§23.22.1cum cetera, quae continuis cladibus fortuna minuerat, quantum consiliis humanis adsequi poterant, patres explessent, §23.22.2tandem se quoque et solitudinem curiae paucitatemque convenientium ad publicum consilium respexerunt.
의원들이 잇따른 참사로 인해 운명이 감소시킨 다른 모든 손실을 인간의 계획으로 도달할 수 있는 한 보충했을 때, 마침내 그들 자신과 의사당의 적막함, 그리고 공적 회의에 모이는 이들의 소수함에 대해서도 돌아보게 되었다.
§23.22.3neque enim post L. Aemilium et C. Flaminium censores senatus lectus fuerat, cum tantum senatorum adversae pugnae, ad hoc sui quemque casus per quinquennium absumpsissent.
왜냐하면 루키우스 에밀리우스와 가이우스 플라미니우스가 켄솔을 지낸 이후 원로원 개정이 이루어지지 않았고, 그동안 패전과 더불어 5년 동안 각자에게 닥친 불의의 사고가 이토록 많은 원로원 의원들을 앗아갔기 때문이다.
§23.22.4cum de ea re M. Aemilius praetor, dictatore post Casilinum amissum profecto tandem ad exercitum, exposcentibus cunctis rettulisset, tum Sp. Carvilius, cum longa oratione non patrum solum inopiam sed paucitatem etiam civium, ex quibus in patres legerentur,
카실리눔이 함락된 후 독재관이 마침내 군대로 출발하자, 모든 이들의 요구에 따라 법무관 마르쿠스 에밀리우스가 그 일에 관해 보고를 올렸을 때, 스푸리우스 칼빌리우스는 장황한 연설을 통해 의원들의 부족뿐만 아니라 의원으로 선출될 수 있는 시민들의 소수함에 대해서도 한탄했다.
§23.22.5conquestus esset, explendi senatus causa et iungendi artius Latini nominis cum populo Romano magnopere se suadere dixit, ut ex singulis populis Latinorum binis senatoribus, quibus patres Romani censuissent, civitas daretur atque ei in demortuorum locum in senatum legerentur.
그리고 그는 원로원을 보충하고 라티움 동맹을 로마 인민과 더욱 긴밀히 결합하기 위해, 라티움인의 개별 공동체로부터 로마 의원들이 승인한 각 두 명의 의원에게 시민권을 부여하고 그들을 물고자의 자리에 원로원 의원으로 선출해야 한다고 강력히 권고했다.
§23.22.6eam sententiam haud aequioribus animis quam ipsorum quondam postulatum Latinorum patres audierunt;
이 의견을 의원들은 과거 라티움인들 자신의 요구를 들었을 때 못지않게 불쾌한 마음으로 들었다.
§23.22.7et cum fremitus indignantium tota curia esset, et praecipue T. Manlius esse etiam nunc eius stirpis virum diceret, ex qua quondam in Capitolio consul minatus esset, quem Latinum in curia vidisset, eum sua manu se inter fecturum,
그리고 의사당 전체에서 분개하는 이들의 웅성거림이 일었고, 특히 티투스 만리우스는 과거 카피톨리움에서 어떤 라티움인이든 의사당에서 보게 된다면 자의 손으로 죽이겠다고 위협했던 집정관의 혈통이 아직도 살아있다고 말했다.
§23.22.8Q. Fabius Maximus numquam rei ullius alieniore tempore mentionem factam in senatu dicit, quam inter tam suspensos sociorum animos incertamque fidem id iactum, quod insuper sollicitaret eos.
쿠인투스 파비우스 막시무스는 동맹국들의 마음이 이토록 동요하고 그 충성이 불확실한 때에 그들을 더욱 자극할 수 있는 사안을 꺼낸 것보다 더 부적절한 시기에 원로원에서 어떤 일에 대해 언급된 적은 없었다고 말했다.
§23.22.9eam unius hominis temerariam vocem silentio omnium extinguendam esse et, si quid umquam arcani sanctive ad silendum in curia fuerit, id omnium maxime tegendum, occulendum, obliviscendum, pro indicto habendum esse.
그 한 사람의 무모한 발언은 모두의 침묵 속에 묻혀야 하며, 만약 의사당에서 침묵을 지켜야 할 비밀스럽고 성스러운 무언가가 존재했다면, 이것이야말로 가장 은폐되고 감추어지며 잊혀져야 하고, 말하지 않은 것으로 여겨져야 한다고 했다.
§23.22.10ita eius rei oppressa mentio est.
이렇게 하여 그 일에 대한 언급은 무마되었다.
dictatorem, qui censor ante fuisset vetustissimusque ex iis, qui viverent, censoriis esset, creari placuit, qui senatum legeret, accirique C. Terentium consulem ad dictatorem dicendum iusserunt.
이전에 켄솔을 역임했고 생존한 켄솔 출신 중 가장 연장자인 인물을 원로원 개정을 위해 독재관으로 선출하기로 합의가 이루어졌고, 독재관을 지명하기 위해 집정관 가이우스 테렌티우스를 소환하도록 명령했다.
§23.22.11qui ex Apulia relicto ibi praesidio cum magnis itineribus Romam redisset, nocte proxima, ut mos erat, M. Fabium Buteonem ex senatus consulto sine magistro equitum dictatorem in sex menses dixit.
그는 아풀리아에 수비대를 남겨두고 강행군으로 로마에 돌아와, 관례에 따라 그 다음 날 밤 원로원의 결의에 따라 기병장관 없이 마르쿠스 파비우스 부테오를 6개월 임기의 독재관으로 지명했다.