게서 그 도시를 빼앗는다면, 이탈리아에 더 이상 머무를 명분조차 없어질 것이라고 (주장했다).
§27.12.4regium etiam nuntium mittit ad praefectum praesidii, quod ab Laevino consule adversus Bruttios ibi locatum erat, octo milia hominum, pars maxima ab Agathyrna, sicut ante dictum est, ex Sicilia traducta, rapto vivere hominum adsuetorum;
그는 또한 레비누스 집정관이 브루티움인들에 맞서 그곳에 배치해 둔 수비대의 대장에게 레기움으로 전령을 보냈다. 그 수비대는 8,000명의 병력으로 구성되어 있었는데, 그 대부분은 앞서 언급했듯이 시칠리아의 아가티르나에서 이송된, 약탈로 생계를 잇는 데 익숙한 자들이었다.
§27.12.5additi erant Bruttiorum indidem perfugae, et audacia et audendi omnia necessitatibus pares.
여기에 같은 지역 출신의 브루티움 탈영병들이 합류해 있었는데, 이들은 대담함과 모든 일을 감행해야 하는 처지의 절박함에 있어서 아가티르나 출신자들과 대등했다.
§27.12.6hanc manum ad Bruttium primum agrum depopulandum duci iussit, inde ad Cauloniam urbem oppugnandam.
그는 이 군대에게 먼저 브루티움 영토를 약탈하도록 진군하고, 이어서 카울로니아 시를 공격하라고 명령했다.
imperata non inpigre solum sed etiam avide exsecuti direptis fugatisque cultoribus agri summa vi urbem oppugnabant.
그들은 명령을 신속할 뿐만 아니라 탐욕스럽게 수행하여, 토지 경작자들을 약탈하고 쫓아내며 총력으로 그 도시를 공격했다.
§27.12.7Marcellus et consulis litteris excitus et quia ita induxerat in animum neminem ducem Romanum tam parem Hannibali quam se esse, ubi primum in agris pabuli copia fuit, ex hibernis profectus ad Canusium Hannibali occurrit.
마르켈루스는 집정관의 서한에 자극을 받기도 했고, 로마의 장군 중에 자신만큼 한니발과 대등하게 맞설 수 있는 사람이 없다고 굳게 믿고 있었기 때문에, 들판에 사료가 풍부해지자마자 겨울 캠프를 출발하여 카누시움에서 한니발과 마주쳤다.
§27.12.8sollicitabat ad defectionem Canusinos Poenus;
카르타고인은 카누시움 사람들에게 반란을 부추기고 있었다.
ceterum ut adpropinquare Marcellum audivit, castra inde movit.
그러나 마르켈루스가 접근하고 있다는 소식을 듣자, 그는 그곳에서 진영을 이동했다.
aperta erat regio sine ullis ad insidias latebris; itaque in loca saltuosa cedere inde coepit.
그 지역은 사방이 트여 있어 매복할 만한 은신처가 전혀 없었기 때문에, 그는 그곳을 떠나 수풀이 우거진 곳으로 퇴각하기 시작했다.
§27.12.9Marcellus vestigiis instabat castraque castris conferebat et opere perfecto extemplo in aciem legiones educebat Hannibal turmatim per equites peditumque iaculatores levia certamina serens casum universae pugnae non necessarium ducebat.
마르켈루스는 그의 발자국을 바짝 추격하며 진영을 바짝 붙여 설치했고, 공사가 끝나는 즉시 군단을 전투 대형으로 끌어냈다. 한니발은 기병과 보병 투창병들을 대별로 보내 가벼운 소규모 교전을 벌이면서, 전면전의 위험을 무릅쓰는 것은 불필요하다고 생각했다.
tractus est tamen ad id, quod vitabat, certamen.
그러나 그는 기어이 자신이 피하던 그 전투로 끌려 들어갔다.
§27.12.10nocte praegressum adsequitur locis planis ac patentibus Marcellus;
마르켈루스는 밤사이에 앞서 나간 그를 평탄하고 탁 트인 곳에서 따라잡았다.
castra inde ponentem pugnando undique in munitores operibus prohibet.
그가 그곳에 진영을 구축하려고 할 때, 마르켈루스는 사방에서 전투를 걸어 구축 요원들의 작업을 방해했다.
ita signa conlata pugnatumque totis copiis et, cum iam nox instaret, Marte aequo discessum est.
이로써 군기를 맞대고 전 군이 투입되어 싸웠으나, 이미 밤이 다가왔을 때 승부를 가리지 못한 채 물러섰다.
castra exiguo distantia spatio raptim ante noctem permunita.
진영은 아주 좁은 거리를 두고 밤이 되기 전에 급히 사방으로 견고하게 구축되었다.
§27.12.11postero die luce prima Marcellus in aciem copias eduxit; nec Hannibal detractavit certamen multis verbis adhortatus milites, ut memores Trasumenni Cannarumque contunderent ferociam hostis:
다음 날 동틀 무렵 마르켈루스는 전투 대형으로 군대를 끌어냈고, 한니발 역시 전투를 피하지 않고 병사들에게 트라시메누스와 칸나에를 기억하며 적의 오만함을 꺾으라고 많은 말로 격려했다.
§27.12.12urgere atque instare eum, non iter quietos facere, non castra ponere pati, non respirare aut circumspicere;
적이 뒤쫓아 압박하여 평온하게 행군하지도 못하게 하고 진영을 구축하지도 못하게 하며, 숨을 쉬거나 주위를 둘러보지도 못하게 한다고 했다.
cotidie simul orientem solem et Romanam aciem in campis videndam esse: si uno proelio haud incruentus abeat, §27.12.13quietius deinde tranquilliusque eum bellaturum.
매일 해가 뜨는 것과 동시에 벌판에 로마군의 전투 대형이 나타나는 것을 보아야 하니, 만일 한 번의 전투에서 피를 흘리지 않고 적이 물러나지 않는다면, 그 후에는 더 차분하고 평온하게 전쟁을 치르게 될 것이라고 했다.
his inritati adhortationibus simulque taedio ferociae hostium cotidie instantium lacessentiumque acriter proelium ineunt.
이러한 격려에 자극받고, 동시에 매일 집요하게 압박하며 도발해 오는 적의 극성에 신물이 난 그들은 맹렬하게 전투에 돌입했다.
pugnatum amplius duabus horis est.
전투는 두 시간 이상 지속되었다.
§27.12.14cedere inde ab Romanis dextra ala et extraordinarii coepere.
거기서부터 로마군의 우익과 특별대가 후퇴하기 시작했다.
quod ubi Marcellus vidit, duodeuicesimam legionem in primam aciem inducit.
마르켈루스는 이를 보자마자 제18군단을 제일선에 투입했다.
§27.12.15dum alii trepidi cedunt, alii segniter subeunt, turbata tota acies est, dein prorsus fusa, et vincente pudorem metu terga dabant.
일부가 겁에 질려 후퇴하고 다른 일부는 느리게 전진하는 사이에 전투 대형 전체가 혼란에 빠졌고, 이어서 완전히 무너졌으며, 공포가 수치심을 이겨내고 그들은 등을 돌려 달아났다.
§27.12.16cecidere in pugna fugaque ad duo milia et septingenti civium sociorumque;
전투와 패주 속에서 시민과 동맹군 약 2,700명이 전사했다.
in iis quattuor Romani centuriones, duo tribuni militum, M. Licinius et M. Helvius.
그중에는 로마인 백인대장 4명과 군사 트리부누스 2명인 마르쿠스 리키니우스와 마르쿠스 헬비우스가 포함되어 있었다.
§27.12.17signa militaria quattuor de ala, prima quae fugit, duo de legione, quae cedentibus sociis successerat, amissa.
가장 먼저 도망친 우익에서 군기 4개가 분실되었고, 후퇴하는 동맹군을 대신해 투입되었던 군단에서 군기 2개가 분실되었다.

어휘·문법 주석

  1. §27.12.2ut quam acerrimo bello detinerent Hannibalem — 접속법 `detinerent`는 앞의 생략된 동사 `obtestatus [est]` 또는 `litteras`에 연결되는 간접 명령의 `ut`절 속 접속법이다. 주절의 과거 시제에 맞추어 접속법 미완료 과거형이 사용되었다.
  2. §27.12.3ne remorandi quidem causam in Italia fore — 파비우스의 주장을 전달하는 간접화법(oratio obliqua) 속의 주절 구조이다. 미래 부정사 `fore`가 사용되었고, 의미상 주어는 대격 명사인 `causam`이다.
  3. §27.12.4regium etiam nuntium — 형용사 `regium`은 이탈리아 남부 도시 레기움(Regium)을 가리키며, 여기서는 '레기움으로 가는 전령'을 의미한다.
  4. §27.12.5audendi omnia necessitatibus — 동명사 속격 `audendi`가 목적어 `omnia`를 수반하여 명사 `necessitatibus`(관점 또는 원인의 탈격)를 수식한다. '모든 것을 감행해야 하는 절박함에 있어서'라는 의미이다.
  5. §27.12.10castra inde ponentem — 현재분사 `ponentem`은 생략된 대격 대명사(한니발)를 수식한다. 이어지는 `prohibet... operibus`는 '전투를 통해 구축 요원들(munitores)을 그 작업(operibus)으로부터 방해하여 막았다'는 구조를 취한다.
  6. §27.12.12urgere atque instare eum — 한니발의 연설을 전달하는 간접화법이다. 부정사 `urgere`와 `instare`의 대격 주어는 `eum`(마르켈루스)이며, 간접화법 속에서 화자(한니발)가 아닌 제3자를 가리키고 있다.

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §27.12.1-27.12.17. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:27.12.1-27.12.17

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.